KWALIFIKACJA SPO1 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 14.
Asystent pracuje z podopiecznym, który dwa lata temu przebył udar mózgu. W ciągu dnia zauważył, że podopieczny nagle poczuł się gorzej, ma trudności z mówieniem, nastąpiło zniesienie czucia po lewej stronie ciała. Objawy te mogą świadczyć o
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nagłe zaburzenia mowy oraz zniesienie czucia po jednej stronie ciała to typowe objawy ogniskowego uszkodzenia mózgu. W takiej sytuacji należy podejrzewać udar (także nawrót po przebytym epizodzie), a nie nadczynność tarczycy czy zawał serca, które nie dają typowo połowiczych ubytków czucia.

Pełne wyjaśnienie:

Opisane objawy (nagłe pogorszenie, trudności z mówieniem oraz zniesienie czucia po lewej stronie ciała) są charakterystyczne dla ostrego incydentu neurologicznego z objawami ogniskowymi. Taki zestaw symptomów najbardziej pasuje do udaru mózgu, w tym również do jego nawrotu u osoby, która przebyła udar w przeszłości.

Dlaczego "ponowny udar mózgu" jest poprawny?
Udar często manifestuje się nagłym początkiem i deficytami zależnymi od uszkodzonego obszaru mózgu. Do typowych objawów należą m.in. zaburzenia mowy (afazja lub dyzartria) oraz jednostronne zaburzenia czucia lub siły mięśniowej. Jednostronność (tu: lewa strona ciała) wskazuje na uszkodzenie określonych struktur w mózgu i jest typowa dla udaru.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Wstrząs insulinowy (w praktyce często rozumiany jako ciężka hipoglikemia) zwykle daje objawy uogólnione, takie jak poty, drżenie, niepokój, splątanie, senność, a nawet utratę przytomności. Może imitować udar, ale w pytaniu podkreślono klasyczne, ogniskowe objawy neurologiczne (mowa + jednostronne zniesienie czucia).
  • Nadczynność tarczycy rozwija się zazwyczaj stopniowo (np. kołatanie serca, chudnięcie, nietolerancja ciepła, drżenie). Nie jest typową przyczyną nagłego, jednostronnego ubytku czucia i nagłych zaburzeń mowy.
  • Zawał mięśnia sercowego najczęściej objawia się bólem w klatce piersiowej, dusznością, potami, nudnościami. Może powodować osłabienie, ale nie daje typowo nagłych, ogniskowych objawów neurologicznych takich jak połowicze zniesienie czucia i zaburzenia mowy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie pojawiają się objawy "jednostronne" (twarz/ręka/noga) i "mowa", myśl w pierwszej kolejności o udarze i konieczności pilnego wezwania pomocy. W zadaniach testowych często kluczem jest właśnie rozpoznanie objawów ogniskowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Objawy ogniskowe to ubytki związane z uszkodzeniem konkretnego obszaru mózgu, np. nagłe zaburzenia mowy, opadnięcie kącika ust, niedowład lub zniesienie czucia po jednej stronie ciała. Ich jednostronność jest ważną wskazówką w rozpoznaniu udaru.
Najbardziej podejrzane są: nagły początek objawów, asymetria twarzy, osłabienie ręki/nogi po jednej stronie oraz problemy z mówieniem lub rozumieniem. Kluczowe jest też ustalenie czasu początku objawów, bo wpływa on na leczenie w szpitalu.
Zaburzenia mowy w udarze wynikają z uszkodzenia ośrodków mowy lub dróg nerwowych i pojawiają się nagle. Nadczynność tarczycy zwykle daje objawy narastające (np. kołatanie serca, chudnięcie, drżenie), bez typowych, nagłych ubytków neurologicznych.
Tak, ciężka hipoglikemia może powodować splątanie, zaburzenia zachowania, senność, a czasem objawy podobne do udaru. Jednak w udarze częściej występują jednostronne ubytki (np. czucia/siły) i zaburzenia mowy. W każdej wątpliwej sytuacji trzeba szybko wezwać pomoc.
Należy podać: jakie objawy wystąpiły (mowa, czucie, strona ciała), dokładny lub przybliżony czas początku objawów, wiek i choroby przewlekłe podopiecznego oraz aktualny stan (przytomność, oddychanie). Te dane pomagają w pilnej kwalifikacji do leczenia.
Czas liczy się od momentu, gdy osoba była ostatnio "bez objawów". Jest to ważne, bo część metod leczenia udaru jest możliwa tylko w określonym oknie czasowym. Dlatego asystent powinien jak najszybciej reagować i nie czekać na "samo przejdzie".
Trzeba wezwać pogotowie, zadbać o bezpieczeństwo (spokój, pozycja wygodna, kontrola przytomności i oddechu) oraz nie podawać jedzenia ani picia, bo mogą wystąpić zaburzenia połykania. Obserwuj objawy i zanotuj czas ich pojawienia się.
Zawał serca zwykle daje ból w klatce piersiowej, duszność, poty, nudności i ogólne osłabienie. Jednostronne zniesienie czucia i zaburzenia mowy są typowe dla problemu neurologicznego, a nie dla uszkodzenia mięśnia sercowego.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi związanej z "nagłym pogorszeniem" (np. zawał) bez zauważenia, że objawy są neurologiczne i jednostronne. Drugi błąd to nadinterpretacja wywiadu (np. cukrzyca) i automatyczne wskazanie hipoglikemii mimo opisanych objawów ogniskowych.
Warto uczyć się schematami: rozpoznawanie objawów (udar, zawał, hipoglikemia), zasady bezpieczeństwa, kiedy wzywać pomoc i jakie informacje przekazać. Pomaga też trening na krótkich opisach przypadków oraz zapamiętanie kluczowych "czerwonych flag", np. mowa + jednostronność.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Nagłe zaburzenia mowy oraz zniesienie czucia po jednej stronie ciała to typowe objawy ogniskowego uszkodzenia mózgu."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO) – Stroke, Fact sheet: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/stroke (dostęp: 2026-02-18)
  • American Stroke Association – Warning Signs of Stroke: https://www.stroke.org/en/about-stroke/stroke-symptoms (dostęp: 2026-02-18)
  • European Resuscitation Council Guidelines 2021 – First Aid (sekcje dotyczące rozpoznawania nagłych stanów i wzywania pomocy): https://cprguidelines.eu/guidelines-2021/ (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o rozpoznawaniu udaru (np. schemat FAST/BE-FAST)
  • Podręczniki pierwszej pomocy dla opiekunów/asystentów osób niesamodzielnych
  • Szkolenia z postępowania w stanach nagłych u osób przewlekle chorych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego