KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 19.
Oblicz ilość efedryny chlorowodorku, którą należy odważyć do sporządzenia leku według zamieszczonej recepty.
Ilustracja przedstawia receptę farmaceutyczną, która jest częścią egzaminu zawodowego dla technika farmaceutycznego w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć ilość efedryny chlorowodorku do odważenia, należy odczytać z recepty dawkę/ilość substancji oraz liczbę dawek (lub całkowitą ilość preparatu), a następnie przeliczyć wynik na gramy. Poprawny wynik jest ilością całkowitą w sporządzanym leku.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniu kluczowe jest, aby policzyć ilość efedryny chlorowodorku w całym sporządzanym leku, a nie tylko w pojedynczej dawce. Dane do obliczeń znajdują się w zapisie recepty (na ilustracji): mogą to być np. ilości składników podane bezpośrednio, dawka na porcję oraz liczba porcji, albo stężenie w określonej masie/objętości preparatu.

Poprawna metoda postępowania jest zawsze podobna:

  • Krok 1: odczytaj z recepty informację, jaką ilość efedryny chlorowodorku przewidziano (na dawkę lub na całość).
  • Krok 2: jeżeli recepta podaje dawkę jednostkową, pomnóż ją przez liczbę dawek/porcji, aby uzyskać ilość całkowitą.
  • Krok 3: dopilnuj jednostek (częsty zapis w mg) i wykonaj konwersję na gramy, aby wynik był zgodny z poleceniem.
  • Krok 4: podaj wynik jako masę substancji do odważenia.

Odpowiedź "0,745 g" jest poprawna, bo odpowiada ilości efedryny chlorowodorku wynikającej z sumowania/skalowania danych z recepty i prawidłowego przeliczenia jednostek na gramy.

Pozostałe wartości są typowymi rezultatami błędów rachunkowych: "1,0 g" często wynika z nieuzasadnionego zaokrąglenia lub przyjęcia uproszczenia; "1,5 g" bywa efektem pomylenia liczby dawek albo podwojenia składnika; "2,25 g" może wskazywać na pomnożenie przez niewłaściwy współczynnik (np. błędną liczbę porcji) albo pominięcie przeliczeń jednostek pośrednich. Na egzaminie warto zawsze sprawdzić sensowność wyniku i zgodność jednostek przed wyborem odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw ustal, czy recepta podaje ilość na całość czy na dawkę. Jeśli na dawkę, pomnóż przez liczbę dawek/porcji. Na końcu dopilnuj jednostek (np. mg na g) i podaj masę, którą trzeba odważyć do całego leku.
Bo zapis recepty może zawierać jednocześnie informacje o dawce jednostkowej i o liczbie porcji. Gdy pominie się jeden element (np. liczbę dawek), wynik dotyczy tylko porcji, a nie całego leku. Pomaga dopisanie: "na 1 dawkę" vs "na całość".
Sprawdź, w jakiej jednostce jest podana ilość (mg czy g) oraz czy zapis dotyczy całej recepty, czy pojedynczej porcji. Ustal też, ile porcji/dawkowań obejmuje recepta. To determinuje, jakie mnożenie lub sumowanie wykonać.
Najczęstszy błąd to przestawienie przecinka w złą stronę lub pozostawienie wyniku w mg mimo polecenia podania w g. Warto zapisać stałą zależność: 1000 mg = 1 g i zawsze wykonać kontrolę "czy wynik ma sens" (rzędy wielkości).
Lepiej unikać zaokrągleń na etapach pośrednich, bo błąd może się skumulować. Zachowuj pełny zapis obliczeń, a zaokrąglenie (jeśli wymagane) wykonuj dopiero na końcu. W zadaniach testowych zwykle jeden wynik pasuje dokładnie.
Gdy recepta podaje ilość substancji przypadającą na jedną porcję/dawkę (np. na 1 kapsułkę, 1 czopek, 1 dawkę płynu), a jednocześnie podaje liczbę takich porcji. Wtedy ilość całkowita = dawka jednostkowa × liczba porcji.
Kluczowe są: ilość substancji czynnej (lub jej stężenie), ilość całkowita preparatu oraz ewentualnie liczba dawek/porcji. Bez tych danych nie da się policzyć masy do odważenia. Na egzaminie trzeba je umieć szybko wyłapać w zapisie.
Tak, liczy się dokładnie to, co jest zapisane w recepcie. Jeśli na recepcie widnieje "efedryna chlorowodorek", to odważasz tę sól, a nie inną postać. Nie wolno samodzielnie "zamieniać" na wolną zasadę bez wyraźnej podstawy w zadaniu.
Porównaj rząd wielkości z typowymi masami w recepturze: jeśli z recepty wynika niewielka dawka, a wynik wychodzi kilka gramów, prawdopodobnie pomylono jednostki albo liczbę porcji. Dobra praktyka: szybka kontrola przez przybliżenie i sprawdzenie jednostek.
Ćwicz na wielu przykładach: dawka jednostkowa, stężenie procentowe, mg/ml, przeliczenia na całość. Zawsze zapisuj kroki: odczyt danych, wybór wzoru, obliczenie, konwersja jednostek i kontrola sensowności. To minimalizuje pomyłki pod presją czasu.
info

Około 39% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Aby obliczyć ilość efedryny chlorowodorku do odważenia, należy odczytać z recepty dawkę/ilość substancji oraz liczbę dawek (lub całkowitą ilość preparatu), a następnie przeliczyć wynik na gramy."

Materiały:

  • Podręczniki z receptury aptecznej (działy: obliczenia recepturowe, przeliczenia jednostek)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące obliczeń na recepcie
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z receptury (trening przeliczeń i jednostek)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego