KWALIFIKACJA CHM2 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 38.
Ciśnieniomierz zainstalowany na reaktorze polimeryzacji etylenu wskazuje ciśnienie 3,0 atm. Jakie ciśnienie wskazywałby manometr w MPa?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przeliczenie:
1 atm ≈ 101325 Pa = 0,101325 MPa. Dla 3,0 atm: 3 × 0,101325 MPa ≈ 0,303975 MPa, czyli po zaokrągleniu około 0,3 MPa. Pozostałe odpowiedzi różnią się o rząd wielkości (×10 lub ×100).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba przeliczyć ciśnienie podane w atmosferach (atm) na megapaskale (MPa). W praktyce przemysłu chemicznego spotyka się jeszcze "atm" na starszej aparaturze, ale w obliczeniach i dokumentacji zaleca się stosowanie jednostek SI.

Krok 1: przypomnienie przelicznika
Standardowa atmosfera jest zdefiniowana jako 101325 Pa. Ponieważ 1 MPa = 106 Pa, to:
1 atm = 101325 Pa = 101325 / 1 000 000 MPa ≈ 0,101325 MPa.

Krok 2: przeliczenie 3,0 atm
Skoro 1 atm ≈ 0,101325 MPa, to:
3,0 atm ≈ 3,0 × 0,101325 MPa = 0,303975 MPa.
Po zaokrągleniu do jednego miejsca po przecinku otrzymujemy około 0,3 MPa.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • Wynik "około 0,03 MPa" oznaczałby, że 1 atm ≈ 0,01 MPa, czyli zaniżenie ~10 razy. To typowy błąd skali (pomylenie MPa z 0,1 MPa lub błędne przesunięcie przecinka).
  • Wynik "około 3 MPa" jest zawyżony ~10 razy. Często wynika z "przyklejenia się" do liczby 3 z treści zadania lub pomylenia 0,1 MPa z 1 MPa.
  • Wynik "około 30 MPa" jest zawyżony ~100 razy i zwykle świadczy o całkowitym pomyleniu rzędów wielkości (np. potraktowaniu 1 atm jak kilka MPa).

Wskazówka egzaminacyjna: warto zapamiętać przybliżenie 1 atm ≈ 0,1 MPa (dokładniej 0,1013 MPa). Wtedy 3 atm to w przybliżeniu 0,3 MPa, co pozwala szybko ocenić poprawny rząd wielkości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj relacji: 1 atm = 101325 Pa oraz 1 MPa = 1 000 000 Pa. Najpierw zamień atm na Pa: 3 atm = 3 × 101325 Pa. Potem podziel przez 1 000 000, aby dostać MPa. Otrzymasz ok. 0,304 MPa, czyli ~0,3 MPa.
atm to atmosfera standardowa – jednostka ciśnienia używana historycznie. Nie jest to podstawowa jednostka SI, ale bywa spotykana na starszej aparaturze. Do obliczeń technicznych zwykle przelicza się ją na paskale (Pa) lub megapaskale (MPa).
MPa należy do układu SI i ułatwia spójne raportowanie parametrów procesu, dobór armatury oraz porównywanie danych z dokumentacji. Stosowanie atm może powodować pomyłki przy nastawach i alarmach. Przeliczanie na MPa zmniejsza ryzyko błędów skali.
Przybliżenie do zadań egzaminacyjnych: 1 atm ≈ 0,1 MPa. Dokładniej: 1 atm = 0,101325 MPa. Dzięki temu łatwo oszacować, że 3 atm ≈ 0,3 MPa i od razu sprawdzić poprawny rząd wielkości wyniku.
To zdecydowanie około 0,3 MPa. Skoro 1 atm to około 0,1 MPa, to 3 atm to około 3 × 0,1 MPa = 0,3 MPa. Warto kontrolować rząd wielkości: wynik 0,03 MPa byłby zaniżony dziesięciokrotnie.
Najczęściej myli się przesunięcie przecinka: 1 MPa = 106 Pa, a 1 kPa = 103 Pa. Typowy błąd to potraktowanie kPa jak MPa albo odwrotnie. Pomaga zapis w potęgach dziesięciu i sprawdzenie rzędu wielkości.
Najczęściej na starszych reaktorach, sprężarkach lub instalacjach, gdzie aparatura była dobierana wg dawnych standardów albo pochodzi z różnych źródeł. Współcześnie częściej spotkasz bar, kPa lub MPa, ale operator powinien umieć szybko przeliczyć wskazania.
Zastosuj kontrolę "na oko": 1 atm ≈ 0,1 MPa, więc wynik w MPa powinien być około 10 razy mniejszy niż wartość w atm. Dla 3 atm oczekujesz ~0,3 MPa. Jeśli wychodzi 3 MPa lub 0,03 MPa, to prawie na pewno błąd skali.
Na egzaminie zwykle wystarczy przybliżenie 1 atm ≈ 0,1 MPa, bo odpowiedzi są "około". Dokładna wartość 101325 Pa daje wynik 0,303975 MPa, ale po zaokrągleniu i tak otrzymujesz 0,3 MPa. Dokładność ma znaczenie w obliczeniach projektowych.
Błędne przeliczenie może prowadzić do złych decyzji operacyjnych: nieprawidłowych nastaw zaworów bezpieczeństwa, błędnej interpretacji alarmów lub przekroczenia dopuszczalnych parametrów. Dlatego operator powinien biegle przeliczać jednostki i zawsze weryfikować rząd wielkości.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przeliczenie:1 atm ≈ 101325 Pa = 0,101325 MPa.

Źródła:

  • BIPM, The International System of Units (SI) – SI Brochure, 9th edition (2019), rozdział o jednostkach pochodnych i użyciu wielokrotności (MPa) – https://www.bipm.org/documents/20126/41483022/SI-Brochure-9.pdf (dostęp 2026-03-01)
  • NIST, Special Publication 811: Guide for the Use of the International System of Units (SI), sekcje o jednostkach spoza SI i przelicznikach – https://www.nist.gov/pml/special-publication-811 (dostęp 2026-03-01)
  • NIST, Special Publication 330: The International System of Units (SI), informacje o jednostkach ciśnienia (Pa) i prefiksach (MPa) – https://www.nist.gov/pml/special-publication-330 (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Tablice i przeliczniki jednostek (Pa–kPa–MPa–bar–atm) w materiałach szkolnych dla automatyki/pomiarów
  • Wprowadzenie do metrologii przemysłowej: jednostki, błędy pomiaru, klasy dokładności manometrów
  • Ćwiczenia rachunkowe z przeliczania jednostek (zadania na rząd wielkości i zaokrąglenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego