KWALIFIKACJA BUD13 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 1.
Dla którego gruntu należy oznaczyć stopień plastyczności?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stopień plastyczności (IL) wyznacza się dla gruntów spoistych, które wykazują zachowanie plastyczne i mają istotny udział frakcji iłowej.
Pył ilasty jest gruntem drobnoziarnistym/spoistym, natomiast piaski i żwiry (nawet "ilaste" lub "pylaste") traktuje się jako grunty niespoiste, dla których IL się nie oznacza.

Pełne wyjaśnienie:

Stopień plastyczności (często oznaczany jako IL) to parametr opisujący konsystencję gruntów spoistych, czyli to, jak "miękki" lub "twardy" jest grunt drobnoziarnisty w zależności od wilgotności. Ma sens wtedy, gdy grunt wykazuje zachowanie plastyczne – typowe dla gruntów o znaczącym udziale frakcji iłowej (oraz często pylastej) i dla których rozpatruje się granice konsystencji.

Odpowiedź "Pyłu ilastego." jest poprawna, ponieważ pył ilasty zalicza się do gruntów drobnoziarnistych o cechach spoistych, dla których w praktyce geotechnicznej opisuje się stan/konsystencję (m.in. poprzez stopień plastyczności). Taki grunt może przechodzić między stanami zależnymi od wilgotności i wykazywać plastyczność.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:

  • "Żwiru ilastego." – żwir jest gruntem gruboziarnistym, zasadniczo niespoistym. Domieszka drobnych frakcji nie zmienia tego, że podstawowa identyfikacja opiera się na uziarnieniu; dla żwirów ocenia się inne właściwości (np. zagęszczenie), a nie stopień plastyczności.
  • "Piasku ilastego." – piasek, mimo domieszek, pozostaje gruntem z dominującą frakcją piaskową i w typowym ujęciu klasyfikacyjnym traktuje się go jako niespoisty; jego "stan" opisuje się raczej przez stopień zagęszczenia niż plastyczność.
  • "Piasku pylastego." – podobnie jak wyżej: to wciąż piasek z domieszką frakcji pylastej. Dla gruntów niespoistych kluczowe są parametry związane z zagęszczeniem i uziarnieniem, a nie wskaźniki plastyczności.

W praktyce robót ziemnych rozróżnienie to pomaga operatorowi i osobie planującej roboty: grunty spoiste (np. pyły ilaste) często trudniej się urabia i zagęszcza przy niekorzystnej wilgotności, a ich zachowanie w wykopie i na nasypie jest bardziej wrażliwe na nawodnienie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stopień plastyczności (IL) to wskaźnik opisujący konsystencję gruntów spoistych w zależności od wilgotności. Informuje, czy grunt jest bardziej zwarty, plastyczny czy miękkoplastyczny. Stosuje się go dla gruntów drobnoziarnistych, które wykazują zachowanie plastyczne.
IL oznacza się dla gruntów spoistych (drobnoziarnistych), czyli takich, które mogą wykazywać plastyczność. Typowo są to grunty z istotnym udziałem frakcji iłowej/pylastej. Dla piasków i żwirów (gruntów niespoistych) zamiast tego częściej ocenia się zagęszczenie.
Pył ilasty jest gruntem drobnoziarnistym o cechach spoistych, więc jego zachowanie silnie zależy od wilgotności i może przechodzić w stan plastyczny. Dlatego w opisie geotechnicznym sensowne jest określenie konsystencji takiego gruntu, m.in. poprzez stopień plastyczności.
W typowym ujęciu klasyfikacyjnym piasek ilasty jest nadal piaskiem (grunt niespoisty z domieszką drobnych frakcji). Dla gruntów niespoistych nie stosuje się IL jako podstawowego opisu stanu; ważniejsze są parametry związane z uziarnieniem i zagęszczeniem. Domieszka iłu nie zawsze oznacza "grunt spoisty".
Najczęściej pomaga rozpoznanie, czy dominują frakcje drobne (pyły, iły) oraz czy grunt może być lepki i formowalny po zawilgoceniu. Grunty spoiste wiążą się i mogą się "lepić", a niespoiste (piaski, żwiry) rozsypują się i ich stan opisuje się głównie przez zagęszczenie.
Najczęstszy błąd to kierowanie się samym słowem "ilasty" w nazwie i uznanie, że każdy taki grunt jest spoisty. Drugi błąd to pomijanie, że piaski i żwiry (nawet z domieszką frakcji drobnej) zwykle klasyfikuje się jako niespoiste. Warto myśleć o frakcji dominującej.
Plastyczność jest ważna przy wykonywaniu wykopów, formowaniu nasypów i zagęszczaniu gruntów drobnoziarnistych. Grunty spoiste mogą zmieniać zachowanie po nawodnieniu, trudniej je urabiać i zagęszczać przy niekorzystnej wilgotności. Informacja o konsystencji pomaga dobrać technologię robót.
Żwir jest gruntem gruboziarnistym i niespoistym, więc nie wykazuje typowego zachowania plastycznego charakterystycznego dla gruntów drobnoziarnistych. Jego właściwości inżynierskie zależą przede wszystkim od uziarnienia i zagęszczenia. Z tego powodu IL nie jest podstawowym parametrem dla żwirów.
Dla gruntów niespoistych (piaski, żwiry) stan opisuje się zwykle przez miary związane z zagęszczeniem i strukturą uziarnienia. W praktyce robót ziemnych przekłada się to na ocenę podatności na zagęszczanie oraz na dobór sprzętu i technologii. IL dotyczy głównie gruntów spoistych.
Skup się na rozróżnieniu: iły/pyły/gliny (spoiste) kontra piaski/żwiry (niespoiste). Ćwicz rozpoznawanie po nazwach i po opisie zachowania po zawilgoceniu. Dobrą metodą jest robienie fiszek: nazwa gruntu → spoisty/niespoisty → jaki parametr stanu się stosuje.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • PN-EN ISO 14688-1, Rozpoznanie i badania geotechniczne — Identyfikacja i klasyfikacja gruntów — Część 1: Identyfikacja i opis
  • PN-EN ISO 14688-2, Rozpoznanie i badania geotechniczne — Identyfikacja i klasyfikacja gruntów — Część 2: Zasady klasyfikacji

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geotechniki dla robót ziemnych (klasyfikacja gruntów, konsystencja)
  • Normowe opisy identyfikacji i klasyfikacji gruntów (w szczególności rozróżnienie gruntów spoistych i niespoistych)
  • Ćwiczenia z rozpoznawania gruntów na podstawie uziarnienia i zachowania po zawilgoceniu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego