KWALIFIKACJA TDR1 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 6.
Cichy regularny stuk metaliczny, zmniejszający się przy podwyższeniu temperatury i pracy silnika z dużą prędkością obrotową świadczy o
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cichy, regularny metaliczny stuk, który słabnie po rozgrzaniu oraz przy pracy na wyższych obrotach, jest typowy dla nadmiernego luzu zaworowego. Wzrost temperatury powoduje rozszerzanie elementów rozrządu i zmniejszenie luzu, więc hałas maleje. Pozostałe odpowiedzi nie dają takiej zależności objawu od temperatury.

Pełne wyjaśnienie:

Opis objawu: cichy, regularny metaliczny stuk, który zmniejsza się po wzroście temperatury oraz przy pracy silnika z dużą prędkością obrotową, najbardziej pasuje do problemów w obrębie mechanizmu rozrządu, w szczególności do nadmiernych luzów zaworowych.

Dlaczego "nadmierne luzy zaworowe"?
W układach, w których występuje mechanicznie ustawiany luz, zbyt duży luz powoduje uderzanie współpracujących elementów (np. dźwigni/popychacza z końcem trzonka zaworu) w sposób powtarzalny i "rytmiczny". Po rozgrzaniu silnika elementy metalowe ulegają rozszerzeniu, co zwykle zmniejsza efektywny luz i przez to odgłos słabnie. Zależność "ciszej na ciepło" jest ważną wskazówką diagnostyczną.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Zapowietrzenie pompy wtryskowej" typowo powoduje problemy z równą pracą silnika (falowanie, przerywanie, spadek mocy, trudny rozruch), a nie charakterystyczny, regularny stuk malejący wraz z temperaturą i wysokimi obrotami. Objawy są raczej związane z niestabilnym zasilaniem paliwem niż z mechanicznym "klekotem" rozrządu.
  • "Nadmierne zużycie pompy hamulcowej" dotyczy układu hamulcowego, a nie pracy silnika. Jej zużycie objawia się m.in. pogorszeniem skuteczności hamowania lub zmianą pracy pedału, a nie metalicznym stukiem zależnym od temperatury silnika.
  • "Nadmierne zużycie gładzi tulei cylindrowej" wiąże się z utratą szczelności, spadkiem kompresji, dymieniem, zużyciem oleju i pogorszeniem parametrów pracy. Może to generować różne odgłosy, ale opis "cichy regularny stuk" wyraźnie zależny od rozgrzania i wysokich obrotów jest znacznie bardziej typowy dla luzów w mechanizmie rozrządu.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o dźwięki kluczowe są dopowiedzenia typu "na zimno/na ciepło", "na biegu jałowym/przy obciążeniu" i "zależne od obrotów". To one kierują do właściwego zespołu (rozrząd, dół silnika, osprzęt, zasilanie paliwem).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luz zaworowy to niewielka szczelina w mechanizmie rozrządu, potrzebna do prawidłowego domykania zaworu w różnych temperaturach. Ustawia się go, aby zawór nie był "podparty" po rozgrzaniu i aby rozrząd pracował cicho oraz zgodnie z przewidzianymi fazami.
Na zimno elementy rozrządu są krótsze (brak rozszerzenia cieplnego), więc efektywny luz bywa większy i uderzenia są wyraźniejsze. Po rozgrzaniu metal się rozszerza, luz zwykle maleje i odgłos staje się słabszy, co jest typowe dla zbyt dużych luzów.
Odgłosy rozrządu często są "z góry" silnika, mają regularny rytm i zmieniają się wraz z obrotami. Jeśli dodatkowo słabną po rozgrzaniu, to silna przesłanka problemu z luzem zaworowym. Dla pewności stosuje się osłuch i weryfikację regulacji.
Tak. Zbyt duży luz powoduje uderzenia i przyspiesza zużycie elementów rozrządu, może też pogarszać napełnianie cylindra i kulturę pracy. Długotrwała jazda z nieprawidłowym luzem zwiększa ryzyko kosztownych napraw głowicy i osprzętu rozrządu.
Zapowietrzenie zwykle objawia się nierówną pracą, gaśnięciem, problemami z rozruchem i spadkiem mocy, a nie typowym, regularnym metalicznym "klekotem". Stuki od luzów zaworowych są bardziej mechaniczne, powtarzalne i często zależne od temperatury silnika.
Najczęściej przy przeglądach okresowych przewidzianych dla danego silnika lub po pojawieniu się charakterystycznych odgłosów z okolic pokrywy zaworów. W praktyce warsztatowej kontrola jest też zasadna po naprawach głowicy lub elementów rozrządu.
Częsty błąd to ignorowanie warunku "na ciepło ciszej" i wybór odpowiedzi o zużyciu cylindra lub problemach z wtryskiem. Uczniowie mylą też źródło dźwięku (góra vs dół silnika). Warto analizować: rytm, miejsce, zależność od temperatury i obrotów.
W wielu konstrukcjach popychacze hydrauliczne kompensują luz automatycznie, więc klasyczna regulacja nie występuje. Jednak mogą pojawić się odgłosy przy usterkach hydrauliki (np. po postoju). Na egzaminie trzeba rozróżnić: mechaniczny luz regulowany a kompensację hydrauliczną.
Zużycie gładzi częściej łączy się ze spadkiem kompresji, dymieniem, poborem oleju i ogólnym pogorszeniem pracy silnika. Może generować hałasy, ale opis w pytaniu akcentuje zależność od temperatury i wysokich obrotów, bardziej typową dla luzów w rozrządzie.
Należy potwierdzić źródło hałasu (osłuch, ocena miejsca), sprawdzić historię obsługi i zalecić kontrolę/ustawienie luzów zgodnie z wymaganiami producenta. Nie powinno się mylić tego z usterkami hamulców lub wtrysku, bo prowadzi to do błędnej diagnostyki.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Cichy, regularny metaliczny stuk, który słabnie po rozgrzaniu oraz przy pracy na wyższych obrotach, jest typowy dla nadmiernego luzu zaworowego."

Materiały:

  • Podręcznik/zeszyt szkolny z działu: mechanizm rozrządu i regulacja luzu zaworowego
  • Instrukcje obsługi/napraw producentów (procedury kontroli i regulacji luzów)
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki silników: rozpoznawanie usterek po dźwiękach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego