KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 18.
Załóżmy, że prowadzisz kwerendę na temat "Rozwój przemysłu stalowego w XX wieku". Poniżej przedstawiono listę dokumentów, które znalazłeś. Który z nich będzie najbardziej wartościowy dla Twojej kwerendy?
DokumentData
Raport o stanie przemysłu stalowego w 1950 roku1950
Artykuł o wpływie przemysłu stalowego na środowisko1990
Notatka o wykorzystaniu stali w budownictwie1980
Przegląd historyczny przemysłu stalowego2000
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla kwerendy o rozwoju przemysłu stalowego w XX wieku największą wartość ma źródło o szerokim zakresie i ujęciu przekrojowym, które porządkuje fakty w kontekście historycznym. "Przegląd historyczny przemysłu stalowego" najpełniej obejmuje temat i horyzont czasowy kwerendy.

Pełne wyjaśnienie:

W kwerendzie archiwalnej (lub bibliograficznej) kluczowe jest dopasowanie źródła do celu i zakresu poszukiwań. Temat "Rozwój przemysłu stalowego w XX wieku" sugeruje potrzebę materiału, który:

  • obejmuje całe stulecie lub przynajmniej znaczną jego część,
  • pokazuje zmiany w czasie (etapy rozwoju, przyczyny i skutki),
  • ma charakter syntetyczny i porządkujący, a nie wyłącznie szczegółowy lub poboczny.

Dlatego odpowiedź "Przegląd historyczny przemysłu stalowego" jest najbardziej trafna: sam typ dokumentu (przegląd historyczny) wskazuje na ujęcie przekrojowe i podsumowujące, które zwykle najlepiej odpowiada na pytania o "rozwój" zjawiska w długim okresie.

Pozostałe propozycje są potencjalnie użyteczne, ale częściej jako materiały uzupełniające lub do zawężonych wątków:

  • "Raport o stanie przemysłu stalowego w 1950 roku" dotyczy jednego roku/punktu w czasie. Może być cennym źródłem do analizy powojennego etapu rozwoju, ale nie daje obrazu całego XX wieku.
  • "Artykuł o wpływie przemysłu stalowego na środowisko" jest tematycznie węższy (aspekt środowiskowy). Może wspierać część pracy o skutkach rozwoju, lecz nie musi opisywać samej dynamiki przemysłu w całym stuleciu.
  • "Notatka o wykorzystaniu stali w budownictwie" to materiał cząstkowy (zastosowania w jednym sektorze). Zwykle nie odpowiada na pytanie o rozwój przemysłu jako gałęzi gospodarki.

W praktyce archiwisty/technik archiwisty takie rozumowanie pomaga ustalić priorytety: najpierw wybiera się źródła syntetyczne dla orientacji (tło), a potem dobiera się dokumenty szczegółowe do pogłębienia wybranych wątków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kwerenda archiwalna to celowe poszukiwanie informacji w zasobie (lub w opracowaniach) pod konkretny temat. Jej celem jest odnalezienie możliwie trafnych źródeł, opisanie wyników oraz wybór materiałów o największej przydatności do problemu badawczego.
Najczęściej liczą się: zgodność z tematem, odpowiedni zakres czasowy, kompletność informacji, wiarygodność pochodzenia oraz poziom ujęcia (syntetyczny vs cząstkowy). W praktyce dobiera się też źródła tak, by pokrywały różne etapy zjawiska.
Przy tematach typu "rozwój w XX wieku" potrzebujesz obrazu zmian w długim okresie. Raport roczny może być bardzo dobry, ale opisuje punkt w czasie. Opracowanie przekrojowe pomaga najpierw zbudować ramy, a dopiero potem uzupełniać je źródłami szczegółowymi.
Źródło syntetyczne zwykle ma w tytule określenia typu "przegląd", "historia", "ujęcie ogólne", "zarys". Materiał cząstkowy wskazuje wąski temat (np. środowisko, budownictwo) lub konkretny moment (np. jeden rok). To szybka wskazówka przy selekcji.
Nie. Nowsza data może oznaczać aktualniejsze opracowanie, ale o wartości decyduje dopasowanie do celu. Czasem starszy dokument jest kluczowy jako świadectwo epoki. W kwerendzie liczy się relacja: temat–zakres–typ źródła, a nie sama data.
Częste błędy to: wybór dokumentu "brzmiącego fachowo" bez sprawdzenia zakresu, zawężenie do jednego roku/epizodu, mylenie tematu głównego z pobocznym (np. środowisko zamiast rozwoju branży), oraz zakładanie, że "raport" zawsze jest najlepszy.
W uzasadnieniu warto krótko wskazać: zgodność z tematem, zakres chronologiczny, charakter ujęcia (przekrojowy/syntetyczny), oraz przewidywane zastosowanie (np. jako punkt wyjścia do dalszej selekcji). Takie uzasadnienie ułatwia kontrolę jakości kwerendy.
Gdy analizujesz konkretny etap rozwoju (np. okres powojenny) albo chcesz potwierdzić dane liczbowe i stan branży w danym momencie. Raport roczny jest wtedy dobrym źródłem szczegółowym, ale zwykle nie zastąpi materiału przekrojowego dla całego wieku.
Artykuł problemowy zwykle omawia jeden aspekt (np. wpływ na środowisko) i może pomijać inne elementy rozwoju branży. Przegląd historyczny częściej porządkuje wydarzenia i trendy w czasie, łączy przyczyny i skutki oraz daje szerszy kontekst gospodarczy i społeczny.
Ćwicz na przykładach: dostajesz temat i listę dokumentów, a potem wskazujesz źródła kluczowe oraz uzupełniające. Zwracaj uwagę na słowa w temacie ("rozwój", "przekrojowo", "w XX wieku") i ucz się uzasadniać wybór kryteriami: zakres, typ, przydatność.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Dla kwerendy o rozwoju przemysłu stalowego w XX wieku największą wartość ma źródło o szerokim zakresie i ujęciu przekrojowym, które porządkuje fakty w kontekście historycznym."

Źródła:

  • ISAD(G): General International Standard Archival Description, Second Edition, International Council on Archives (ICA), 2000
  • ISO 15489-1:2016, Information and documentation — Records management — Part 1: Concepts and principles

Materiały:

  • ISAD(G) – ogólne zasady opisu archiwalnego (dla kontekstu pracy z materiałem i jego charakterystyką)
  • Materiały dydaktyczne z archiwistyki o kwerendzie i wartościowaniu informacji (skrypty szkolne/branżowe)
  • Normy i standardy zarządzania dokumentacją (dla szerszego kontekstu doboru i oceny informacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego