KWALIFIKACJA ROL12 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 33.
BSE to choroba bydła, której czynnikiem etiologicznym są
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
BSE (gąbczasta encefalopatia bydła) należy do chorób prionowych, więc czynnikiem etiologicznym są priony, czyli nieprawidłowo sfałdowane białka.
Grzyby, wirusy i bakterie są klasycznymi drobnoustrojami, ale nie odpowiadają za BSE.

Pełne wyjaśnienie:

BSE (gąbczasta encefalopatia bydła) jest zaliczana do pasażowalnych encefalopatii gąbczastych. W tej grupie chorób kluczowe jest to, że czynnikiem etiologicznym nie jest bakteria, wirus ani grzyb, tylko prion – nieprawidłowo sfałdowana forma białka, która może "wymuszać" zmianę konformacji prawidłowych białek gospodarza.

Dlatego odpowiedź "priony" jest poprawna: wskazuje na właściwy, niekonwencjonalny czynnik zakaźny odpowiedzialny za rozwój zmian w ośrodkowym układzie nerwowym i charakterystyczny obraz encefalopatii.

Pozostałe propozycje są błędne, bo opisują typowe grupy drobnoustrojów, które mają własny materiał genetyczny (wirusy) lub budowę komórkową (bakterie i grzyby). BSE nie jest chorobą wywoływaną przez takie patogeny, więc wybór "wirusy", "bakterie" lub "grzyby" wynika zwykle z nawykowego kojarzenia chorób zakaźnych z klasycznymi mikroorganizmami.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: jeśli w nazwie lub opisie pojawia się "encefalopatia gąbczasta" u zwierząt, to najczęściej testowana jest wiedza o prionach. W praktyce weterynaryjnej rozpoznanie typu czynnika etiologicznego pomaga rozumieć sens działań nadzorczych i ostrożność przy postępowaniu z materiałem pochodzenia zwierzęcego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
BSE to gąbczasta encefalopatia bydła, czyli choroba neurodegeneracyjna zaliczana do pasażowalnych encefalopatii gąbczastych (TSE). Jej istotą są postępujące zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym, a czynnikiem sprawczym nie są typowe drobnoustroje, tylko priony.
Czynnikiem etiologicznym BSE są priony – nieprawidłowo sfałdowane białka, które mogą indukować zmianę konformacji prawidłowych białek w organizmie. To odróżnia BSE od chorób wywoływanych przez bakterie, wirusy czy grzyby.
W BSE przyczyną nie jest organizm komórkowy (bakteria, grzyb) ani cząstka z materiałem genetycznym (wirus). Mechanizm choroby wiąże się z prionami, czyli białkami o zmienionej strukturze. Dlatego klasyczne podziały "bakteryjna/wirusowa" tu nie pasują.
W zadaniach egzaminacyjnych sygnałem są hasła: "encefalopatia gąbczasta", "TSE", "choroba prionowa", "BSE". Gdy widzisz takie określenia, sprawdź, czy w odpowiedziach jest "priony" – zwykle to właśnie testowana wiedza o niekonwencjonalnych czynnikach zakaźnych.
Priony kojarzy się głównie z chorobami prionowymi/encefalopatiami gąbczastymi u ludzi i zwierząt. W nauce najczęściej zestawia się BSE z innymi TSE, aby podkreślić wspólną cechę: czynnikiem etiologicznym są białka prionowe, a nie bakterie czy wirusy.
BSE zalicza się do chorób zakaźnych w sensie przenoszenia czynnika etiologicznego, ale jest to zakaźność "niekonwencjonalna", bo sprawcą są priony. W pytaniach testowych istotne jest rozróżnienie: zakaźność nie oznacza automatycznie bakterii lub wirusa.
Najczęstszy błąd to wybór "wirusy" lub "bakterie" z przyzwyczajenia, bez analizy słowa "BSE/TSE". Drugi błąd to mylenie "czynnika etiologicznego" z "czynnikiem ryzyka" i wskazywanie drobnoustrojów zamiast rzeczywistego sprawcy, czyli prionów.
Na poziomie egzaminu: wirus to czynnik zakaźny z materiałem genetycznym, a prion to białko o zmienionej strukturze. Jeśli pytanie dotyczy encefalopatii gąbczastych (np. BSE), właściwą odpowiedzią jest prion, a nie wirus.
Tak, grzyby mogą wywoływać niektóre choroby zwierząt (np. grzybice skóry), ale nie są czynnikiem etiologicznym BSE. W pytaniach o BSE grzyby zwykle są dystraktorem, który ma sprawdzić, czy zdający rozumie, że chodzi o priony.
Pomaga nauka "mapy" czynników etiologicznych: bakterie–wirusy–grzyby–pasożyty–priony i kojarzenie ich z typowymi jednostkami chorobowymi. W notatkach warto tworzyć krótkie pary: "BSE → priony", aby ograniczyć zgadywanie pod presją czasu na egzaminie.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • WOAH (World Organisation for Animal Health) – Infectious bovine spongiform encephalopathy (BSE), opis choroby i czynnika etiologicznego (priony): https://www.woah.org/en/disease/bovine-spongiform-encephalopathy/ (dostęp: 2026-03-02)
  • CDC – Prion diseases (opis prionów jako czynnika etiologicznego chorób prionowych): https://www.cdc.gov/prions/index.html (dostęp: 2026-03-02)
  • EFSA – materiały informacyjne/tematyczne dotyczące BSE i TSE (kontekst prionów jako czynnika sprawczego): https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/bovine-spongiform-encephalopathy (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki z chorób zakaźnych zwierząt gospodarskich (rozdziały o encefalopatiach gąbczastych)
  • Materiały WOAH/WHO/EFSA dotyczące BSE i chorób prionowych
  • Notatki z biologii molekularnej/białek prionowych (wprowadzenie do mechanizmu zmian konformacyjnych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego