KWALIFIKACJA HGT2 + HGT12 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 32.
Butelka wina o pojemności 0,75 l kosztuje w restauracji 60,00 zł. Skalkuluj cenę lampki wina o pojemności 100 ml.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
0,75 l to 750 ml. Jeśli 750 ml kosztuje 60,00 zł, to cena 1 ml wynosi 60/750 zł. Lampka 100 ml kosztuje więc 100 × (60/750) = 60/7,5 = 8 zł. Pozostałe odpowiedzi wynikają zwykle z błędnej proporcji lub przeliczenia jednostek.

Pełne wyjaśnienie:

Najpierw ujednolicamy jednostki objętości, bo w zadaniu występują litry i mililitry.

Krok 1. Konwersja:
0,75 l = 750 ml.

Krok 2. Cena jednostkowa:
Butelka 750 ml kosztuje 60,00 zł, więc cena 1 ml to:
60,00 zł / 750 ml = 0,08 zł/ml.

Krok 3. Cena porcji 100 ml:
100 ml × 0,08 zł/ml = 8,00 zł, czyli 8 zł.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 9 zł – często wynika z przyjęcia nieprawidłowej pojemności butelki lub przeszacowania ceny jednostkowej (np. błędne dzielenie przez 700 ml albo zaokrąglenia "w górę" bez podstaw).
  • 7 zł – typowy skutek zaniżenia wyniku przez pomyłkę w proporcji (np. potraktowanie 100 ml jako większej części butelki niż 100/750) lub błędne przeliczenie 0,75 l na 700 ml.
  • 6 zł – zwykle efekt mechanicznego założenia, że 100 ml to 1/10 butelki (co byłoby prawdą przy 1 litrze), a nie 1/7,5 butelki.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj proporcję w tych samych jednostkach (ml albo l). Najbezpieczniej przejść na mililitry, a potem policzyć cenę jednostkową i przemnożyć przez liczbę ml w porcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przelicz najpierw 0,75 l na 750 ml, potem policz cenę jednostkową: cena/ml = 60/750. Na końcu pomnóż przez 100 ml. To daje 100 × (60/750) = 8,00 zł.
Bo porównujesz dwie objętości w różnych jednostkach. Proporcje działają poprawnie tylko wtedy, gdy używasz tych samych jednostek (np. wszystko w ml). W przeciwnym razie łatwo o błąd rzędu wielkości.
Cena jednostkowa to koszt przypadający na 1 jednostkę miary, np. 1 ml lub 1 l. Ułatwia wycenę porcji (kieliszka, szklanki) i porównanie opakowań o różnych pojemnościach.
Najczęściej: zła konwersja 0,75 l (powinno być 750 ml), założenie że 100 ml to 1/10 butelki, zbyt wczesne zaokrąglanie oraz mieszanie jednostek (liczenie części w litrach, a części w ml).
Jeśli polecenie nie mówi o zaokrągleniu, najlepiej podać wynik w zł i gr (np. 8,00 zł). W praktyce cenniki często podają pełne złote, ale na egzaminie liczy się zgodność z rachunkiem i poleceniem.
Najpierw 0,75 l = 750 ml. Cena 1 ml to 60/750 = 0,08 zł/ml. Następnie 150 ml × 0,08 zł/ml = 12,00 zł. Zasada zawsze ta sama: cena jednostkowa × objętość porcji.
Bo butelka ma 750 ml, a 750/100 = 7,5. To znaczy, że z jednej butelki uzyskasz 7,5 porcji po 100 ml. Odwrotność (100/750) to część butelki przypadająca na jedną lampkę.
Oszacuj: 750 ml to ok. 7,5 porcji po 100 ml. Jeśli całość kosztuje 60 zł, to jedna porcja powinna kosztować trochę mniej niż 60/7 = ok. 8–9 zł. Wynik 8 zł jest spójny z oszacowaniem.
Nie zawsze. W praktyce dochodzi marża, koszty obsługi, straty (np. ubytek, rozlew), a czasem polityka cenowa lokalu. W zadaniach egzaminacyjnych bywa jednak przyjmowana czysta proporcja, jeśli nie podano innych założeń.
Ćwicz: przeliczanie l↔ml, wyliczanie ceny jednostkowej, proporcje dla różnych porcji (50/100/150/200 ml) oraz kontrolę sensowności wyniku. Pomaga zapisywanie stałego schematu: jednostki → cena/ml → cena porcji.
info

Około 77% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • Khan Academy – Unit conversion (konwersja jednostek), https://www.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-multiply-divide/arith-review-units/v/unit-conversion-examples (dostęp: 2026-02-18)
  • Matzoo.pl – Proporcje (zadania i teoria), https://www.matzoo.pl/klasa6/proporcje_19_160 (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia – Proporcja (matematyka), https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcja_(matematyka) (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Zadania z proporcji i ceny jednostkowej (matematyka praktyczna)
  • Ćwiczenia z przeliczeń jednostek (l, ml) w kontekście gastronomicznym
  • Materiały szkolne z kalkulacji gastronomicznej (porcjowanie napojów i rozliczanie sprzedaży)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego