KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 11.
Członek spółdzielni mieszkaniowej, za zgodą spółdzielni, zobowiązał się do wykonywania na pewien czas obowiązków dozorcy domu zamiast spłaty zadłużenia wobec spółdzielni w kwocie 2000 zł. Wygaśnięcie zobowiązania w powyższej sytuacji nastąpiło poprzez
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Świadczenie w miejsce wykonania" zachodzi, gdy za zgodą wierzyciela dłużnik spełnia inne świadczenie niż pierwotnie należne (np. pracę zamiast zapłaty), a zobowiązanie wygasa. "Zwolnienie z długu" nie wymaga świadczenia, "potrącenie" wymaga wzajemnych wierzytelności, a "umorzenie" nie wynika tu z opisu.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje, że dłużnik (członek spółdzielni) miał obowiązek zapłaty zaległości pieniężnej, ale za zgodą wierzyciela (spółdzielni) zobowiązał się wykonać inne świadczenie – czasowo wykonywać obowiązki dozorcy. Taki mechanizm polega na tym, że wierzyciel przyjmuje świadczenie zastępcze, a w konsekwencji dotychczasowe zobowiązanie wygasa. To odpowiada instytucji świadczenia w miejsce wykonania (dłużnik spełnia coś innego niż pierwotnie należne, ale skutecznie "rozlicza" dług).

Odpowiedź "zwolnienie z długu" nie pasuje, bo zwolnienie oznacza, że wierzyciel rezygnuje z roszczenia i dłużnik zostaje uwolniony bez spełniania świadczenia zastępczego. W kazusie dłużnik nie został "po prostu" zwolniony, lecz ma świadczyć pracą.

Odpowiedź "umorzenie zobowiązania" jest zbyt ogólna i w tym kontekście nie opisuje właściwego mechanizmu: samo stwierdzenie, że coś zostało umorzone, nie wynika z faktów; z opisu wynika raczej, że strony uzgodniły inny sposób wykonania, a nie jednostronne lub administracyjne "umorzenie".

Odpowiedź "potrącenie" również nie pasuje, ponieważ potrącenie zakłada istnienie dwóch wzajemnych wierzytelności (każda ze stron jest jednocześnie wierzycielem i dłużnikiem) i ich kompensację. W przedstawionej sytuacji nie ma informacji, aby spółdzielnia była dłużnikiem członka spółdzielni; jest tylko dług członka wobec spółdzielni oraz zgoda na rozliczenie go pracą.

Na egzaminie warto zapamiętać: gdy pojawia się zwrot "za zgodą wierzyciela" oraz "zamiast zapłaty wykona inne świadczenie (usługę/pracę/rzecz)", najczęściej chodzi o świadczenie w miejsce wykonania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sytuacja, gdy dłużnik za zgodą wierzyciela spełnia inne świadczenie niż pierwotnie ustalone (np. usługę zamiast zapłaty), a w wyniku przyjęcia tego świadczenia pierwotne zobowiązanie wygasa. Kluczowa jest zgoda wierzyciela i realne spełnienie świadczenia zastępczego.
Zwolnienie z długu polega na rezygnacji wierzyciela z roszczenia i uwolnieniu dłużnika od obowiązku spełnienia świadczenia. W opisie dłużnik ma jednak wykonać pracę (świadczenie), więc nie jest to "darowanie" długu, tylko rozliczenie go w inny sposób.
Nie. Potrącenie dotyczy kompensaty dwóch wzajemnych wierzytelności (obie strony są jednocześnie dłużnikiem i wierzycielem). "Odpracowanie" to wykonanie świadczenia niepieniężnego zamiast zapłaty, czyli typowo świadczenie w miejsce wykonania.
Muszą istnieć co najmniej dwie przeciwstawne wierzytelności między tymi samymi stronami (np. A ma dług wobec B, ale jednocześnie B ma dług wobec A). Dopiero wtedy można rozważać kompensatę. Bez wzajemności roszczeń potrącenie nie zadziała.
Przy umorzeniu dług "znika" wskutek określonej czynności/zdarzenia, ale nie wynika z tego, że dłużnik spełnia inne świadczenie. Przy świadczeniu w miejsce wykonania dłużnik realnie świadczy coś innego (rzecz/usługę), a wierzyciel to przyjmuje jako zaspokojenie.
Tak, to element decydujący. Dłużnik nie może sam jednostronnie zmienić rodzaju świadczenia (np. zamiast zapłaty "odpracować"). Dopiero akceptacja wierzyciela powoduje, że świadczenie zastępcze staje się skutecznym sposobem wykonania i prowadzi do wygaśnięcia długu.
Najczęściej spotyka się: przekazanie rzeczy zamiast zapłaty, wykonanie usługi zamiast zapłaty, lub wykonanie dodatkowych prac na rzecz wierzyciela w rozliczeniu zaległości. W praktyce administracyjno-biurowej ważne jest poprawne nazwanie tej czynności w dokumentach i notatkach.
Najczęściej myli się "świadczenie w miejsce wykonania" ze "zwolnieniem z długu", bo w obu przypadkach dług ostatecznie wygasa. Różnica polega na mechanizmie: przy zwolnieniu nie ma świadczenia, a przy świadczeniu zastępczym dłużnik spełnia inne uzgodnione świadczenie.
Wskazówkami są zwroty typu: "za zgodą wierzyciela", "zamiast zapłaty", "w miejsce spłaty", "przyjęto inne świadczenie", "odpracowanie długu". Jeśli jednocześnie nie ma informacji o wzajemnych długach, zwykle nie chodzi o potrącenie.
Ucz się na krótkich kazusach i dopasowuj mechanizm: czy dłużnik świadczy? czy jest zgoda wierzyciela? czy są wzajemne wierzytelności? Taka checklista szybko odróżnia świadczenie zastępcze od potrącenia, zwolnienia i innych sposobów wygaśnięcia długu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: ""Świadczenie w miejsce wykonania" zachodzi, gdy za zgodą wierzyciela dłużnik spełnia inne świadczenie niż pierwotnie należne (np. pracę zamiast zapłaty), a zobowiązanie wygasa."

Źródła:

  • Kodeks cywilny – art. 453 (świadczenie w miejsce wykonania)
  • E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), "Kodeks cywilny. Komentarz", komentarz do art. 453
  • Z. Radwański, A. Olejniczak, "Zobowiązania – część ogólna", rozdział o wykonaniu i wygaśnięciu zobowiązań

Materiały:

  • Podręczniki do prawa cywilnego (część ogólna i zobowiązania) omawiające sposoby wygaśnięcia zobowiązań
  • Komentarze do Kodeksu cywilnego w zakresie wykonania zobowiązań i wygaśnięcia zobowiązań
  • Zbiory kazusów z prawa zobowiązań (rozróżnianie potrącenia, zwolnienia z długu, świadczenia w miejsce wykonania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego