Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2009



PYTANIE NR 35.
Syrop prosty - Sirupus sifnplex (Fp VI), jako stężony roztwór sacharozy w wodzie, ma następujący skład:
- Saccharum 64,0 g
- Aqua purificata 36,0 g
Do sporządzenia 75,0 g tego syropu należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Syrop prosty ma skład 64 g sacharozy na 100 g syropu, czyli 64% m/m.
Aby otrzymać 75,0 g syropu, liczymy 0,64 × 75,0 g = 48,0 g sacharozy. Pozostała masa (27,0 g) to woda oczyszczona, ale pytanie dotyczy tylko sacharozy.

Pełne wyjaśnienie:

W podanym składzie syropu prostego suma składników wynosi 64,0 g + 36,0 g = 100,0 g. Oznacza to, że receptura opisuje skład na 100 g gotowego syropu, a udział sacharozy jest równy 64% (m/m).

Aby przeliczyć ilość sacharozy na inną masę docelową, stosuje się proporcję lub rachunek procentowy:

  • udział sacharozy = 64/100 = 0,64
  • masa syropu docelowo = 75,0 g
  • masa sacharozy = 0,64 × 75,0 g = 48,0 g

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "48,0 g sacharozy."

Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów:

  • "64,0 g sacharozy." – to wartość z receptury bazowej dla 100 g syropu. Przy 75 g trzeba ją zmniejszyć proporcjonalnie.
  • "32,0 g sacharozy." – odpowiadałoby stężeniu 32% m/m, czyli innej recepturze; często wynika z mylnego "dzielenia na pół" bez uzasadnienia.
  • "16,0 g sacharozy." – to jeszcze większe zaniżenie, zwykle skutek błędnej operacji na liczbach (np. dzielenie 64 przez 4) zamiast przeliczenia na masę końcową.

W zadaniach egzaminacyjnych najbezpieczniej najpierw sprawdzić, czy podany skład sumuje się do 100. Jeśli tak, można od razu traktować liczby jako procent masowy i przeliczać przez mnożenie masy docelowej przez ułamek (tu 0,64).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak obliczyć ilość sacharozy, gdy skład syropu jest podany na 100 g?
Najpierw sprawdź, czy skład sumuje się do 100 g. Jeśli tak, liczba przy sacharozie to procent masowy. Potem liczysz: masa sacharozy = (procent/100) × masa docelowa. Dla 64% i 75 g: 0,64 × 75 = 48 g.
Dlaczego w tym zadaniu można traktować 64,0 g jako 64% (m/m)?
Bo podany skład to 64,0 g + 36,0 g = 100,0 g syropu. Gdy receptura jest na 100 g produktu, wartości gramowe są równoważne procentowi masowemu (m/m). To ułatwia szybkie przeliczenie na inną masę końcową.
Co oznacza zapis m/m w kontekście stężenia roztworu?
m/m oznacza stosunek masy składnika do masy całego roztworu (np. g na 100 g). W praktyce receptury aptecznej często liczy się właśnie z udziału masowego, bo składniki odważa się na wadze.
Jak policzyć, ile wody potrzeba do 75 g syropu prostego?
Skoro sacharozy ma być 48,0 g, to reszta do 75,0 g to woda: 75,0 − 48,0 = 27,0 g. Alternatywnie można liczyć procentowo: woda stanowi 36% m/m, więc 0,36 × 75,0 = 27,0 g.
Czy w recepturze syropu prostego zawsze suma składników wynosi 100 g?
W wielu zadaniach egzaminacyjnych i opisach recepturowych skład bywa podany "na 100 g", co daje sumę 100 g i pozwala czytać wartości jak procenty. Jeśli suma nie wynosi 100, wtedy trzeba użyć proporcji z realnej sumy, a nie z 100.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy przeliczaniu składu syropu?
Najczęstsze są: przepisanie wartości z receptury bazowej bez przeliczenia na masę docelową, pomylenie procentu masowego z objętościowym oraz liczenie "na skróty" (np. dzielenie przez 2 lub 4), bo liczby wyglądają znajomo. Pomaga zapisanie ułamka 0,64.
Dlaczego odpowiedź 64,0 g sacharozy jest błędna dla 75,0 g syropu?
64,0 g sacharozy dotyczy 100 g syropu. Gdy robisz 75 g, ilość sacharozy musi być mniejsza w tej samej proporcji. Proporcjonalne przeliczenie daje 48,0 g, więc 64,0 g zawyża skład i zmieniłoby stężenie syropu.
Czy takie zadanie z syropem prostym wymaga znajomości farmakopei?
Do samego przeliczenia mas zwykle nie: wystarczy rachunek procentowy i rozumienie składu masowego. Znajomość farmakopei pomaga jednak rozumieć, skąd biorą się nazwy i standardowe stężenia oraz jak interpretować zapisy recepturowe w praktyce aptecznej.
Kiedy lepiej użyć proporcji zamiast procentów w recepturze aptecznej?
Gdy skład nie jest podany na 100 g (np. suma składników to 250 g), albo gdy receptura odnosi się do innej podstawy (np. "na 1000 ml"). Wtedy ustawiasz proporcję: składnik : całość = x : masa docelowa i rozwiązujesz równanie.
Jak przygotować się do zadań z przeliczania receptur na egzaminie technika farmaceutycznego?
Ćwicz schemat: (1) sprawdź sumę składników, (2) zamień na ułamek/procent, (3) przemnóż przez masę docelową, (4) skontroluj wynik (czy jest mniejszy dla mniejszej masy). Warto robić krótką kontrolę: 64% z 75 g to mniej niż 64 g.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Syrop prosty ma skład 64 g sacharozy na 100 g syropu, czyli 64% m/m.Aby otrzymać 75,0 g syropu, liczymy 0,64 × 75,0 g = 48,0 g sacharozy."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) "Procent" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL) "Roztwór" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Roztw%C3%B3r (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z receptury i technologii postaci leku (dział: roztwory i syropy)
  • Zadania z rachunku procentowego i przeliczania składu na masę docelową
  • Podręczniki/skompendia do sporządzania leków recepturowych używane w kształceniu technika farmaceutycznego
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego