KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 13.
Do antropogenicznych źródeł zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego zalicza się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Transport drogowy" jest źródłem antropogenicznym, ponieważ emisje powstają w wyniku działalności człowieka (spalanie paliw w silnikach oraz pył ze ścierania opon i nawierzchni). Pozostałe propozycje dotyczą zjawisk naturalnych (tektonika, wulkany) lub zdarzeń występujących w przyrodzie, więc nie są typowym przykładem źródła antropogenicznego.

Pełne wyjaśnienie:

Źródła zanieczyszczeń powietrza dzieli się często na antropogeniczne (wynikające z działalności człowieka) oraz naturalne (pochodzące z procesów przyrodniczych). W praktyce ochrony powietrza ten podział jest punktem wyjścia do oceny presji na środowisko i planowania działań naprawczych.

Odpowiedź "transport drogowy" jest poprawna, ponieważ ruch pojazdów generuje emisje związane ze spalaniem paliw (m.in. gazy spalinowe) oraz emisje niezwiązane bezpośrednio ze spalaniem (np. pył ze ścierania opon, hamulców i nawierzchni). Są to emisje zależne od intensywności ruchu, rodzaju floty oraz organizacji transportu, czyli typowo antropogeniczne.

Pozostałe odpowiedzi nie spełniają kryterium antropogeniczności:

  • "pożary lasów" – mogą występować naturalnie (np. w wyniku wyładowań atmosferycznych). Choć część pożarów bywa wywołana przez człowieka, samo hasło bez doprecyzowania jest w tego typu klasyfikacji traktowane jako przykład źródła naturalnego lub mieszanego, a nie jednoznacznie antropogenicznego.
  • "ruchy tektoniczne" – to procesy geologiczne niezależne od działalności człowieka; mogą pośrednio wpływać na emisje (np. przez uwalnianie gazów), ale nie są emisją antropogeniczną.
  • "wybuchy wulkanów" – stanowią klasyczny przykład źródła naturalnego (emisje popiołów i gazów wulkanicznych), nie wynikają z działalności człowieka.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się zjawiska geologiczne lub wulkaniczne, zwykle należą do kategorii naturalnej. Źródła antropogeniczne to najczęściej transport, energetyka, przemysł oraz sektor bytowo-komunalny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Antropogeniczne oznacza "spowodowane działalnością człowieka". W kontekście powietrza są to emisje wynikające np. ze spalania paliw, procesów przemysłowych czy transportu. Przeciwieństwem są źródła naturalne, związane z procesami przyrodniczymi.
Najczęściej wymienia się: transport, energetykę i ciepłownictwo, przemysł oraz sektor bytowo-komunalny (np. ogrzewanie budynków). To źródła, na które można wpływać działaniami organizacyjnymi i technicznymi.
Ponieważ emisje powstają w wyniku działań człowieka: użytkowania pojazdów, spalania paliw oraz eksploatacji infrastruktury. Oprócz spalin ważne są też emisje pyłu ze ścierania opon, hamulców i nawierzchni, które rosną wraz z natężeniem ruchu.
Nie. Pożary mogą być skutkiem przyczyn naturalnych (np. wyładowań atmosferycznych) albo działalności człowieka (np. podpalenia, nieostrożność). Bez doprecyzowania przyczyny hasło "pożary lasów" nie jest jednoznacznym przykładem źródła antropogenicznego w zadaniach testowych.
Pomaga prosta zasada: jeśli zjawisko zachodzi bez udziału człowieka (wulkany, tektonika, burze piaskowe), to jest naturalne. Jeśli wynika z procesów gospodarczych i eksploatacji (transport, spalanie w kotłach, produkcja przemysłowa), to jest antropogeniczne.
Pułapką jest mylenie "czegoś, co zanieczyszcza" z "antropogenicznego pochodzenia". Np. erupcja wulkanu silnie zanieczyszcza powietrze, ale jest źródłem naturalnym. Trzeba ocenić pochodzenie zjawiska, a nie tylko jego skutki.
Z transportem wiążą się zarówno składniki spalin, jak i pyły z eksploatacji. W praktyce ocenia się m.in. tlenki azotu oraz pyły zawieszone. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozpoznanie, że transport jest źródłem człowieka.
Wykonuje się ją podczas oceny stanu środowiska i planowania działań, np. na potrzeby programów ochrony powietrza, analiz presji w gminie lub raportów środowiskowych. Celem jest wskazanie sektorów, które wnoszą największy udział w emisjach.
Ponieważ wynikają z procesów zachodzących w Ziemi niezależnie od działalności człowieka. Ruchy tektoniczne czy erupcje wulkanów mogą uwalniać gazy i pyły, ale ich przyczyna nie jest antropogeniczna, więc w klasyfikacji zalicza się je do naturalnych.
Ucz się przez przykłady i podziały: naturalne vs antropogeniczne oraz sektorowe (transport, przemysł, energetyka, bytowo-komunalne). Warto robić krótkie fiszki z typowymi przykładami i ćwiczyć rozpoznawanie źródła na podstawie opisu sytuacji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 79% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: ""Transport drogowy" jest źródłem antropogenicznym, ponieważ emisje powstają w wyniku działalności człowieka (spalanie paliw w silnikach oraz pył ze ścierania opon i nawierzchni)."

Źródła:

  • European Environment Agency (EEA), "Air pollution sources" (informacje o głównych sektorach emisji, w tym transport), https://www.eea.europa.eu/themes/air/air-pollution-sources-1 (dostęp: 2026-02-27)
  • IPCC, "Glossary" (definicje pojęć, w tym "anthropogenic"), w: IPCC Assessment Report – Glossary, https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar4-wg1-annexes.pdf (dostęp: 2026-02-27)
  • UNEP, "Air pollution" – materiały wyjaśniające źródła i charakter zanieczyszczeń powietrza (podział na źródła związane z działalnością człowieka i naturalne), https://www.unep.org/explore-topics/air (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z ochrony powietrza (podstawy emisji i imisji)
  • Raporty i opracowania o źródłach zanieczyszczeń powietrza (instytucje środowiskowe)
  • Słowniki/encyklopedie terminów środowiskowych (hasło: antropogeniczny)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego