KWALIFIKACJA ELE10 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 2.
Co jest źródłem ciepła dla pompy ciepła znajdującej się w instalacji przedstawionej na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat instalacji pompy ciepła w kontekście budynku mieszkalnego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dolne źródło ciepła w pompie ciepła rozpoznaje się po elemencie instalacji, z którego pobierana jest energia. W układzie z ujęciem i oddaniem wody (np. studnia czerpna i zrzutowa) źródłem ciepła są wody gruntowe, a nie powietrze, gruntowy kolektor ani wody powierzchniowe.

Pełne wyjaśnienie:

Pompa ciepła nie "wytwarza" ciepła z niczego, tylko pobiera energię z dolnego źródła i przekazuje ją do instalacji grzewczej (górnego źródła). W zadaniach egzaminacyjnych dolne źródło identyfikuje się przede wszystkim na podstawie schematu instalacji: rodzaju wymiennika, sposobu poboru energii oraz elementów towarzyszących (np. studnie, kolektory, wentylator, parownik powietrzny).

Odpowiedź "Wody gruntowe" jest właściwa wtedy, gdy na rysunku widać rozwiązanie typowe dla układu woda–woda, czyli pobór wody z warstwy wodonośnej (np. studnia czerpna) oraz jej odprowadzenie (np. studnia chłonna/zrzut). Taki układ wykorzystuje stabilną temperaturę wód podziemnych i przekazuje energię do obiegu pompy ciepła przez wymiennik/parownik.

  • "Powietrze" byłoby poprawne dla pomp powietrze–woda, gdzie kluczowym elementem jest wymiennik powietrzny (zwykle jednostka zewnętrzna) i przepływ powietrza wymuszany wentylatorem. Jeśli schemat pokazuje obieg wodny z ujęciem, to nie jest to typowe dolne źródło powietrzne.
  • "Grunt" dotyczy układów grunt–woda, w których energia pobierana jest przez kolektor poziomy lub sondy pionowe w gruncie, zwykle w obiegu solanki (glikol/woda). Brak cech takiego kolektora na schemacie przemawia przeciw tej opcji.
  • "Wody powierzchniowe" odnoszą się do poboru energii z jeziora/rzeki/stawu (otwarty układ lub wymiennik zanurzony). To inne środowisko i inne elementy instalacji niż dla wód gruntowych, więc wybór tej opcji byłby efektem pomylenia dwóch podobnych kategorii.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, co fizycznie oddaje ciepło do parownika (powietrze, gruntowy wymiennik, woda ze studni, woda z akwenu), a dopiero potem dopasuj nazwę dolnego źródła do odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dolne źródło ciepła to środowisko, z którego pompa ciepła pobiera energię (np. powietrze, grunt, wody). To właśnie ono zasila parownik energią o niskiej temperaturze, którą urządzenie "podnosi" do poziomu użytecznego dla ogrzewania.
Najczęściej widać elementy ujęcia i zrzutu: studnię czerpną, przewody doprowadzające wodę do wymiennika oraz studnię chłonną/zrzut. Taki układ wskazuje na dolne źródło "wody gruntowe", a nie na kolektor gruntowy czy jednostkę powietrzną.
Wody gruntowe często mają bardziej stabilną temperaturę w ciągu roku niż powietrze. Dzięki temu pompa ciepła może pracować z lepszymi warunkami zasilania parownika. W praktyce konieczne są jednak odpowiednie warunki hydrogeologiczne i poprawnie zaprojektowane ujęcie.
"Grunt" oznacza zwykle kolektor poziomy lub sondy pionowe z obiegiem pośrednim (np. solanka). "Wody gruntowe" to pobór energii z wody w warstwie wodonośnej, często przez studnie i obieg woda–woda. Na schemacie szukaj: sond/kolektora albo studni.
Tak, pompa ciepła może wykorzystywać energię z jeziora, rzeki lub stawu, ale to inne rozwiązanie instalacyjne niż wody gruntowe. Zwykle pojawia się wymiennik w zbiorniku lub pobór/oddanie wody z akwenu. W zadaniach trzeba odróżnić "akwen" od "studni".
Częsty błąd to wybór "powietrze", bo pompy powietrzne są popularne, mimo że rysunek pokazuje studnie lub obieg wodny. Inny błąd to automatyczne kojarzenie każdej pompy z odpowiedzią "grunt". Pomaga zasada: najpierw identyfikuj elementy schematu, potem nazwę źródła.
Stosuje się ją, gdy są dostępne odpowiednie zasoby wód gruntowych oraz można wykonać ujęcie i zrzut zgodnie z projektem. Takie układy bywają korzystne energetycznie, ale wymagają oceny lokalnych warunków i właściwej eksploatacji, aby ograniczyć ryzyko problemów z instalacją.
Najbardziej charakterystyczna jest jednostka zewnętrzna z wymiennikiem powietrznym oraz wentylatorem. Na schematach często widać obieg czynnika chłodniczego do parownika powietrznego lub blok zewnętrzny. Jeśli zamiast tego są studnie/ujęcie, to zwykle nie jest to dolne źródło powietrzne.
Nie. "Pompa ciepła" to urządzenie, a źródło ciepła zależy od typu instalacji: powietrze, grunt, wody gruntowe lub powierzchniowe. Na egzaminie kluczowe jest odczytanie z rysunku, co faktycznie dostarcza energię do parownika, a nie kierowanie się nazwą urządzenia.
Warto przećwiczyć rozpoznawanie schematów: powietrze–woda, grunt–woda i woda–woda. Zrób listę cech rozpoznawczych (wentylator, sondy/kolektor, studnie/ujęcie). Pomaga też nauka słownictwa: parownik, skraplacz, dolne i górne źródło oraz obiegi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dolne źródło ciepła w pompie ciepła rozpoznaje się po elemencie instalacji, z którego pobierana jest energia.

Źródła:

  • Wikipedia (PL) "Pompa ciepła" – opis zasady działania i dolnych źródeł, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_ciep%C5%82a (dostęp: 2026-03-02)
  • Viessmann Polska – materiał edukacyjny o pompach ciepła i rodzajach dolnych źródeł, https://www.viessmann.pl/pl/wiedza/pompy-ciepla.html (dostęp: 2026-03-02)
  • NIBE (Polska) – informacje o pompach ciepła i dolnych źródłach (grunt/woda/powietrze), https://www.nibe.eu/pl-pl/produkty/pompy-ciepla (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Instrukcje producentów pomp ciepła (schematy hydrauliczne i opisy dolnych źródeł)
  • Podręczniki i skrypty z zakresu OZE i pomp ciepła dla szkół branżowych/technikum
  • Materiały dydaktyczne o dolnych źródłach ciepła i wymiennikach (kolektory, studnie, sondy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego