KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2015

Błąd związany z nieprawidłowym ustawieniem oka względem skali naczynia miarowego to błąd paralaksy. Wynika on z geometrii obserwacji: gdy patrzymy na menisk z góry lub z dołu, linia wzroku przecina podziałkę pod innym kątem, przez co odczyt przesuwa się w jedną stronę. W praktyce laboratoryjnej ogranicza się go, ustawiając oko na wysokości kreski i odczytując menisk zgodnie z zasadami dla danej cieczy (najczęściej dolna część menisku dla cieczy zwilżających szkło).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

• "precyzji" odnosi się do powtarzalności i rozrzutu serii wyników (precyzja), a nie do konkretnej przyczyny błędnego pojedynczego odczytu wynikającej z pozycji obserwatora.
• "przypadkowy" opisuje błąd losowy, którego znak i wartość zmieniają się nieprzewidywalnie między pomiarami. Paralaksa ma zwykle charakter kierunkowy: przy stałym ustawieniu oka będzie systematycznie zawyżać albo zaniżać odczyt.
• "instrumentalny" dotyczy błędów wynikających z cech przyrządu (np. złej kalibracji, uszkodzenia, ograniczonej rozdzielczości skali). W paralaksie przyrząd może być sprawny, a źródłem problemu jest sposób obserwacji skali.

W pracy operatora urządzeń przemysłu chemicznego poprawny odczyt objętości w kolbach, cylindrach czy biuretach ma znaczenie dla przygotowania roztworów, dozowania reagentów i wiarygodności kontroli jakości. Najprostsza zasada egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "nieodpowiednie ustawienie oka względem podziałki" – chodzi o paralaksę.