KWALIFIKACJA SPL1 - STYCZEŃ 2018 (test 2)

PYTANIE NR 10.
Całkowite koszty stałe związane z produkcją wyrobu X wynoszą miesięcznie 10 000,00 zł, a jednostkowy koszt zmienny - 1,00 zł. Oblicz wielkość progową wyrobu X (Xk), powyżej której nie opłaca się kupować tego wyrobu w cenie 5,00 zł/szt. u dostawcy zewnętrznego, natomiast opłaca się rozpoczęcie jego produkcji we własnym przedsiębiorstwie.
Ilustracja przedstawia wykres liniowy, który jest częścią pytania egzaminacyjnego z kwalifikacji zawodowej dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Próg opłacalności wyznacza się z warunku równości kosztu produkcji i kosztu zakupu: 10 000 + 1·Q = 5·Q. Po przekształceniu 10 000 = 4Q, więc Q = 2 500 szt. Powyżej tej wielkości koszt jednostkowy "rozmywa" koszty stałe i produkcja własna staje się tańsza od zakupu.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu porównujesz dwa warianty pozyskania wyrobu X w skali miesiąca:

  • Zakup zewnętrzny: koszt całkowity rośnie proporcjonalnie do ilości, więc wynosi Kzak = 5 · Q.
  • Produkcja własna: ponosisz koszt stały 10 000 zł niezależny od ilości oraz koszt zmienny 1 zł na sztukę, więc Kprod = 10 000 + 1 · Q.

Wielkość progowa to taka ilość Q, przy której oba warianty kosztują tyle samo. Dopiero po jej przekroczeniu opłaca się produkować, bo koszty stałe "rozłożą się" na większą liczbę sztuk.

Liczymy więc:

10 000 + 1·Q = 5·Q

Przenosimy wyrazy z Q na jedną stronę:

10 000 = 5·Q − 1·Q = 4·Q

Dzielimy przez 4:

Q = 10 000 / 4 = 2 500 szt.

Dlatego odpowiedź "2 500 szt." jest poprawna: przy tej ilości koszty są równe, a powyżej niej produkcja własna ma niższy koszt całkowity niż zakup.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne? Przy "2 000 szt." oraz "2 200 szt." koszty stałe wciąż są zbyt duże w przeliczeniu na wolumen, więc zakup po 5 zł/szt. pozostaje tańszy. Z kolei "3 000 szt." jest już ilością powyżej progu, ale nie jest to punkt graniczny (wielkość progowa), tylko przykład wolumenu, przy którym produkcja jest opłacalna.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj dwie funkcje kosztu całkowitego (dla zakupu i dla produkcji) i dopiero potem rozwiązuj równanie na punkt przecięcia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wielkość progowa to taka ilość (wolumen), przy której koszt całkowity zakupu i koszt całkowity produkcji własnej są równe. Poniżej progu zwykle bardziej opłaca się kupować, a powyżej progu częściej opłaca się uruchomić produkcję, bo koszty stałe rozkładają się na większą liczbę sztuk.
Dla zakupu zewnętrznego koszt całkowity to cena zakupu × ilość, czyli 5·Q. Dla produkcji własnej koszt całkowity to koszt stały + koszt zmienny × ilość, czyli 10 000 + 1·Q. Te dwa zapisy są podstawą do wyznaczenia progu.
Ustal równość kosztów: 10 000 + 1·Q = 5·Q. Następnie odejmij 1·Q od obu stron: 10 000 = 4·Q. Na końcu podziel przez 4: Q = 2 500. To jest próg, bo w tym punkcie warianty są kosztowo identyczne.
Koszty stałe nie zależą od ilości, ale wpływają na opłacalność przy małych wolumenach: podnoszą koszt produkcji własnej na starcie. Jeśli je pominiesz, wyjdzie błędnie, że produkcja jest prawie zawsze korzystna. Próg opłacalności wynika właśnie z "odrobienia" kosztu stałego przez większą skalę.
Produkcja własna jest opłacalna, gdy jej koszt całkowity jest mniejszy niż koszt zakupu, czyli gdy 10 000 + 1·Q < 5·Q. Po przekształceniu otrzymujesz Q > 2 500. To oznacza, że dopiero po przekroczeniu 2 500 sztuk w miesiącu warto uruchamiać produkcję.
Nie. 2 500 szt. to punkt graniczny, w którym koszty są równe (produkcja i zakup kosztują tyle samo). Dopiero dla ilości większych niż 2 500 szt. produkcja własna będzie tańsza, a dla mniejszych ilości tańszy będzie zakup zewnętrzny.
Typowe pomyłki to: nieuwzględnienie kosztu stałego, pomylenie kosztu zmiennego z ceną zakupu, błędna interpretacja "powyżej/powyżej progu", oraz przekształcenia algebraiczne z błędnym znakiem. Pomaga zapisanie dwóch funkcji kosztu i sprawdzenie wyniku podstawieniem np. Q=2 000 i Q=3 000.
Możesz wykonać szybki test podstawienia: policz koszty dla ilości mniejszej i większej od progu. Np. dla 2 000: produkcja 10 000+2 000=12 000, zakup 5·2 000=10 000 (kupno tańsze). Dla 3 000: produkcja 13 000, zakup 15 000 (produkcja tańsza).
W logistyce i gospodarce magazynowej często porównuje się koszty różnych źródeł zaopatrzenia (dostawca zewnętrzny vs realizacja wewnętrzna) przy różnych wolumenach. Znajomość progu opłacalności wspiera planowanie dostaw, decyzje o zlecaniu usług na zewnątrz oraz argumentację w negocjacjach cenowych z dostawcami.
Gdy cena zakupu spada, różnica między ceną zakupu a kosztem zmiennym produkcji maleje, więc próg rośnie (trzeba większej ilości, by "pokryć" koszt stały). Ogólnie: Q = Kstałe / (cena zakupu − koszt zmienny). Im mniejszy mianownik, tym większy próg.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Próg opłacalności wyznacza się z warunku równości kosztu produkcji i kosztu zakupu: 10 000 + 1·Q = 5·Q."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Analiza progu rentowności" – opis idei progu i zależności koszt–wolumen, https://pl.wikipedia.org/wiki/Analiza_progu_rentowno%C5%9Bci (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN): "Break-even (economics)" – ujęcie równości kosztów i interpretacja punktu przecięcia, https://en.wikipedia.org/wiki/Break-even_(economics) (dostęp: 2026-03-02)
  • OpenStax: "Managerial Accounting" – rozdziały o cost-volume-profit i zachowaniu kosztów (fixed/variable), https://openstax.org/details/books/managerial-accounting (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rachunku kosztów: koszty stałe i zmienne, kalkulacje decyzyjne
  • Ćwiczenia z analizy progu opłacalności i porównań make-or-buy
  • Podstawy controllingu/logistyki zaopatrzenia (decyzje zakupowe w zależności od wolumenu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego