KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 29.
Blok, którego symbol graficzny w języku FBD przedstawiono na rysunku realizuje funkcję
Ilustracja przedstawia symbol graficzny bloku w języku FBD (Function Block Diagram), który jest używany w programowaniu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
XOR (alternatywa wykluczająca) daje stan 1 tylko wtedy, gdy dokładnie jedno z wejść ma stan 1, a drugie 0. Symbol tej funkcji w FBD odpowiada bramce "różnicy" sygnałów. AND wymaga obu jedynek, OR dopuszcza dowolną jedynkę, a XNOR jest negacją XOR (1 przy zgodności wejść).

Pełne wyjaśnienie:

W języku FBD (Function Block Diagram) stosuje się bloki odpowiadające podstawowym funkcjom logiki boolowskiej. Funkcja XOR (alternatywa wykluczająca) ma kluczową cechę: wynik jest równy 1 wyłącznie wtedy, gdy wejścia są różne (jedno = 1, drugie = 0). Dla par (0,0) oraz (1,1) wynik wynosi 0. W praktyce można ją traktować jako "detektor różnicy" dwóch sygnałów binarnych.

Odpowiedź "XOR" jest więc poprawna, jeśli symbol na rysunku odpowiada bramce realizującej warunek "dokładnie jedno wejście aktywne". To bardzo częsty przypadek w automatyce, np. gdy trzeba wymusić wybór jednego trybu pracy albo wykryć niespójność dwóch czujników.

Pozostałe opcje opisują inne zachowania:

  • AND daje 1 dopiero wtedy, gdy oba wejścia mają 1. To logika "jednoczesności" (warunki muszą być spełnione naraz).
  • OR daje 1, gdy co najmniej jedno wejście ma 1. To logika "wystarczy jeden warunek".
  • XNOR jest przeciwieństwem XOR: daje 1, gdy wejścia są takie same (0,0 lub 1,1). Używa się jej do sprawdzania zgodności sygnałów.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy masz wątpliwość między XOR i XNOR, odtwórz w pamięci dwa przypadki (0,0) i (1,1). Jeśli wynik ma być 0 przy zgodności, to XOR; jeśli 1 przy zgodności, to XNOR.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bramka XOR (alternatywa wykluczająca) daje na wyjściu 1 tylko wtedy, gdy wejścia są różne: jedno ma 1, drugie 0. Gdy oba wejścia są 0 albo oba są 1, wynik wynosi 0. W PLC używa się jej m.in. do warunku "dokładnie jedno wejście aktywne".
Symbol XOR w FBD odpowiada graficznie bramce alternatywy wykluczającej, czyli funkcji "różnicy" dwóch sygnałów. Najpewniejsza metoda to skojarzenie z tabelą prawdy: jeśli blok ma dawać 1 przy niezgodności wejść, to odpowiada XOR.
OR daje 1, gdy co najmniej jedno wejście jest równe 1 (w tym także przy 1 i 1). XOR daje 1 tylko wtedy, gdy aktywne jest dokładnie jedno wejście. Różnica ujawnia się w przypadku (1,1): OR=1, a XOR=0.
XNOR to negacja XOR. Daje 1, gdy wejścia są takie same (0,0 lub 1,1), a 0, gdy są różne. XOR działa odwrotnie: 1 przy różnicy. W praktyce XNOR służy do sprawdzania zgodności sygnałów, a XOR do wykrywania rozbieżności.
XOR stosuje się wtedy, gdy wymagany jest warunek "dokładnie jedno z dwóch". Przykład: masz dwa sygnały wyboru trybu i chcesz, aby układ zadziałał tylko wtedy, gdy wybrano jeden tryb, a nie oba naraz i nie żaden.
Jeśli nie masz rysunku, nie da się wiarygodnie rozpoznać funkcji po samym tekście. Wtedy jedyną metodą jest odwołanie się do opisu symbolu (np. "wyjście 1 przy różnicy wejść"). W zadaniach egzaminacyjnych rysunek jest kluczową informacją.
Tak. Dla dwóch sygnałów binarnych XOR jest równy 1, gdy sygnały się różnią, więc działa jak prosty detektor rozbieżności. To bywa użyteczne w diagnostyce, np. gdy dwa czujniki powinny podawać zgodne stany, a ich różnica ma wywołać alarm.
Najczęściej myli się OR z XOR (bo oba "przepuszczają jedynkę") oraz XOR z XNOR (bo nazwy są podobne). Pomaga szybkie sprawdzenie przypadku (1,1): jeśli wynik ma być 0, to XOR; jeśli 1, to OR albo XNOR (zależnie od pozostałych przypadków).
Dla wejść A i B: (0,0)→0, (0,1)→1, (1,0)→1, (1,1)→0. Zapamiętaj to jako "1 tylko przy niezgodności". W wielu zadaniach wystarczy sprawdzić jeden charakterystyczny przypadek (1,1), aby odróżnić XOR od OR.
Idea funkcji (AND/OR/XOR/XNOR) jest wspólna, ale nazwy i wygląd symboli mogą się minimalnie różnić zależnie od środowiska (producent, biblioteka). Na egzaminach zwykle zakłada się standardowe rozumienie funkcji logicznych oraz typową notację FBD.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "XOR (alternatywa wykluczająca) daje stan 1 tylko wtedy, gdy dokładnie jedno z wejść ma stan 1, a drugie 0."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw sterowników PLC (FBD/LD) używane w technikum
  • Ćwiczenia z algebry Boole’a i tabel prawdy (AND/OR/XOR/XNOR)
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w pracowni (sekcja: operatory i funkcje logiczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego