KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 25.
Do bezpośredniego pomiaru średnicy otworu Ø40+0,22 należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do pomiaru średnicy otworu (średnicy wewnętrznej) stosuje się przyrządy do pomiarów wewnętrznych, np. średnicówkę mikrometryczną, która umożliwia bezpośredni odczyt i odpowiednią dokładność. Mikrometr zewnętrzny mierzy wymiary zewnętrzne, suwmiarka bywa zbyt mało dokładna, a sprawdzian służy głównie do kontroli typu "przechodzi/nie przechodzi".

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe jest rozpoznanie, że mierzony jest otwór, czyli średnica wewnętrzna. Do bezpośredniego pomiaru średnic wewnętrznych stosuje się przyrządy przeznaczone do pomiarów wewnętrznych z możliwością odczytu wartości, dlatego właściwym wyborem jest średnicówka mikrometryczna.

Średnicówka mikrometryczna (w zależności od wykonania: z czujnikiem/bez, z wymiennymi końcówkami) pozwala ustawić i odczytać wymiar w otworze, a jej konstrukcja ułatwia uzyskanie stabilnego kontaktu z ściankami otworu. Przy tolerancji rzędu dziesiątych części milimetra ważne jest też, by przyrząd zapewniał odpowiednią rozdzielczość i powtarzalność.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe:

  • "mikrometr zewnętrzny" – służy do pomiaru wymiarów zewnętrznych (np. średnic wałków, grubości). Nie jest przeznaczony do bezpośredniego pomiaru średnicy otworu.
  • "suwmiarka uniwersalna" – ma szczęki do pomiaru wewnętrznego, ale w praktyce jej dokładność i sposób bazowania często nie są wystarczające do precyzyjnej kontroli otworów w kontekście tolerancji wykonania; dodatkowo łatwo o błąd ustawienia (przekoszenie, niedostateczny docisk, pomiar nie po średnicy).
  • "sprawdzian tłoczkowy" – jest narzędziem kontrolnym, zwykle do oceny spełnienia wymiaru w logice granicznej (sprawdzenie, czy otwór mieści się w polu tolerancji). Nie daje on typowo bezpośredniego odczytu średnicy w postaci liczby, więc nie odpowiada wymaganiu "bezpośredniego pomiaru".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "otwór" lub "wymiar wewnętrzny", najpierw odrzuć przyrządy do pomiarów zewnętrznych. Gdy jest "bezpośredni pomiar", odrzuć sprawdziany graniczne i wybierz przyrząd z odczytem (skala, noniusz, czujnik, mikrometr).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnicówka mikrometryczna to przyrząd do bezpośredniego pomiaru średnic wewnętrznych, czyli m.in. otworów. Umożliwia uzyskanie odczytu liczbowego wymiaru, zwykle z większą dokładnością niż suwmiarka. Stosuje się ją w kontroli warsztatowej i montażu maszyn.
Mikrometr zewnętrzny jest skonstruowany do pomiaru wymiarów zewnętrznych (np. wałków). Jego kowadełko i wrzeciono nie pozwalają oprzeć się prawidłowo o ścianki otworu. Próba pomiaru otworu takim narzędziem nie daje poprawnego, stabilnego bazowania.
Tak, suwmiarka ma szczęki do pomiarów wewnętrznych, ale w wielu zadaniach egzaminacyjnych i w praktyce warsztatowej może to być metoda mniej dokładna i bardziej podatna na błąd ustawienia. Do precyzyjnej kontroli otworów częściej wybiera się przyrządy typowo wewnętrzne.
"Bezpośredni pomiar" oznacza, że przyrząd pozwala uzyskać odczyt wartości liczbowej mierzonego wymiaru (np. w mm). W odróżnieniu od tego, sprawdziany graniczne zwykle wskazują tylko, czy wymiar mieści się w tolerancji ("przechodzi/nie przechodzi"), bez podania liczby.
Sprawdzian tłoczkowy jest narzędziem do kontroli granicznej: sprawdza, czy otwór spełnia wymagania tolerancji poprzez dopasowanie elementu sprawdzającego. Zwykle nie podaje wyniku w milimetrach, dlatego nie jest traktowany jako przyrząd do bezpośredniego pomiaru średnicy.
Najpierw ustal, że to średnica wewnętrzna. Następnie dobierz zakres przyrządu obejmujący ok. 40 mm (np. średnicówka mikrometryczna o odpowiednim zakresie). W praktyce znaczenie ma też wymagana dokładność i sposób bazowania, aby uniknąć przekoszenia.
Im węższa tolerancja, tym większa musi być dokładność i powtarzalność pomiaru. Przyrząd o zbyt małej rozdzielczości lub podatny na błąd ustawienia może "zgubić" różnice istotne dla oceny zgodności detalu. Dlatego do otworów często wybiera się przyrządy wewnętrzne.
Najczęstsze błędy to: przekoszenie przyrządu w otworze, zbyt duży docisk, pomiar nie w płaszczyźnie średnicy oraz brak stabilnego "wyczucia" punktu największego rozwarcia. Pomaga powolne "kołysanie" przyrządu i powtarzanie odczytów w kilku miejscach.
W praktyce: nazwy typu "zewnętrzny" oraz przyrządy z dwoma płaskimi powierzchniami pomiarowymi kojarz z wymiarami zewnętrznymi. Do otworów szukaj przyrządów opisanych jako średnicówki lub narzędzi, które rozpierają się w środku otworu i dają odczyt.
Ucz się mapowania: jaki wymiar → jaki przyrząd (wewnętrzny/zewnętrzny, bezpośredni/sprawdzian). Ćwicz rozpoznawanie słów kluczowych: "otwór", "wałek", "bezpośrednio", "sprawdzić". Warto też przećwiczyć typowe zestawy narzędzi spotykane w zadaniach MEC.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Do pomiaru średnicy otworu (średnicy wewnętrznej) stosuje się przyrządy do pomiarów wewnętrznych, np. średnicówkę mikrometryczną, która umożliwia bezpośredni odczyt i odpowiednią dokładność."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (pomiar średnic wewnętrznych)
  • Instrukcje użytkowania średnicówek mikrometrycznych (producentów narzędzi pomiarowych)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z doboru przyrządów pomiarowych w mechanice

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego