KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 36.
Do czego wykorzystuje się przyrząd pokazany na fotografii?
Ilustracja przedstawia narzędzie mechaniczne, które jest wykorzystywane do demontażu łożysk tocznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrząd widoczny na fotografii służy do zdejmowania elementów osadzonych, w tym łożysk tocznych, z wału lub gniazda.
W demontażu łożysk stosuje się ściągacze, aby przenieść siłę w kontrolowany sposób i nie uszkodzić bieżni, wału ani oprawy. Pozostałe czynności (nitowanie, zabezpieczanie nakrętek, gratowanie) wymagają innych narzędzi.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce warsztatowej do demontażu łożysk tocznych (oraz innych elementów osadzonych na wcisk lub "zapieczonych" na wale) używa się przyrządów typu ściągacz. Ich zadaniem jest wytworzenie osiowej siły ściągającej w sposób kontrolowany: szczęki/ramiona chwytają element, a śruba pociągowa (lub mechanizm hydrauliczny) dociska się do końca wału, "zsuwając" łożysko z osadzenia.

Dlaczego odpowiedź "Demontażu łożysk tocznych." jest właściwa?

  • Łożyska są często montowane z pasowaniem ciasnym, więc bez odpowiedniego narzędzia łatwo o uszkodzenie bieżni, koszyka lub wału.
  • Ściągacz pozwala ograniczyć ryzyko skrzywienia elementu i zmniejsza potrzebę uderzania młotkiem (co bywa szczególnie niepożądane w napędach i modułach mechatronicznych).
  • W serwisie mechatronicznym jest to typowa operacja przy regeneracji silników, przekładni, rolek, wentylatorów i zespołów napędowych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego przyrządu?

  • "Wykonywania połączeń nitowanych." – do nitowania używa się nitownic, narzędzi do zrywania nitów, stempli lub urządzeń pneumatycznych; funkcja jest odwrotna (łączenie), a nie zdejmowanie elementu.
  • "Zabezpieczania nakrętek przed samoczynnym odkręcaniem." – stosuje się np. podkładki zabezpieczające, zawleczki, nakrętki samohamowne lub kleje do gwintów; nie jest to czynność realizowana ściągaczem.
  • "Gratowania krawędzi." – gratowanie wykonuje się gratownikami, pilnikami lub narzędziami skrawającymi; to obróbka wykańczająca krawędzi, niezwiązana z demontażem osadzonych części.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie jest o "przyrząd ze zdjęcia", szukaj elementów typowych dla przenoszenia dużej siły osiowej (śruba pociągowa, ramiona/szczęki, separator). To zwykle prowadzi do rozpoznania ściągacza i operacji demontażu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ściągacz to narzędzie do bezpiecznego zdejmowania elementów osadzonych (np. łożysk, kół pasowych) z wału lub z gniazda. Dzięki śrubie pociągowej lub mechanizmowi dociskowemu wytwarza kontrolowaną siłę, ograniczając ryzyko uszkodzeń.
Zwróć uwagę na elementy przenoszące siłę osiową: śrubę pociągową, ramiona/szczęki chwytające część oraz ewentualny separator. Taki układ sugeruje "ściąganie" osadzonego elementu, a nie obróbkę (gratowanie) czy wykonywanie połączeń (nitowanie).
Uderzenia mogą uszkodzić bieżnie i koszyk łożyska, odkształcić wał lub wprowadzić mikropęknięcia. W mechatronice dodatkowo ryzykujesz rozosiowanie zespołów i wibracje po złożeniu. Ściągacz pozwala działać płynnie i osiowo.
Typowe błędy to: nierówne ustawienie ramion (ściąganie pod kątem), zbyt mała powierzchnia podparcia śruby o czoło wału oraz nadmierne "dociąganie" mimo oporu. Skutkiem mogą być uszkodzenia krawędzi, gwintu śruby lub pęknięcie chwytaka.
Do połączeń nitowanych używa się nitownic ręcznych/pneumatycznych, zestawów do nitów zrywalnych oraz narzędzi do zakuwania. Ich funkcją jest trwałe łączenie elementów, a nie zdejmowanie części z osadzenia, jak w przypadku ściągacza.
Najczęściej stosuje się rozwiązania gwintowe i mechaniczne: nakrętki samohamowne, podkładki zabezpieczające, zawleczki, drutowanie lub kleje do gwintów. To metody zapobiegające luzowaniu, niezwiązane z narzędziami do demontażu łożysk.
Do gratowania używa się gratowników, pilników, skrobaków, frezów fazujących lub narzędzi obrotowych. Celem jest usunięcie zadziorów po cięciu i wierceniu. Ściągacz nie ma funkcji skrawania, więc nie służy do gratowania.
Separator jest przydatny, gdy nie ma miejsca na zahaczenie ramion ściągacza albo gdy trzeba chwycić element "od spodu" (np. za bieżnię wewnętrzną). Daje pewniejszy chwyt i zmniejsza ryzyko ześlizgnięcia, ale wymaga prawidłowego ustawienia.
Czasem tak, ale zależy od pasowania i konstrukcji. Umiarkowane podgrzanie oprawy może ułatwić demontaż, jednak trzeba uważać na uszczelnienia i elementy wrażliwe (np. enkodery, magnesy). Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie właściwego narzędzia.
Ucz się przez skojarzenie budowa → funkcja: śruba i ramiona oznaczają ściąganie, ostrze oznacza skrawanie, szczęki zaciskowe oznaczają chwyt. Pomaga też przegląd zdjęć typowych narzędzi (ściągacze, nitownice, gratowniki) i krótkie notatki zastosowań.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe czynności (nitowanie, zabezpieczanie nakrętek, gratowanie) wymagają innych narzędzi.

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe pracowni mechanicznej/mechatronicznej dotyczące demontażu łożysk
  • Katalogi i instrukcje producentów narzędzi: ściągacze, separatory, zestawy do łożysk
  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn: pasowania, montaż/demontaż łożysk

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego