Czynniki determinujące zachowanie konsumentów często porządkuje się na kilka grup, aby łatwiej planować badania rynku i działania reklamowe. Jedną z kluczowych grup są czynniki psychologiczne, czyli te, które wynikają z funkcjonowania jednostki: jej cech, przekonań i sposobu oceniania świata.
Odpowiedź "osobowość, postawy" jest poprawna, ponieważ:
- osobowość opisuje względnie trwałe cechy jednostki (np. skłonność do ryzyka, ekstrawersję), które wpływają na styl podejmowania decyzji, preferencje marek i reakcje na komunikaty reklamowe;
- postawy (nastawienia wobec produktu, marki czy reklamy) determinują ocenę oferty, intencję zakupu i lojalność; w reklamie często dąży się do kształtowania lub zmiany postaw.
Pozostałe propozycje nie spełniają kryterium "psychologiczne":
- "dochody, ceny" to uwarunkowania ekonomiczne: opisują możliwości finansowe nabywcy i poziom kosztu zakupu. Mogą silnie wpływać na wybór, ale nie są cechą psychiki.
- "opinia liderów, kultura" odnosi się do wpływu społecznego (liderzy opinii) oraz kulturowego (normy, wartości, wzory zachowań). To czynniki zewnętrzne wobec jednostki, działające poprzez otoczenie społeczne.
- "opinia grupy społecznej, rodzina" również opisuje wpływ społeczny: presję grupy odniesienia, wzorce rodzinne, role i oczekiwania. W reklamie wykorzystuje się je np. przez rekomendacje lub wizerunek "rodzinności", ale nie są to determinanty psychologiczne w sensie klasyfikacji.
W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą zasadę: psychologiczne = "w głowie jednostki" (cechy, postawy, motywacje, percepcja), a społeczno-kulturowe = "w otoczeniu jednostki" (rodzina, grupa, kultura, liderzy opinii). To ułatwia szybkie i poprawne rozróżnienie odpowiedzi.
