KWALIFIKACJA TKO3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 30.
Badanie gruntu przy użyciu wciskanego cylindra lub pierścienia pozwala na oznaczenie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wciskany cylinder lub pierścień pozwala pobrać próbkę gruntu o znanej objętości. Po zważeniu próbki wyznacza się jej masę w tej objętości, czyli gęstość objętościową. Stopień/wskaźnik zagęszczenia to wielkości porównawcze względem wartości odniesienia, a gęstość właściwa dotyczy samych ziaren gruntu.

Pełne wyjaśnienie:

Badanie gruntu przy użyciu wciskanego cylindra lub pierścienia polega na pobraniu próbki o ściśle określonej objętości. Narzędzie ma stałe wymiary, więc objętość próbki jest znana już na etapie poboru. Następnie próbkę się waży, co daje jej masę. Zależność "masa w danej objętości" odpowiada definicji gęstości objętościowej (często rozumianej jako gęstość gruntu z porami, w stanie naturalnym danej próbki).

Dlatego poprawna jest odpowiedź: gęstości objętościowej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Stopień zagęszczenia – to nie jest wielkość mierzona bezpośrednio samym pierścieniem/cylindrem. Zwykle jest to wynik porównania do wartości odniesienia (np. do gęstości maksymalnej z badań laboratoryjnych) lub ocena "jak bardzo" grunt został zagęszczony.
  • Gęstość właściwa – dotyczy materiału ziaren (bez uwzględniania porów). Pobór cylindra/pierścienia obejmuje także pustki i wilgoć, więc nie daje gęstości właściwej ziaren.
  • Wskaźnik zagęszczenia – podobnie jak stopień zagęszczenia jest parametrem porównawczym używanym w kontroli jakości robót ziemnych. Do jego wyznaczenia potrzebujesz odniesienia (wartości wzorcowej) oraz często dodatkowych danych; sam pobór próbki o znanej objętości daje wprost gęstość objętościową.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: gdy narzędzie "wymusza" znaną objętość próbki, a potem ją ważysz, najczęściej chodzi o oznaczenie gęstości objętościowej. Parametry "zagęszczenia" zwykle pojawiają się dopiero po porównaniu z wartością odniesienia lub wymaganiem technicznym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gęstość objętościowa to stosunek masy próbki gruntu do jej całkowitej objętości (razem z porami). W badaniach polowych uzyskuje się ją, gdy pobiera się próbkę o znanej objętości (np. pierścieniem) i ją waży.
Pierścień/cylinder wciska się w grunt, aby wyciąć próbkę o stałej, znanej objętości. Nadmiar gruntu się ścina, a pobraną próbkę waży. Dzięki temu można obliczyć gęstość objętościową, bo znasz zarówno masę, jak i objętość.
Gęstość właściwa dotyczy samych ziaren gruntu (bez porów). Próbka pobrana pierścieniem zawiera pory oraz wodę w porach, więc jej masa i objętość odnoszą się do całej struktury gruntu, a nie do materiału ziaren.
Wskaźnik zagęszczenia jest wielkością porównawczą – odnosi stan gruntu do wartości wzorcowej (np. maksymalnej gęstości z badań laboratoryjnych). Gęstość objętościowa to wynik bezpośredni: masa próbki w jednostce objętości, bez konieczności porównania.
Najczęściej myli się pojęcia: wybiera "wskaźnik/stopień zagęszczenia", bo temat kojarzy się z ubijaniem. Drugi błąd to utożsamienie gęstości objętościowej z gęstością właściwą ziaren. Pomaga reguła: próbka o znanej objętości + ważenie = gęstość objętościowa.
W praktyce jest to przydatne podczas kontroli warstw robót ziemnych w podtorzu: w nasypach, wzmocnieniach podłoża i warstwach ochronnych. Pomiary pomagają ocenić jednorodność i stan warstwy oraz stanowią dane wejściowe do dalszej oceny jakości zagęszczenia.
Potrzebujesz objętości pierścienia/cylindra (wynikającej z jego wymiarów) oraz masy pobranej próbki. Jeśli dodatkowo oznaczasz wilgotność, możesz rozróżnić gęstość w stanie naturalnym i gęstość po uwzględnieniu zawartości wody.
Zwykle nie w pełni, bo stopień/wskaźnik zagęszczenia opiera się na porównaniu do wartości odniesienia (wzorcowej). Sam pomiar gęstości objętościowej w terenie daje ważną informację, ale do wskaźników porównawczych najczęściej potrzebujesz danych referencyjnych.
W praktyce spotyka się metody oparte o pobór próbki i ważenie (różne warianty), a także metody pośrednie zależne od używanego sprzętu pomiarowego. Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie, czy metoda daje gęstość bezpośrednio, czy wskaźnik po porównaniu do wartości wzorcowej.
Ułóż sobie mapę pojęć: gęstość objętościowa (masa/objętość próbki), gęstość właściwa (ziarna), oraz wskaźniki zagęszczenia (porównanie do wzorca). Ćwicz rozpoznawanie metody po opisie narzędzia: pierścień/cylinder oznacza próbkę o znanej objętości.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wciskany cylinder lub pierścień pozwala pobrać próbkę gruntu o znanej objętości.

Materiały:

  • Podręcznik z geotechniki inżynierskiej (dział: właściwości fizyczne gruntów i badania polowe)
  • Materiały dydaktyczne z robót ziemnych i podtorza kolejowego (kontrola zagęszczenia, badania in situ)
  • Instrukcje laboratoryjne/ćwiczeniowe dotyczące oznaczania gęstości objętościowej metodą pierścienia/cylindra

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego