KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 19.
Lepkość oleju napędowego w temperaturze 40°C wynosi 3 mm2/s. Jest to lepkość
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jednostka mm2/s oznacza lepkość kinematyczną (to wymiar powierzchni na czas). Lepkość dynamiczna ma jednostkę Pa·s (lub mPa·s). Określenia "bezwzględna" i "względna" nie odpowiadają standardowej klasyfikacji lepkości używanej w tym zapisie.

Pełne wyjaśnienie:

Lepkość jest miarą "oporu wewnętrznego" płynu przeciw płynięciu i w praktyce przemysłu chemicznego występuje najczęściej w dwóch postaciach: dynamicznej i kinematycznej.

Lepkość kinematyczna oznaczana zwykle symbolem ν ma jednostkę m2/s. W praktyce laboratoryjnej i technicznej często podaje się ją jako mm2/s (co jest równoważne centystokesom w układach praktycznych). Skoro w treści występuje jednostka mm2/s, to jest to jednoznaczna wskazówka, że chodzi o lepkość kinematyczną.

Lepkość dynamiczna (zwykle η lub μ) ma jednostkę Pa·s (często mPa·s). Jest ona powiązana z lepkością kinematyczną zależnością: ν = μ/ρ, czyli lepkość kinematyczna to lepkość dynamiczna podzielona przez gęstość. Dlatego różnią się nie tylko nazwą, ale i jednostką.

Odpowiedź "dynamiczna" jest błędna, bo nie zgadza się z jednostką podaną w pytaniu. Odpowiedź "bezwzględna" bywa potocznie kojarzona z "dynamiczną" w niektórych opisach, ale w zadaniu egzaminacyjnym kluczowe jest rozróżnienie standardowe: dynamiczna (Pa·s) i kinematyczna (m2/s). Odpowiedź "względna" dotyczy raczej pojęć typu lepkość względna w reologii/lepkościomierzu (odniesienie do wzorca), a nie klasycznej wielkości wyrażonej w mm2/s.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz jednostkę mm2/s lub m2/s, niemal zawsze chodzi o lepkość kinematyczną; jeśli Pa·s lub mPa·s – o lepkość dynamiczną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
mm2/s to jednostka lepkości kinematycznej (w SI jest to m2/s). W praktyce laboratoryjnej dla paliw i olejów często podaje się ją w mm2/s. Gdy w zadaniu widzisz tę jednostkę, zwykle chodzi o rodzaj lepkości, a nie o konkretną metodę pomiaru.
Najprościej po jednostce: lepkość dynamiczna ma Pa·s (często mPa·s), a lepkość kinematyczna ma m2/s lub mm2/s. Jeśli w treści pojawia się mm2/s, wybór "kinematyczna" jest zgodny z definicją i praktyką przemysłową.
Lepkość kinematyczna jest zdefiniowana jako lepkość dynamiczna podzielona przez gęstość. Po takim podzieleniu jednostka Pa·s "upraszcza się" do m2/s, czyli powierzchnia/czas. To pokazuje, że lepkość kinematyczna uwzględnia jednocześnie opór płynu i jego gęstość.
W praktyce spotkasz najczęściej Pa·s oraz mPa·s (miliPaskalosekunda). W kartach charakterystyki lub instrukcjach technologicznych dla cieczy może też pojawiać się zapis w cP (centypuaz), ale w zadaniach egzaminacyjnych zwykle rozpoznajesz rodzaj lepkości właśnie po Pa·s vs mm2/s.
To wielkość opisująca "płynność" paliwa/oleju, wyrażona w m2/s (często mm2/s). W kontroli jakości paliw i olejów jest szczególnie przydatna, bo łatwo ją mierzyć metodami normowymi (np. wiskozymetrami kapilarnymi) i porównywać z wymaganiami specyfikacji.
W niektórych opisach potocznych spotyka się takie utożsamienie, ale w zadaniach szkolnych i egzaminacyjnych kluczowe jest rozróżnienie: dynamiczna (Pa·s) i kinematyczna (m2/s, mm2/s). Jeśli podano mm2/s, poprawną klasyfikacją będzie "kinematyczna".
Jest ważna przy doborze pomp, ocenie strat ciśnienia w rurociągach, pracy zaworów i filtrów oraz przy rozpylaniu lub mieszaniu. Zbyt duża lepkość może zwiększać opory przepływu i obciążenie urządzeń. Dlatego operator musi rozumieć, jak interpretować dane o lepkości podane w dokumentacji.
W typowych cieczach (w tym w paliwach) lepkość maleje wraz ze wzrostem temperatury, a rośnie przy ochładzaniu. Dlatego w danych technologicznych często podaje się lepkość w temperaturze odniesienia (np. 40°C), aby wyniki były porównywalne między partiami i pomiarami.
Najczęstszy błąd to ignorowanie jednostki i wybór "dynamiczna", bo brzmi znajomo. Drugi błąd to mylenie mm2/s z mm/s. Warto zapamiętać prostą regułę: Pa·s → dynamiczna, m2/s (mm2/s) → kinematyczna.
Utrwal definicje dwóch lepkości i ich jednostki, przećwicz rozpoznawanie po jednostce oraz powiązanie ν = μ/ρ (jako zależność jakościową). Dobrą metodą jest robienie fiszek: "Pa·s" po jednej stronie i "dynamiczna" po drugiej, oraz analogicznie dla mm2/s.
info

Około 82% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Jednostka mm2/s oznacza lepkość kinematyczną (to wymiar powierzchni na czas)."

Źródła:

  • ISO 3104:1994, Petroleum products — Transparent and opaque liquids — Determination of kinematic viscosity and calculation of dynamic viscosity
  • ASTM D445 (latest edition), Standard Test Method for Kinematic Viscosity of Transparent and Opaque Liquids (and Calculation of Dynamic Viscosity)
  • Çengel Y.A., Cimbala J.M., "Fluid Mechanics: Fundamentals and Applications", rozdział o lepkości (dynamicznej i kinematycznej) oraz jednostkach

Materiały:

  • Podstawy mechaniki płynów (rozdziały o lepkości i jednostkach)
  • Instrukcje laboratoryjne dotyczące pomiaru lepkości wiskozymetrami kapilarnymi
  • Materiały technologiczne o właściwościach reologicznych cieczy technologicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego