KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 1.
Cyfrą 1 na rysunku oznaczono
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek układu napędowego złożonego z kilku kół pasowych i cięgna.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cięgno to element łączący dwa człony mechanizmu i przenoszący siłę, najczęściej pracujący na rozciąganie. Koła pasowe (czynne i bierne) są elementami obracającymi się w przekładni pasowej, a napinacz służy do regulacji naciągu pasa. Dlatego poprawne wskazanie to "cięgno".

Pełne wyjaśnienie:

"Cięgno" to element mechanizmu służący do przenoszenia siły i ruchu pomiędzy dwoma częściami układu. W typowych zastosowaniach pracuje głównie na rozciąganie (rzadziej na ściskanie, zależnie od konstrukcji) i ma postać pręta, płaskownika lub innego łącznika o charakterze liniowym. W praktyce mechatronicznej cięgna spotyka się m.in. w dźwigniach, mechanizmach sterowania, układach regulacyjnych oraz prostych mechanizmach zmiany położenia.

"Koło pasowe czynne" i "koło pasowe bierne" to natomiast elementy napędu pasowego. Ich cechą rozpoznawczą jest to, że są to części obrotowe, współpracujące z pasem i zwykle osadzone na wałach. Koło czynne jest połączone z napędem (źródłem momentu), a koło bierne odbiera moment lub prowadzi pas. W żadnym razie nie są to elementy typowo "łączące dwa punkty" jak cięgno, tylko elementy o kształcie koła/rolki przeznaczone do obrotu.

"Napinacz" (w kontekście napędu pasowego) jest zespołem lub elementem służącym do ustawienia i utrzymania właściwego naciągu pasa. Może to być rolka napinająca, dźwignia z rolką, śruba regulacyjna lub cały mechanizm. Funkcyjnie napinacz nie jest kołem pasowym czynnym ani biernym i nie pełni roli prostego łącznika przenoszącego siłę na rozciąganie – jego rolą jest regulacja i kompensacja luzu.

Aby unikać pomyłek na egzaminie, warto zadać sobie trzy pytania: czy element ma pracować na rozciąganie (cięgno)?, czy element jest obrotową rolką/kołem współpracującym z pasem (koło pasowe)?, czy element służy do regulacji naciągu (napinacz)? Takie rozumowanie prowadzi do wyboru "cięgno".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cięgno to element łączący dwa człony mechanizmu, który przenosi siłę lub ruch, najczęściej pracując na rozciąganie. Spotyka się je np. w układach dźwigniowych, sterowania i regulacji. Zwykle ma postać pręta lub łącznika o wydłużonym kształcie.
Cięgno jest zwykle prostym łącznikiem między dwoma punktami i nie zawiera elementów regulacyjnych. Napinacz jest związany z regulacją naciągu (np. rolka, dźwignia, śruba), więc często widać część nastawną lub rolkę dociskową. Kluczowa jest funkcja: przenoszenie siły vs regulacja.
Koło pasowe czynne to koło połączone ze źródłem napędu (np. silnikiem) i przekazujące moment obrotowy na pas. Jest elementem obrotowym, współpracującym z pasem. Na rysunku zwykle wygląda jak koło/rolka osadzone na wale.
Koło pasowe bierne odbiera moment z pasa lub pełni rolę prowadzącą w układzie. Różnica dotyczy funkcji w napędzie: czynne napędza, bierne jest napędzane albo prowadzi pas. Oba są elementami obrotowymi, więc nie należy ich mylić z cięgnem.
Napinacz utrzymuje właściwy naciąg pasa, co ogranicza poślizg, poprawia przenoszenie momentu i zmniejsza ryzyko spadania pasa. Zbyt mały naciąg powoduje ślizganie, a zbyt duży zwiększa obciążenie łożysk. Dlatego napinacz jest kluczowy dla pracy i trwałości układu.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "na skojarzenie", np. wskazanie napinacza tylko dlatego, że w zadaniu występują koła pasowe. Inny błąd to mylenie elementów obrotowych (koła/rolki) z elementami łączącymi (cięgna). Pomaga analiza: czy element się obraca, czy łączy punkty.
Cięgno zwykle ma wydłużony, "prętowy" kształt i jest zamocowane przegubowo lub śrubowo na końcach. Często widać otwory, widełki lub końcówki umożliwiające połączenie. Nie przypomina koła ani rolki i nie ma typowej geometrii elementu pracującego w obrocie.
Najczęściej tak, bo w wielu mechanizmach cięgna przenoszą siły w kierunku osi elementu. W niektórych konstrukcjach mogą być obciążane także inaczej (np. częściowo na ściskanie), ale istotą cięgna jest rola łącznika przenoszącego siłę między członami, a nie elementu obrotowego jak koło pasowe.
Cięgna pojawiają się w mechanizmach sterowania, dźwigniach, układach pozycjonowania i prostych przegubach. Napinacze występują w układach z pasami (napędy, transportery, mechanizmy pomocnicze), gdzie trzeba regulować naciąg. Oba elementy są typowe w serwisie i montażu urządzeń.
Ćwicz czytanie rysunków złożeniowych: identyfikuj elementy po funkcji (obrót, łączenie, regulacja) i po geometrii. Warto robić własne notatki ze słowniczkiem: cięgno, rolka, koło, napinacz. Dodatkowo rozwiązuj zadania z podpisywaniem elementów na schematach.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Cięgno to element łączący dwa człony mechanizmu i przenoszący siłę, najczęściej pracujący na rozciąganie."

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z podstaw budowy maszyn (elementy i mechanizmy)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego (oznaczenia i widoki złożeniowe)
  • Instrukcje serwisowe producentów napędów pasowych i ich elementów (koła, napinacze) używanych w dydaktyce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego