KWALIFIKACJA EKA2 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 40.
Czym jest poszukiwanie informacji w zasobie archiwum?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kwerenda to poszukiwanie informacji lub materiałów na określony temat w zasobie (np. w jednostkach archiwalnych i pomocach ewidencyjnych). Pozostałe terminy dotyczą innych czynności lub znaczeń: "lustracja" to kontrola/oględziny, "sprawa" to tok postępowania, a "interpelacja" to forma zapytania w życiu publicznym.

Pełne wyjaśnienie:

W archiwistyce kwerenda oznacza zorganizowane poszukiwanie informacji w zasobie archiwum, zwykle na potrzeby użytkownika (osoby prywatnej, urzędu, instytucji, badacza). W praktyce polega to na ustaleniu, czy i gdzie w zasobie znajdują się potrzebne dane, a następnie na ich odnalezieniu z użyciem pomocy archiwalnych (np. inwentarzy, baz ewidencyjnych, opisów jednostek, sygnatur).

Odpowiedź "kwerenda" jest właściwa, bo bezpośrednio nazywa czynność polegającą na wyszukiwaniu informacji w materiale archiwalnym. To termin fachowy używany w obsłudze udostępniania zasobu i realizacji zapytań.

Pozostałe propozycje są mylące, ale nie oznaczają poszukiwania informacji w zasobie archiwum:

  • "Lustracja" kojarzy się z kontrolą, oględzinami lub sprawdzeniem stanu (np. obiektu, działalności). To inne działanie niż wyszukiwanie danych w dokumentacji.
  • "Sprawa" to kategoria z obiegu kancelaryjnego i postępowania administracyjnego: zestaw dokumentów dotyczących jednego zagadnienia/problemu, a nie nazwa czynności wyszukiwania.
  • "Interpelacja" to forma zapytania kierowana w sferze publicznej (np. w organach przedstawicielskich). Nie jest to termin opisujący pracę wyszukiwawczą w archiwum.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "poszukiwanie informacji w zasobie archiwum", najczęściej chodzi o kwerendę (czynność), a nie o dokument, kontrolę czy formę zapytania w innym systemie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kwerenda to poszukiwanie informacji w zasobie archiwalnym na określony temat. Obejmuje ustalenie, czy archiwum ma potrzebne materiały, a następnie wyszukanie ich przy pomocy inwentarzy, baz ewidencyjnych i opisów jednostek.
Najpierw precyzuje się temat i zakres (osoba, data, miejscowość, urząd). Potem sprawdza się pomoce archiwalne (inwentarze, ewidencję, opisy) i typuje jednostki. Na końcu weryfikuje się treść dokumentów oraz zapisuje wyniki (sygnatury, zakresy dat, cytaty).
"Kwerenda" nazywa pracę wyszukiwawczą w dokumentach i pomocach archiwalnych. "Lustracja" kojarzy się z kontrolą lub oględzinami stanu czegoś, a nie z odnajdywaniem danych w aktach. To różne czynności i różne cele.
Zasób archiwum to materiały archiwalne przechowywane i ewidencjonowane przez archiwum (zespoły, zbiory, jednostki). Kwerenda dotyczy właśnie tego zasobu: szuka się informacji w opisach i w samych jednostkach archiwalnych.
W praktyce używa się przede wszystkim inwentarzy archiwalnych, baz ewidencyjnych, spisów zdawczo-odbiorczych (jeśli są dostępne), opisów zespołów oraz indeksów. Celem jest szybkie zawężenie poszukiwań do właściwych jednostek i sygnatur.
Nie. "Sprawa" to pojęcie kancelaryjne: komplet dokumentów dotyczących jednego zagadnienia prowadzonego przez urząd. Kwerenda natomiast jest czynnością wyszukiwawczą w zasobie archiwum. Jedno opisuje strukturę dokumentacji, drugie – działanie.
Kwerenda jest potrzebna, gdy użytkownik nie zna dokładnych danych i trzeba je ustalić w zasobie. Gdy użytkownik podaje konkretne sygnatury lub precyzyjne opisy jednostek, archiwista może ograniczyć się do weryfikacji i udostępnienia właściwych materiałów.
Najczęstsze są pomyłki terminologiczne: wybieranie słów "urzędowych" typu "interpelacja" lub "sprawa", bo brzmią formalnie. Drugim błędem jest mylenie kwerendy z kontrolą (lustracją). Warto kojarzyć kwerendę z wyszukiwaniem informacji.
Nie zawsze. Często zaczyna się od pomocy archiwalnych (opisy, bazy, inwentarze), a dopiero później – jeśli to konieczne – przechodzi do jednostek archiwalnych. Zakres zależy od celu i od tego, jak szczegółowa jest ewidencja zasobu.
Najlepiej uczyć się definicji w kontekście czynności zawodowych: udostępnianie, ewidencja, opracowanie. Pomaga robienie fiszek z par: termin–znaczenie oraz porównywanie podobnych słów (kwerenda vs lustracja, sprawa vs jednostka) na przykładach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 83% zdających egzamin. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Kwerenda to poszukiwanie informacji lub materiałów na określony temat w zasobie (np. w jednostkach archiwalnych i pomocach ewidencyjnych)."

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN, hasło: "kwerenda" — https://sjp.pwn.pl/szukaj/kwerenda.html (dostęp: 2026-02-27)
  • Wielki słownik języka polskiego PAN, hasło: "kwerenda" — https://wsjp.pl/haslo/do_druku/ (wyszukiwanie: kwerenda) (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), artykuł: "Kwerenda" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Kwerenda (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Słowniki terminów archiwalnych i bibliotecznych (porównanie definicji i zastosowań)
  • Materiały dydaktyczne z zakresu udostępniania zasobu i obsługi kwerend
  • Ćwiczenia praktyczne: formułowanie zapytań i dobór pomocy archiwalnych do kwerendy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego