KWALIFIKACJA MED12 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 5.
Charakterystycznym uszkodzeniem dla przedstawionego na ilustracji elementu resuscytatora wykonanego z polisulfonu jest
Ilustracja przedstawia element resuscytatora wykonanego z tworzywa sztucznego, prawdopodobnie polisulfonu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Pęknięcie naprężeniowe" jest typowe dla elementów z tworzyw takich jak polisulfon, gdy na materiał działają jednocześnie naprężenia (montaż, złącza) i czynniki chemiczne/środowiskowe.
"Korozja szczelinowa" i "rdza nalotowa" dotyczą metali, a "mięknienie" nie jest charakterystycznym, rozpoznawczym uszkodzeniem polisulfonu w tym ujęciu.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowa jest informacja o materiale: polisulfon. Dla wielu tworzyw konstrukcyjnych charakterystycznym mechanizmem awarii jest pęknięcie naprężeniowe (ang. stress cracking / environmental stress cracking). Powstaje ono wtedy, gdy element pracuje lub jest zamontowany pod pewnym naprężeniem (np. w okolicy gwintów, zatrzasków, króćców), a równocześnie ma kontakt z czynnikami środowiskowymi, w tym wybranymi środkami chemicznymi stosowanymi podczas mycia i dezynfekcji. W efekcie pojawiają się rysy, mikropęknięcia i finalnie pęknięcie, często w miejscach koncentracji naprężeń.

Dlatego odpowiedź "pęknięcie naprężeniowe" najlepiej pasuje do elementu resuscytatora wykonanego z polisulfonu: łączy typowy objaw uszkodzenia z typowym mechanizmem degradacji polimeru w praktyce obróbki i użytkowania.

Pozostałe odpowiedzi są mniej trafne:

  • "mięknienie tworzywa sztucznego" – mięknienie kojarzy się głównie z przekroczeniem temperatury użytkowej albo z silnym uplastycznieniem. W kontekście rozpoznawania uszkodzeń materiałowych polisulfonu częściej opisuje się pękanie i spękania niż typowe "mięknięcie" jako cechę diagnostyczną.
  • "korozja szczelinowa" – jest to zjawisko elektrochemiczne dotyczące metali, zachodzące w szczelinach i pod osadami w określonych warunkach środowiskowych. Tworzywo sztuczne nie koroduje w tym znaczeniu.
  • "rdza nalotowa" – dotyczy zanieczyszczeń/produktów korozji żelaza na powierzchni elementów metalowych (lub osadu pochodzącego z kontaktu z żelazem). Dla polisulfonu nie jest to charakterystyczny typ uszkodzenia materiału.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się nazwa tworzywa (np. polisulfon), najpierw odrzuć odpowiedzi typowe dla metali (rdza, korozja), a następnie szukaj mechanizmów typowych dla polimerów: pękanie, spękania, odbarwienia, matowienie, deformacje. To znacząco zwiększa szansę na poprawny wybór.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pęknięcie naprężeniowe to uszkodzenie polimeru powstające, gdy działa na niego jednocześnie naprężenie (np. w miejscu zatrzasku, gwintu) i czynnik środowiskowy, często chemiczny. Objawia się rysami, spękaniami i pęknięciem, nawet bez dużego obciążenia mechanicznego.
Nie każde tworzywo "mięknie" w sposób widoczny. W wielu sytuacjach kluczowe są lokalne naprężenia i ich koncentracja w ostrych krawędziach lub złączach. Gdy dojdzie do oddziaływania chemii lub środowiska, materiał może tworzyć mikropęknięcia i pękać.
W znaczeniu materiałoznawczym korozja szczelinowa jest zjawiskiem elektrochemicznym typowym dla metali. Tworzywa sztuczne nie "korodują" w ten sam sposób. Polimery mogą natomiast ulegać degradacji chemicznej, pękaniu naprężeniowemu lub kruchości.
Rdza nalotowa to zwykle produkty korozji żelaza na powierzchni elementów metalowych albo osad pochodzący z kontaktu z żelazem. Nie jest to typowy mechanizm uszkodzenia tworzywa takiego jak polisulfon. Dla polimerów szuka się raczej pęknięć, rys, odbarwień czy deformacji.
Najbardziej narażone są miejsca koncentracji naprężeń: okolice króćców, gwintów, zatrzasków, cienkich przejść przekroju, ostrych krawędzi oraz strefy montażowe, gdzie element jest "na wcisk". To tam najczęściej zaczynają się rysy i spękania prowadzące do pęknięcia.
Pęknięcie naprężeniowe często poprzedzają drobne spękania/"siateczka" rys i pojawia się w miejscach naprężeń, czasem bez jednorazowego urazu. Pęknięcie mechaniczne częściej wiąże się z konkretnym zdarzeniem (uderzenie, upadek) i ma bardziej "świeży" charakter przełomu.
Może się zdarzać, ale nie jest uniwersalnym, charakterystycznym objawem. Mięknienie zależy od temperatury, czasu ekspozycji i rodzaju tworzywa. W praktyce kontroli jakości częściej ocenia się pęknięcia, rysy, odkształcenia trwałe, matowienie czy przebarwienia, bo są bardziej diagnostyczne.
Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi kojarzącej się z "niszczeniem materiału" bez analizy, czy dotyczy metalu czy tworzywa (np. rdza/korozja). Drugi błąd to pominięcie informacji o materiale (polisulfon) i kierowanie się wyłącznie nazwą urządzenia.
Ucz się parami: materiał → typowe uszkodzenia. Dla metali kojarz korozję i rdzę, a dla polimerów pęknięcia, spękania, deformacje i odbarwienia. Pomaga też praktyka na zdjęciach: oglądaj przykłady uszkodzeń i nazywaj je jednym, precyzyjnym terminem.
Gdy widoczne są rysy, spękania lub pęknięcie w strefie funkcjonalnej (szczelność, połączenie, przepływ), element należy traktować jako niebezpieczny i wycofać zgodnie z procedurą jednostki. Pęknięcia mogą się szybko powiększać i powodować nieszczelność lub awarię.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Wikipedia: "Polysulfone" (opis właściwości i zastosowań tworzywa) https://en.wikipedia.org/wiki/Polysulfone - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL): "Korozja szczelinowa" (definicja zjawiska jako formy korozji metali) https://pl.wikipedia.org/wiki/Korozja_szczelinowa - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe CSSD dotyczące identyfikacji uszkodzeń wyrobów wielorazowych
  • Podręczniki/instrukcje producentów dotyczące kompatybilności materiałowej (tworzywa a chemia)
  • Opracowania z materiałoznawstwa polimerów (degradacja, pękanie naprężeniowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego