KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 9.
Co może się zdarzyć, jeśli normatyw kancelaryjno-archiwalny nie zostanie prawidłowo zastosowany?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nieprawidłowe stosowanie normatywu kancelaryjno-archiwalnego zwiększa ryzyko utraty lub zniszczenia dokumentów (błędy klasyfikacji, ewidencji i przechowywania) oraz może skutkować konsekwencjami prawnymi: grzywną i odpowiedzialnością karną za naruszenia dotyczące dokumentacji.

Pełne wyjaśnienie:

Normatyw kancelaryjno-archiwalny (instrukcja kancelaryjna, jednolity rzeczowy wykaz akt oraz instrukcja archiwalna) porządkuje cały "cykl życia" dokumentacji: od jej wytworzenia, przez rejestrację i klasyfikację, aż do archiwizacji lub brakowania. Gdy normatyw nie jest stosowany prawidłowo, pojawiają się zarówno skutki praktyczne, jak i prawne.

Dlaczego poprawne jest "Wszystkie powyższe odpowiedzi są prawidłowe."?
Wszystkie trzy wymienione konsekwencje są realne i spójne z praktyką pracy kancelarii/archiwum oraz z ogólnymi zasadami odpowiedzialności za postępowanie z dokumentacją.

  • "Dokumenty mogą zostać utracone lub uszkodzone." – brak prawidłowej ewidencji, błędna klasyfikacja lub złe warunki przechowywania (np. wilgoć) powodują, że akta mogą zostać zniszczone, zdekompletowane albo nie do odtworzenia w obiegu organizacji.
  • "Organizacja może zostać ukarana grzywną." – przepisy przewidują sankcje za naruszenia obowiązków dotyczących narodowego zasobu archiwalnego; w praktyce konsekwencje prawne mogą obejmować kary finansowe.
  • "Kierownik jednostki ponosi odpowiedzialność karną." – w systemie obowiązków archiwalnych odpowiedzialność może dotyczyć także osób funkcyjnych, zwłaszcza gdy dochodzi do działań lub zaniechań skutkujących naruszeniem przepisów albo niszczeniem/ukrywaniem dokumentów.

Dlaczego pozostałe pojedyncze odpowiedzi nie są najlepszym wyborem?
Każda z nich opisuje tylko część możliwych skutków. Pytanie dotyczy tego, co może się zdarzyć przy nieprawidłowym zastosowaniu normatywu, więc poprawna jest odpowiedź obejmująca pełny, typowy zestaw konsekwencji (praktycznych i prawnych).

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w odpowiedziach pojawiają się jednocześnie skutki organizacyjne (bałagan w aktach, utrata dokumentów) oraz skutki prawne (grzywna/odpowiedzialność karna), a wszystkie są plausybilne w archiwistyce zakładowej, często właściwym wyborem jest wariant zbiorczy. Jednocześnie należy uważać na "nadmierne" sankcje, które nie wynikają z przepisów lub typowej praktyki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zestaw wewnętrznych przepisów regulujących postępowanie z dokumentacją w jednostce: zwykle instrukcja kancelaryjna, jednolity rzeczowy wykaz akt i instrukcja archiwalna. Określa m.in. rejestrację, klasyfikację, przechowywanie, przekazywanie do archiwum i brakowanie.
Najczęściej są to: instrukcja kancelaryjna (zasady pracy kancelarii), JRWA (klasyfikacja i kategorie archiwalne) oraz instrukcja archiwalna (organizacja archiwum zakładowego/składnicy akt, przejmowanie i przechowywanie akt).
Błędna klasyfikacja utrudnia odnalezienie akt, zaburza ewidencję i może prowadzić do nieprawidłowej kwalifikacji (np. zbyt wczesnego brakowania albo niewłaściwego przekazania). W praktyce rośnie ryzyko utraty wartości dowodowej dokumentów i problemów podczas kontroli.
Konsekwencje mogą być praktyczne (utrata, uszkodzenie, zniszczenie dokumentów przez złe warunki lub brak ewidencji) oraz prawne (np. grzywna, a w poważnych przypadkach odpowiedzialność karna związana z naruszeniem przepisów i niszczeniem dokumentów).
Tak. W ramach nadzoru archiwalnego archiwa państwowe mogą prowadzić kontrole i wydawać zalecenia pokontrolne. W praktyce sprawdza się m.in. zgodność postępowania z dokumentacją z normatywami, stan ewidencji, warunki przechowywania i prawidłowość brakowania.
Najczęściej pojawiają się: brak możliwości szybkiego odnalezienia teczek, pomieszanie roczników i haseł, braki w spisach zdawczo-odbiorczych oraz degradacja dokumentów (np. przez wilgoć). To przekłada się na opóźnienia w pracy i ryzyko utraty ważnych dowodów.
Gdy naruszenie obowiązków wobec dokumentacji i narodowego zasobu archiwalnego wypełnia przesłanki sankcji przewidzianych w przepisach (np. uporczywe lekceważenie obowiązków, niszczenie dokumentacji, brak wymaganych procedur). Ocena zależy od okoliczności i ustaleń kontroli.
Konsekwencje organizacyjne dotyczą pracy jednostki (chaos w aktach, brak ewidencji, zagubienia, uszkodzenia). Konsekwencje prawne odnoszą się do sankcji (np. grzywna, odpowiedzialność karna) oraz działań organów nadzoru (zalecenia, nakaz poprawy procedur). W testach często są wymieszane.
Częste są: mylenie instrukcji kancelaryjnej z instrukcją archiwalną, traktowanie JRWA jak "spisu teczek", nieuwzględnianie odpowiedzialności kierownika za organizację pracy oraz wybieranie "sensacyjnych" sankcji bez podstawy. Pomaga myślenie: co jest realne w praktyce i w przepisach.
Skup się na: roli instrukcji kancelaryjnej, zasadach klasyfikacji w JRWA i kategoriach archiwalnych, podstawach przejmowania akt do archiwum zakładowego oraz typowych skutkach błędów (utrata/uszkodzenie akt, kary, zalecenia pokontrolne). Ćwicz na krótkich studiach przypadków.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, art. 51–52, Dz.U. 2020 poz. 164
  • Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 20 października 2015 r. (w sprawie klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji, przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych i brakowania dokumentacji niearchiwalnej), Dz.U. 2019 poz. 246
  • Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, art. 276, Dz.U. 1997 Nr 88 poz. 553 z późn. zm.

Materiały:

  • Tekst ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (wersja ujednolicona) – przepisy karne
  • Przepisy wykonawcze dotyczące postępowania z dokumentacją i normatywów kancelaryjno-archiwalnych
  • Podręczniki/kompendia z archiwistyki zakładowej (normatyw, JRWA, brakowanie, ewidencja)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego