KWALIFIKACJA MOT2 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 32.
Cyfrą 4 w rozłożonym na części rozruszniku oznaczono uzwojenie
Ilustracja przedstawia rozłożony na części rozrusznik samochodowy, co jest związane z kwalifikacją M12 dla elektromechanika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uzwojenie stojana to uzwojenie umieszczone w nieruchomej części rozrusznika. Na rysunku rozłożeniowym element oznaczony jako "4" wskazuje część stałą (stojan), a nie część obracającą się. Dlatego poprawna jest odpowiedź "stojana.", a nie "twornika/wirnika".

Pełne wyjaśnienie:

W rozruszniku (klasycznym, szczotkowym) występują elementy nieruchome oraz wirujące. Kluczowe jest rozróżnienie ich nazw, bo na egzaminie często sprawdza się umiejętność identyfikacji części na rysunku rozłożeniowym.

Uzwojenie stojana znajduje się w części nieruchomej, czyli w stojanie. Jego rola (w zależności od konstrukcji) wiąże się z wytwarzaniem pola magnetycznego w maszynie. Jeśli na ilustracji numer "4" przypisano do elementu w obudowie/stojanie, właściwe jest wskazanie "uzwojenie stojana".

Odpowiedź "twornika" jest błędna, ponieważ twornik jest częścią związaną z ruchem obrotowym i z komutatorem (w typowych rozwiązaniach rozrusznika). Uzwojenia twornika należą do zespołu wirującego, a nie do stojana.

Odpowiedź "wirnika" jest również błędna, bo "wirnik" to ogólna nazwa części obracającej się. W kontekście rozrusznika potocznie bywa używana, ale w zadaniu rozróżnia się stojan (nieruchomy) i elementy wirujące. Jeżeli numer na rysunku odnosi się do stojana, nie może jednocześnie oznaczać wirnika.

Odpowiedź "wzbudzenia" bywa myląca: uczniowie kojarzą wzbudzenie z wytwarzaniem pola magnetycznego, ale w tym pytaniu sprawdzane jest przypisanie uzwojenia do konkretnej części (stojana). Bez doprecyzowania konstrukcji pojęcie "uzwojenie wzbudzenia" może być interpretowane różnie, natomiast "uzwojenie stojana" jednoznacznie wskazuje część nieruchomą.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy element na rysunku jest związany z obudową (część stała) czy z wałem/komutatorem (część wirująca). Dopiero potem dobieraj nazwę: stojan dla części nieruchomej, twornik/wirnik dla części obracającej się.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stojan to nieruchoma część rozrusznika, zwykle związana z obudową. W stojanie znajdują się elementy wytwarzające pole magnetyczne (np. uzwojenia lub magnesy). To przeciwieństwo części wirującej, która obraca się podczas rozruchu.
Twornik to zespół wirujący rozrusznika (część obracająca się), zwykle z uzwojeniami i komutatorem. Jest osadzony na wale i współpracuje ze szczotkami. Jego obrót generuje moment potrzebny do uruchomienia silnika spalinowego.
Stojan jest nieruchomy i stanowi część "stałą" urządzenia, a wirnik (część wirująca) obraca się wewnątrz stojana. Na rysunkach rozłożeniowych stojan zwykle jest związany z obudową, a wirnik z wałem, komutatorem i łożyskowaniem.
Obie części są duże i znajdują się blisko siebie, a dodatkowo nazwy bywają używane potocznie. Bez zwrócenia uwagi na cechy (wał, komutator, szczotki) uczeń może "na oko" uznać element za wirujący. Warto szukać elementów charakterystycznych dla obrotu.
Uzwojenie stojana jest umieszczone w części nieruchomej, najczęściej przy obudowie/stojanie, a nie na wale. Na rysunku szukaj cewek lub pakietu uzwojeń przypisanych do korpusu rozrusznika. Elementy przy komutatorze wskazują raczej na twornik.
Nie zawsze w identycznej postaci. W części konstrukcji pole magnetyczne realizują uzwojenia stojana, a w innych stosuje się magnesy trwałe. Na egzaminie jednak zwykle rozpoznaje się klasyczne elementy: stojan oraz zespół wirujący, niezależnie od szczegółów wykonania.
Typowo sprawdza się ciągłość obwodu i ewentualne zwarcia/przebicia do masy (np. pomiar rezystancji oraz test izolacji). Dodatkowo ocenia się stan komutatora i szczotek, bo objawy mogą przypominać uszkodzenia uzwojeń. Metoda zależy od konstrukcji rozrusznika.
O uzwojeniu wzbudzenia mówi się wtedy, gdy to uzwojenie wytwarza pole magnetyczne w maszynie. W rozruszniku funkcję tę pełni zwykle uzwojenie w stojanie (w konstrukcjach z uzwojeniami), dlatego w praktyce te pojęcia bywają kojarzone. Na testach lepiej trzymać się nazwy części: stojan.
Mogą wystąpić problemy z uzyskaniem momentu (kręcenie "słabe" lub wcale), nadmierne nagrzewanie, spadki napięcia i duży pobór prądu. Objawy te nie są jednak w 100% jednoznaczne, bo podobnie zachowuje się rozrusznik z uszkodzonym twornikiem lub szczotkami.
Ćwicz rozpoznawanie elementów na rysunkach: stojan, twornik, komutator, szczotki, elektromagnes. Ucz się także funkcji każdego podzespołu i typowych usterek. Dobrą metodą jest rozbiórka rozrusznika w pracowni i porównanie części z dokumentacją.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że uzwojenie stojana to uzwojenie umieszczone w nieruchomej części rozrusznika.

Źródła:

  • Robert Bosch GmbH, "Bosch Automotive Handbook", rozdział dotyczący układu rozruchu (starting system) i rozruszników
  • William H. Crouse, Donald L. Anglin, "Automotive Mechanics" (lub podręczniki pokrewne), dział: starting motor / starter motor construction

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do elektromechaniki pojazdowej dotyczące układu rozruchu
  • Instrukcje serwisowe/DTR producentów rozruszników (rysunki rozłożeniowe, opisy elementów)
  • Materiały dydaktyczne z budowy maszyn elektrycznych (pojęcia stojan, wirnik, twornik)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego