KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2007

PYTANIE NR 16.
Częstym składnikiem mieszanek recepturowych jest SAL Erlenmeyera o podanym składzie. Ile bromku amonu należy użyć do sporządzenia 200,0 g 10% roztworu tej soli?
Ilustracja przedstawia tabelę z trzema rzędami, w której wymienione są związki chemiczne wraz z ich ilościami.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roztwór 10% m/m o masie 200,0 g zawiera 20,0 g soli.
Z podanego składu 4,0:4,0:2,0 suma części to 10, więc bromek amonu stanowi 2/10 = 20% mieszaniny. 20% z 20,0 g = 4,0 g NH4Br, dlatego poprawna jest wartość 4,0 g.

Pełne wyjaśnienie:

W roztworze o stężeniu 10% m/m masa substancji rozpuszczonej stanowi 10% masy całego roztworu. Skoro trzeba sporządzić 200,0 g roztworu, to najpierw wyliczamy masę soli Erlenmeyera:

10% × 200,0 g = 20,0 g (to łączna masa mieszaniny bromków, którą należy rozpuścić i uzupełnić rozpuszczalnikiem do 200,0 g).

Następnie korzystamy z podanego składu mieszaniny: NaBr 4,0; KBr 4,0; NH4Br 2,0. Są to tzw. części wagowe. Sumujemy je:

4,0 + 4,0 + 2,0 = 10,0 części

Udział bromku amonu w mieszaninie wynosi więc:

2,0 / 10,0 = 0,20 = 20%

Teraz obliczamy, ile NH4Br przypada na 20,0 g całej soli:

20% × 20,0 g = 4,0 g

Dlatego odpowiedź "4,0 g" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe wartości są niepoprawne? "2,0 g" odpowiadałoby sytuacji, w której błędnie przyjęto, że 10% z 200 g to 10 g soli (a nie 20 g) lub pomylono udział składnika. "8,0 g" wynika zwykle z podwojenia udziału NH4Br (mylenie 20% z 40%) albo z błędnego uznania, że 2,0 części oznacza 2/5 zamiast 2/10. "10,0 g" to typowy skutek heurystyki: skojarzenia "10%" z liczbą 10 bez wykonania rachunku na masie całkowitej.

W zadaniach recepturowych zawsze warto trzymać się kolejności: (1) masa substancji w roztworze z procentu, (2) udział składnika z proporcji, (3) dopiero masa składnika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sól Erlenmeyera to klasyczna mieszanina trzech bromków stosowana w recepturze: bromku sodu, bromku potasu i bromku amonu. Jej skład podaje się w częściach wagowych, a w obliczeniach przelicza się te części na udział masowy każdego składnika w całej mieszaninie.
W praktyce recepturowej spotyka się proporcję 2:2:1 (NaBr:KBr:NH4Br). Czasem zapis jest przeskalowany, np. 4:4:2, ale to ten sam stosunek. Do obliczeń liczy się zawsze udział: część danego składnika / suma wszystkich części.
Stężenie 10% m/m oznacza 10 g substancji w 100 g roztworu. Dla 200 g roztworu liczysz: 0,10 × 200 g = 20 g substancji. Dopiero tę masę (20 g) rozbijasz na składniki, jeśli roztwór dotyczy mieszaniny.
Bo 10% dotyczy całej mieszaniny soli Erlenmeyera, a nie pojedynczego bromku. Najpierw wyznaczasz masę całej soli w roztworze (10% z masy roztworu), a dopiero potem bierzesz z niej udział NH4Br wynikający z proporcji składu.
Dodaj wszystkie części: 4+4+2=10. Potem licz udział każdego składnika: NaBr = 4/10 = 40%, KBr = 4/10 = 40%, NH4Br = 2/10 = 20%. To najszybszy sposób przejścia z "części wagowych" na procent masowy.
Tak. Wiesz, że 200 g 10% roztworu zawiera 20 g soli. W mieszaninie 4:4:2 bromek amonu to 2 z 10 części, czyli 20%. 20% z 20 g to dokładnie 4 g. Taki test kontrolny pomaga wyłapać pomyłki.
Najczęściej: (1) pomija się krok wyliczenia masy soli w roztworze (10% z 200 g), (2) myli się proporcje składu i bierze złą sumę części, (3) traktuje się liczby 4:4:2 jako "inne" niż 2:2:1, zamiast zauważyć, że to tylko przeskalowanie.
Bo liczy się stosunek, a nie same liczby. Jeśli wszystkie części pomnożysz przez tę samą liczbę (np. ×2), udziały procentowe się nie zmienią. 2:2:1 i 4:4:2 dają identyczne udziały: 40%, 40% i 20%.
W zadaniach i klasycznych recepturach spotyka się je jako roztwory gotowej mieszaniny soli (np. roztwór soli Erlenmeyera). Z punktu widzenia obliczeń technika farmaceutycznego ważne jest poprawne wyznaczenie masy mieszaniny z % oraz rozdzielenie jej na składniki według części wagowych.
Stosuj stały schemat: (1) policz masę substancji w roztworze z procentu, (2) policz sumę części w składzie, (3) wyznacz udział składnika (część/suma), (4) pomnóż przez masę substancji. Zapisuj jednostki (g) przy każdym kroku.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że roztwór 10% m/m o masie 200,0 g zawiera 20,0 g soli.Z podanego składu 4,0:4,0:2,0 suma części to 10, więc bromek amonu stanowi 2/10 = 20% mieszaniny.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z receptury aptecznej (ćwiczenia z obliczeń procentowych m/m)
  • Zestawy zadań rachunkowych dla technika farmaceutycznego: stężenia, rozcieńczenia, udziały masowe
  • Opracowania o klasycznych mieszankach recepturowych (hasła: Sal Erlenmeyeri, Solutio Erlenmeyeri)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego