U osoby stale leżącej największym problemem miejscowym jest długotrwały ucisk na wyniosłości kostne, któremu często towarzyszą tarcie, siły ścinające oraz wilgoć (np. pot, nietrzymanie moczu/stolca). Taki zestaw czynników prowadzi do niedokrwienia tkanek, uszkodzenia skóry i w konsekwencji do powstania odleżyn.
Dlatego działania wymienione w pytaniu są typową profilaktyką odleżyn:
- Częsta zmiana pozycji – przerywa długotrwały ucisk w jednym miejscu i poprawia ukrwienie tkanek.
- Stosowanie udogodnień – np. poduszki, wałki, materace przeciwuciskowe pomagają rozłożyć nacisk i ograniczają punktowe przeciążenia.
- Zabezpieczenie skóry przed zanieczyszczeniem i maceracją – utrzymanie czystości i suchości oraz pielęgnacja preparatami barierowymi zmniejsza podatność skóry na uszkodzenia.
Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo wymagają innych, bardziej swoistych działań:
- Zapalenie płuc częściej wiąże się z zaleganiem wydzieliny i ograniczoną wentylacją płuc; profilaktyka obejmuje m.in. ćwiczenia oddechowe, odpowiednie ułożenie sprzyjające oddychaniu i mobilizację, a nie przede wszystkim ochronę skóry przed maceracją.
- Zesztywnienie stawów wynika z braku ruchu i skracania tkanek; kluczowe są ćwiczenia bierne/czynne, zmiany ułożenia kończyn i utrzymanie zakresu ruchu.
- Zakrzepy (zakrzepica) są związane m.in. ze spowolnieniem przepływu krwi przy unieruchomieniu; profilaktyka obejmuje mobilizację, ćwiczenia kończyn, czasem metody uciskowe zależnie od zaleceń medycznych, a nie ochronę skóry przed zanieczyszczeniem.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się ochrona skóry przed wilgocią/maceracją i odciążanie ucisku, niemal zawsze chodzi o profilaktykę odleżyn.
