Odleżyny powstają najczęściej w miejscach, gdzie długotrwały ucisk na tkanki prowadzi do ich niedokrwienia, a następnie uszkodzenia skóry i tkanek głębiej położonych. Najbardziej zagrożone są te okolice, w których kość leży płytko pod skórą i gdzie masa ciała "opiera się" o podłoże.
U osoby leżącej na plecach (pozycja supinacyjna) typowymi punktami ucisku są:
- okolica kości krzyżowej – centralny punkt podparcia miednicy, szczególnie przy ześlizgiwaniu się chorego w dół łóżka,
- pięty – mała powierzchnia kontaktu z podłożem przy znacznym obciążeniu, dlatego często wymagają odciążenia (np. podparcia łydek),
- łopatki – u osób szczupłych lub unieruchomionych mogą stanowić wyraźne wyniosłości uciskane przez materac.
Odpowiedź "krzyżowej, pięty, łopatki." jest więc prawidłowa, bo wymienia klasyczne okolice wyniosłości kostnych w leżeniu na plecach.
Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów egzaminacyjnych:
- Warianty z "kolanami" mieszają pozycje i punkty podparcia: kolana częściej ocenia się jako miejsca ryzyka przy innym ułożeniu kończyn lub przy ucisku od elementów sprzętu, ale nie są standardowym głównym punktem ucisku w leżeniu tyłem.
- Warianty z "kośćmi ramiennymi" lub ogólnie "barkami" są zbyt nieprecyzyjne i nie oddają typowych, najbardziej obciążonych wyniosłości w tej pozycji; w praktyce ocenia się raczej konkretne obszary podparcia tułowia (np. łopatki) niż ogólną nazwę "barki".
Wskazówka do nauki: zapamiętuj punkty ryzyka odleżyn według pozycji. W leżeniu na plecach szukaj miejsc, gdzie ciało "opiera się" o materac: okolica krzyżowa oraz pięty, a u wielu pacjentów także okolice łopatek. To ułatwia szybkie badanie skóry i planowanie odciążania.
