KWALIFIKACJA ELE10 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 7.
Które z wymienionych ogniw fotowoltaicznych charakteryzuje się największą sprawnością?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ogniwa monokrystaliczne zwykle osiągają najwyższą sprawność spośród podanych technologii, bo mają bardziej jednorodną strukturę krzemu i mniej defektów sieci, co ogranicza straty rekombinacyjne. Technologie cienkowarstwowe (a‑Si, CdTe) oraz polikrystaliczne z reguły mają niższą sprawność w typowych zastosowaniach.

Pełne wyjaśnienie:

Sprawność ogniwa fotowoltaicznego opisuje, jaka część energii promieniowania słonecznego zostaje zamieniona na energię elektryczną. W praktyce zależy ona m.in. od jakości materiału półprzewodnikowego, liczby defektów sieci krystalicznej, strat rekombinacyjnych oraz rozwiązań konstrukcyjnych (np. pasywacja, metalizacja, warstwy antyrefleksyjne).

Odpowiedź "Monokrystaliczne" jest poprawna, ponieważ w klasycznym porównaniu popularnych technologii rynkowych ogniwa z krzemu monokrystalicznego zazwyczaj osiągają najwyższe sprawności. Jednorodny kryształ krzemu ma mniej granic ziaren i mniej miejsc, w których nośniki ładunku mogą rekombinować, co sprzyja uzyskaniu wyższego napięcia i lepszego wypełnienia charakterystyki prądowo-napięciowej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "Polikrystaliczne" – mają wiele ziaren (granice ziaren), które zwiększają prawdopodobieństwo rekombinacji i strat, dlatego typowo ich sprawność jest niższa niż monokrystalicznych.
  • "a-Si" (krzem amorficzny) – to technologia cienkowarstwowa; amorficzna struktura zwykle wiąże się z większą liczbą defektów i niższą sprawnością w porównaniu z krystalicznym krzemem w typowych warunkach.
  • "CdTe" – również technologia cienkowarstwowa (tellurek kadmu). Może być korzystna kosztowo i w pewnych warunkach eksploatacyjnych, jednak w ujęciu "największej sprawności" wśród podanych opcji zazwyczaj ustępuje ogniwom monokrystalicznym.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie nie podaje konkretnego producenta ani warunków porównania, zwykle chodzi o ogólną, podręcznikową hierarchię sprawności popularnych technologii: monokrystaliczne > polikrystaliczne > cienkowarstwowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprawność to stosunek mocy elektrycznej uzyskanej z ogniwa do mocy promieniowania padającego na jego powierzchnię w danych warunkach (np. STC). Im wyższa sprawność, tym więcej energii da się uzyskać z tej samej powierzchni modułu.
Krzem monokrystaliczny ma bardziej jednorodną strukturę i mniej defektów niż polikrystaliczny. Mniej granic ziaren oznacza mniejsze straty rekombinacyjne nośników, co sprzyja wyższemu napięciu, lepszemu wypełnieniu charakterystyki i wyższej sprawności.
Różnią się strukturą materiału: monokrystal to jeden kryształ, a polikrystal to wiele ziaren. W praktyce monokrystaliczne zwykle mają wyższą sprawność i moc z m², a polikrystaliczne często były wybierane ze względu na koszt, choć różnice rynkowe zmieniają się w czasie.
a-Si oznacza krzem amorficzny (cienkowarstwowy). Warstwa aktywna jest bardzo cienka, co może dawać inne zachowanie temperaturowe i w słabym świetle, ale typowo sprawność modułów z a‑Si jest niższa niż w technologiach krystalicznych.
Tak. CdTe (tellurek kadmu) to jedna z technologii cienkowarstwowych. W praktyce bywa konkurencyjna kosztowo i produkcyjnie, natomiast w prostym porównaniu "największej sprawności" spośród popularnych opcji często ustępuje krzemowi monokrystalicznemu.
Gdy powierzchnia montażowa jest ograniczona (np. mały dach, fasada) i trzeba uzyskać możliwie dużą moc z m². Wtedy wybór technologii o wyższej sprawności może ograniczyć liczbę modułów, okablowanie i elementy konstrukcyjne.
Na egzaminie i w praktyce częściej spotyka się sprawność modułu, bo obejmuje straty wynikające z połączeń, szkła, ramy i odstępów między ogniwami. Sprawność ogniwa bywa wyższa, ale nie przekłada się 1:1 na moduł.
Tak. Wzrost temperatury ogniw zwykle obniża napięcie i moc, więc spada uzysk energii. Dlatego ważne są warunki montażu (wentylacja pod modułem) i dobór komponentów. To zagadnienie pojawia się przy eksploatacji i ocenie pracy instalacji.
Często mylą "wydajność w pochmurny dzień" ze sprawnością, albo wybierają technologię, o której dużo się mówi, bez porównania parametrów. Innym błędem jest przenoszenie danych jednego producenta na całą technologię oraz mylenie sprawności ogniwa ze sprawnością modułu.
Warto zrobić krótką tabelę: technologia (monokrystaliczne, polikrystaliczne, a‑Si, CdTe), typowe cechy (struktura, wady/zalety), a na końcu zapamiętać ogólną kolejność sprawności. Dodatkowo czytaj karty katalogowe modułów i ćwicz interpretację parametrów STC.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Ogniwa monokrystaliczne zwykle osiągają najwyższą sprawność spośród podanych technologii, bo mają bardziej jednorodną strukturę krzemu i mniej defektów sieci, co ogranicza straty rekombinacyjne."

Źródła:

  • National Renewable Energy Laboratory (NREL), "Best Research-Cell Efficiency Chart" (wykres sprawności ogniw), https://www.nrel.gov/pv/cell-efficiency.html - dostęp 2026-02-27
  • Fraunhofer ISE, "Photovoltaics Report" (rozdziały: technologie PV, sprawności), https://www.ise.fraunhofer.de/en/publications/studies/photovoltaics-report.html - dostęp 2026-02-27
  • IEA PVPS, "Trends in Photovoltaic Applications" (przegląd technologii i rynku PV), https://iea-pvps.org/trends_reports/ - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Karty katalogowe producentów modułów PV (parametry STC, sprawność, tolerancje mocy)
  • Podręczniki i skrypty z fotowoltaiki dla szkół technicznych (podstawy technologii ogniw)
  • Raporty branżowe o technologiach PV (porównania sprawności i trendów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego