KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 19.
Dla podopiecznego należącego do grupy ryzyka wystąpienia odleżyn, opiekunka środowiskowa powinna przygotowywać posiłki bogate
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Posiłki bogate w białko wspierają utrzymanie masy mięśniowej i odbudowę tkanek, co jest ważne w profilaktyce i gojeniu odleżyn. Same tłuszcze lub węglowodany dostarczają głównie energii, ale nie pełnią kluczowej roli budulcowej w regeneracji skóry i tkanek.

Pełne wyjaśnienie:

U osób z grupy ryzyka odleżyn (np. unieruchomionych, osłabionych, niedożywionych) ważna jest nie tylko zmiana pozycji, pielęgnacja skóry i odciążanie, ale także właściwe żywienie. Odpowiedź "w białka" jest właściwa, ponieważ białko pełni funkcję budulcową: jest potrzebne do syntezy kolagenu, odnowy tkanek, gojenia ran oraz utrzymania odporności. Niedobór białka sprzyja spadkowi masy mięśniowej i gorszemu gojeniu, co zwiększa podatność na uszkodzenia skóry.

Odpowiedzi odwołujące się do węglowodanów/cukrów są mylące. "w cukry" i "w węglowodany" w praktyce oznaczają podobną grupę składników odżywczych. Węglowodany są ważnym źródłem energii, ale ich zwiększanie bez jednoczesnego zadbania o białko nie rozwiązuje problemu "materiału budulcowego" potrzebnego do regeneracji tkanek. Nadmiar cukrów prostych może też utrudniać kontrolę glikemii u osób z cukrzycą, co bywa dodatkowym czynnikiem ryzyka powikłań skórnych.

Odpowiedź "w tłuszcze" również nie jest najlepsza w kontekście profilaktyki odleżyn. Tłuszcze dostarczają energii i są potrzebne m.in. do wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, ale sama "dieta tłusta" nie zastępuje roli białka w gojeniu. W praktyce chodzi o dietę z odpowiednią podażą energii i białka, a także nawodnienie i uzupełnianie niedoborów (np. wybranych witamin i mikroelementów) zgodnie z zaleceniami personelu medycznego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy gojenia, regeneracji, ran i odleżyn, najczęściej kluczowe jest białko (budulec) oraz ogólna ocena stanu odżywienia, a nie "najwięcej cukru" czy "najwięcej tłuszczu".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odleżyna to uszkodzenie skóry i tkanek podskórnych spowodowane długotrwałym uciskiem, tarciem lub ścinaniem. U osób leżących ucisk ogranicza ukrwienie, a niedotlenione tkanki łatwiej ulegają martwicy. Ryzyko rośnie przy wilgoci skóry, niedożywieniu i ograniczonej ruchomości.
Białko jest materiałem budulcowym potrzebnym do odbudowy skóry, syntezy kolagenu i gojenia ran. Przy niedoborze białka spada masa mięśniowa i pogarsza się regeneracja tkanek. Dlatego w praktyce dba się o odpowiednią podaż białka razem z energią i nawodnieniem.
Dobrymi źródłami białka są m.in. chude mięso, ryby, jaja, nabiał (np. jogurt, twaróg), rośliny strączkowe oraz produkty zbożowe łączone ze strączkami. W opiece ważne jest dopasowanie formy (miękkie, rozdrobnione) do stanu uzębienia i połykania.
Nie. Żywienie jest jednym z elementów profilaktyki. Równie ważne są: regularna zmiana pozycji, odciążanie miejsc narażonych na ucisk, dobór materaca/poduszek, pielęgnacja i ochrona skóry oraz kontrola wilgotności (pot, mocz, kał). Najlepsze efekty daje połączenie działań.
Niepokojące są m.in. spadek masy ciała, słaby apetyt, osłabienie, gorsze gojenie drobnych ran, zanik mięśni, luźne ubrania oraz mała ilość zjadanych posiłków. W praktyce opiekunka obserwuje i zgłasza to pielęgniarce/lekarzowi, bo niedożywienie zwiększa ryzyko odleżyn.
Częste błędy to: zbyt mała ilość białka, zbyt mała podaż energii (podopieczny "nie dojada"), odwodnienie oraz monotonna dieta uboga w składniki odżywcze. Problemem bywa też zastępowanie pełnych posiłków słodyczami lub samymi węglowodanami, co nie wspiera regeneracji tkanek.
W praktyce "cukry" są częścią węglowodanów (np. cukry proste), a "węglowodany" to pojęcie szersze. W testach bywa to pułapka, bo dwie odpowiedzi mogą wydawać się różne, choć dotyczą podobnej grupy składników. Kluczowe jest wtedy rozpoznanie, że w odleżynach najważniejsze jest białko.
Należy zgłosić, gdy podopieczny odmawia posiłków, je znacznie mniej niż zwykle, ma trudności z gryzieniem/połykaniem, wymiotuje, ma biegunkę, pije mało lub szybko chudnie. To sytuacje ryzyka odwodnienia i niedożywienia, które pogarszają stan skóry i sprzyjają odleżynom.
Najważniejsze są: odciążanie i zmiana pozycji, użycie sprzętu przeciwodleżynowego (materace, podkładki), kontrola stanu skóry, utrzymanie skóry w czystości i suchości oraz ograniczanie tarcia i ścinania. Opiekunka wspiera też bezpieczną mobilizację i zgłasza zaczerwienienia.
Ucz się schematem: ryzyko → profilaktyka → obserwacja → zgłaszanie. Zapamiętaj czynniki ryzyka (ucisk, wilgoć, niedożywienie), podstawowe działania (pozycjonowanie, pielęgnacja skóry) oraz rolę żywienia: energia, nawodnienie i szczególnie białko jako budulec do regeneracji.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Posiłki bogate w białko wspierają utrzymanie masy mięśniowej i odbudowę tkanek, co jest ważne w profilaktyce i gojeniu odleżyn."

Źródła:

  • EPUAP/NPIAP/PPPIA: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, 2019 (rozdziały dot. żywienia i suplementacji w kontekście odleżyn)
  • NICE Guideline CG179: Pressure ulcers: prevention and management, 2014 (sekcje dotyczące oceny żywienia i interwencji dietetycznych) - https://www.nice.org.uk/guidance/cg179 (dostęp: 02.03.2026)
  • StatPearls: Pressure Ulcer, aktualizacje bieżące (sekcje o ryzyku, niedożywieniu i roli białka w gojeniu ran) - https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ (wyszukiwanie hasła "Pressure Ulcer", dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • Wytyczne kliniczne dotyczące profilaktyki i leczenia odleżyn (EPUAP/NPIAP/PPPIA)
  • Materiały szkoleniowe z dietetyki klinicznej dla opieki długoterminowej
  • Podręczniki/publikacje o żywieniu w gojeniu ran (białko, energia, mikroelementy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego