KWALIFIKACJA BUD19 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 12.
Cięcie warstwicowe mapy zasadniczej w skali 1:1000 powinno wynosić
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cięcie warstwicowe dobiera się do skali mapy tak, aby rzeźba terenu była czytelna, a jednocześnie nie powodowała nadmiernego zagęszczenia linii. Dla mapy zasadniczej w skali 1:1000 standardowo przyjmuje się interwał 1,00 m, co stanowi kompromis między szczegółowością a przejrzystością.

Pełne wyjaśnienie:

Cięcie warstwicowe (interwał warstwic) to różnica wysokości pomiędzy sąsiednimi warstwicami. Jego dobór jest zawsze kompromisem: im mniejsze cięcie, tym więcej warstwic i większa szczegółowość obrazu terenu, ale jednocześnie rośnie ryzyko "zlania się" rysunku mapy i spadku czytelności. Im większe cięcie, tym mapa jest prostsza, ale może zbyt słabo oddawać ukształtowanie terenu.

W pytaniu wskazano mapę zasadniczą w skali 1:1000. W praktyce egzaminacyjnej i w typowych założeniach kartograficznych dla tej skali przyjmuje się cięcie 1,00 m jako wartość standardową, zapewniającą czytelne przedstawienie rzeźby terenu przy zachowaniu rozsądnej liczby warstwic.

Dlaczego pozostałe wartości nie pasują do typowego doboru dla 1:1000?

  • 0,25 m prowadzi zwykle do bardzo dużego zagęszczenia warstwic (szczególnie na stokach), co utrudnia odczyt mapy i może maskować inne elementy treści mapy.
  • 0,50 m bywa spotykane w szczególnych sytuacjach (np. potrzeba bardzo szczegółowego obrazu wysokości), ale jako odpowiedź "standardowa" dla mapy zasadniczej 1:1000 jest mniej typowa niż 1,00 m.
  • 2,00 m jest z reguły zbyt dużym interwałem dla tak dużej skali; upraszcza rzeźbę terenu i może powodować, że subtelne różnice wysokości istotne w pracach realizacyjnych nie będą widoczne.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy skali mapy i cięcia warstwicowego, warto myśleć o czytelności rysunku mapy. Odpowiedź poprawna zwykle odpowiada wartości "najczęściej przyjmowanej" dla danej skali, a nie skrajnie małej lub skrajnie dużej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cięcie warstwicowe to różnica wysokości pomiędzy sąsiednimi warstwicami. Określa, jak "gęsto" rysuje się poziomice i jak dokładnie widać rzeźbę terenu. Zbyt małe cięcie daje dużo linii i gorszą czytelność, a zbyt duże – zbyt duże uproszczenie terenu.
Skala wpływa na ilość miejsca na treść mapy. W większych skalach (np. 1:1000) można pokazać więcej szczegółów, ale nadal trzeba utrzymać czytelność. Dlatego interwał dobiera się tak, by warstwice nie zasłaniały innych obiektów, a jednocześnie wiernie oddawały ukształtowanie terenu.
Gdy na stokach warstwice są tak gęste, że tworzą "szraf" i trudno rozróżnić pojedyncze linie, interwał jest zwykle za mały. Skutkiem jest słaba czytelność mapy i trudniejszy odczyt wysokości. W praktyce dobiera się wartość, która zachowuje równowagę między szczegółem a przejrzystością.
Jeżeli mapa pokazuje tylko kilka warstwic i nie widać drobniejszych form terenu (np. łagodnych spadków), interwał jest za duży. Taka prezentacja bywa niewystarczająca przy pracach projektowych i realizacyjnych. Dobre cięcie pozwala ocenić spadki i różnice wysokości bez nadmiernego uproszczenia.
Warstwice są podstawowym sposobem prezentacji wysokości na mapach i ułatwiają ocenę spadków, kierunków odpływu wód oraz ukształtowania terenu. Dla technika geodety są ważne przy opracowaniu wyników pomiarów, analizie terenu pod inwestycje i weryfikacji, czy opracowanie kartograficzne jest czytelne oraz zgodne z założeniami.
Warstwice stosuje się, gdy trzeba przedstawić rzeźbę terenu w sposób ciągły i czytelny, np. dla obszarów o zróżnicowanych wysokościach lub w dokumentacji wspierającej projektowanie. W płaskim terenie czasem większe znaczenie mają pojedyncze rzędne wysokościowe, ale warstwice nadal mogą być pomocne w analizie spadków.
W praktyce nie zawsze. Interwał bywa dobierany do charakteru terenu i celu opracowania, ale w zadaniach egzaminacyjnych często oczekuje się wartości typowej dla danej skali mapy. Dlatego warto uczyć się standardowych par: skala mapy – najczęściej przyjmowane cięcie warstwicowe.
Najczęściej myli się cięcie warstwicowe z dokładnością pomiaru i wybiera najmniejszą wartość "bo będzie dokładniej". Inny błąd to wybór skrajnie dużej wartości, bo "na małej mapie ma być mniej linii". Na egzaminie pomagają skojarzenia z czytelnością: mapa ma być informacyjna, ale nie przeładowana.
Najlepiej przygotować krótką tabelę: skala mapy i przypisana jej typowa wartość cięcia warstwicowego, a potem rozwiązać zestaw pytań z arkuszy. Dodatkowo warto przejrzeć kilka przykładów map, by zobaczyć, jak zmienia się gęstość warstwic przy różnych interwałach i jak wpływa to na czytelność.
Im mniejsze cięcie, tym łatwiej zauważyć niewielkie różnice wysokości i bardziej szczegółowo ocenić spadki. Jednak zbyt małe cięcie może utrudnić odczyt przez nadmiar linii. Z kolei większe cięcie upraszcza obraz terenu i może ukryć łagodne spadki istotne np. dla odwodnienia czy niwelacji.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że cięcie warstwicowe dobiera się do skali mapy tak, aby rzeźba terenu była czytelna, a jednocześnie nie powodowała nadmiernego zagęszczenia linii.

Materiały:

  • Podręczniki z geodezji i kartografii (działy: rzeźba terenu, warstwice, skala mapy)
  • Materiały dydaktyczne szkół geodezyjnych dotyczące mapy zasadniczej i opracowań wysokościowych
  • Instrukcje/wytyczne branżowe dotyczące opracowań kartograficznych (jeśli dostępne w Twojej jednostce)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego