KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 30.
Podopieczna, ze zdiagnozowaną chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, ma zaleconą dietę oszczędzającą z ograniczeniem błonnika i substancji pobudzających wydzielanie soku żołądkowego. Którą grupę produktów może wykorzystywać opiekunka do przygotowania posiłku dla podopiecznej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W diecie oszczędzającej z ograniczeniem błonnika wybiera się produkty lekkostrawne: jasne pieczywo, gotowane ziemniaki, delikatne białko (drób), nabiał łatwo tolerowany (twaróg) oraz jaja na miękko. Unika się pełnego ziarna, roślin strączkowych i napojów pobudzających wydzielanie soku żołądkowego.

Pełne wyjaśnienie:

W chorobie wrzodowej, gdy zalecono dietę oszczędzającą z ograniczeniem błonnika i ograniczeniem substancji pobudzających wydzielanie soku żołądkowego, kluczowe jest dobranie produktów, które są zwykle dobrze tolerowane i nie działają drażniąco na błonę śluzową.

Odpowiedź "Pieczywo pszenne, gotowane ziemniaki, jaja na miękko, twaróg, drób." spełnia te warunki: pieczywo pszenne i gotowane ziemniaki mają niższą zawartość błonnika niż produkty razowe, a gotowanie dodatkowo zwiększa lekkostrawność. Jaja na miękko oraz chudy drób są źródłem białka o dobrej tolerancji, a twaróg zwykle jest łagodnym, mało drażniącym produktem mlecznym.

Pozostałe zestawy zawierają elementy niezgodne z założeniami diety:

  • "Cielęcinę, pomidory, pieczywo razowe, jaja na miękko, pieczone ziemniaki." – pieczywo razowe jest bogatsze w błonnik, a pomidory (zwłaszcza w większej ilości lub przetworach) bywają słabiej tolerowane; pieczone ziemniaki mogą być cięższe w odbiorze niż gotowane.
  • "Rośliny strączkowe, kaszę gryczaną, twaróg, pieczone jabłka, ziemniaki puree." – rośliny strączkowe i kasza gryczana zwiększają podaż błonnika i mogą nasilać dolegliwości; to typowy błąd polegający na przeniesieniu zasad "zdrowego pełnego ziarna" na dietę wymagającą ograniczeń.
  • "Bawarkę, soki owocowe, bułki grahamki, wieprzowinę, ryby." – bawarka i część soków mogą pobudzać wydzielanie soku żołądkowego, bułki grahamki są bardziej błonnikowe, a wieprzowina bywa tłustsza i ciężej strawna (w porównaniu z chudym drobiem).

W praktyce opiekunka powinna też zwracać uwagę na technikę przygotowania: preferować gotowanie, duszenie bez obsmażania i potrawy o łagodnym smaku, a porcje planować tak, by nie obciążać żołądka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sposób żywienia mający zmniejszać dolegliwości ze strony żołądka i dwunastnicy. Zwykle opiera się na potrawach lekkostrawnych, łagodnych w smaku, z ograniczeniem produktów drażniących i (jeśli zalecono) z mniejszą ilością błonnika. Istotna jest też delikatna obróbka: gotowanie, duszenie, parowanie.
Najczęściej wybiera się pieczywo pszenne lub jasne bułki, bo mają mniej błonnika niż pieczywo razowe i graham. W praktyce warto obserwować tolerancję podopiecznej i unikać pieczywa z dużą ilością ziaren, otrębów oraz bardzo świeżego, które może nasilać dyskomfort.
Strączki są bogate w błonnik i składniki wzdymające, co może zwiększać uczucie pełności, gazy i ból brzucha. W diecie oszczędzającej z ograniczeniem błonnika zwykle stawia się na produkty delikatniejsze dla przewodu pokarmowego, aby nie nasilać podrażnienia i dolegliwości.
Najczęściej zaleca się gotowanie w wodzie lub na parze oraz duszenie bez wcześniejszego obsmażania. Tak przygotowane potrawy są zwykle łatwiejsze do strawienia i mniej drażnią przewód pokarmowy. Smażenie i potrawy bardzo tłuste mogą zwiększać dyskomfort i obciążać trawienie.
Jaja na miękko są często wskazywane jako łagodne źródło białka w dietach lekkostrawnych, bo mają delikatną strukturę i nie wymagają intensywnego trawienia jak potrawy smażone. Ważne jest, aby unikać dodatków drażniących (ostre przyprawy) oraz obserwować indywidualną tolerancję.
Chudy drób (np. pierś) jest zwykle lżej strawny i ma mniej tłuszczu niż wiele kawałków wieprzowiny. W diecie oszczędzającej ogranicza się ciężkostrawne, tłuste potrawy, które mogą zalegać w żołądku i nasilać dolegliwości. Liczy się też przygotowanie: gotowanie lub duszenie.
Nie zawsze. Najczęściej lepiej tolerowane są ziemniaki gotowane lub w formie delikatnego purée, bo są lekkostrawne. Ziemniaki pieczone lub smażone mogą być cięższe w odbiorze (zwłaszcza z tłuszczem lub ostrymi dodatkami). W zadaniach egzaminacyjnych zwraca się uwagę na sposób obróbki.
Za potencjalnie pobudzające uznaje się m.in. napoje z kofeiną oraz mocne herbaty, a także część kwaśnych napojów owocowych. Jeśli zalecono ograniczenie substancji pobudzających, warto wybierać napoje łagodne i niekwaśne oraz dopasować je do tolerancji podopiecznej, konsultując w razie wątpliwości zalecenia medyczne.
Pomocna reguła: produkty "razowe", "pełnoziarniste", z otrębami, z ziarnami oraz strączki i grube kasze zwykle oznaczają więcej błonnika. Produkty jasne (pszenne), drobne kaszki, ryż biały czy gotowane ziemniaki to częstsze wybory w diecie z ograniczeniem błonnika.
Typowe błędy to: wybór pełnoziarnistych zamienników "bo są zdrowsze", dodawanie soków owocowych lub mocnej herbaty mimo ograniczenia substancji pobudzających, a także stosowanie smażenia zamiast gotowania. Na egzaminie warto czytać uważnie warunki: błonnik i czynniki pobudzające wydzielanie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "W diecie oszczędzającej z ograniczeniem błonnika wybiera się produkty lekkostrawne: jasne pieczywo, gotowane ziemniaki, delikatne białko (drób), nabiał łatwo tolerowany (twaróg) oraz jaja na miękko."

Materiały:

  • Podręczniki z dietetyki i żywienia w chorobach przewodu pokarmowego (dział: diety lekkostrawne/oszczędzające)
  • Materiały edukacyjne poradni gastroenterologicznych dotyczące żywienia przy chorobie wrzodowej
  • Karty diet i jadłospisy przykładowe stosowane w opiece długoterminowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego