KWALIFIKACJA HAN1 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 30.
Do dóbr substytucyjnych należą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobra substytucyjne (zamienniki) zaspokajają tę samą potrzebę, więc kupujący może wybrać jedno zamiast drugiego. Dlatego poprawna jest para "długopis i pióro wieczne". Pary "samochód i paliwo" oraz "kuchenka gazowa i gaz" są komplementarne (używane razem), podobnie jak "monitor i myszka".

Pełne wyjaśnienie:

Dobra substytucyjne (zamienne) to takie produkty, które mogą zastąpić się w konsumpcji, ponieważ zaspokajają podobną potrzebę. W praktyce klient wybiera wtedy "albo to, albo tamto", a wzrost ceny jednego dobra zwykle zwiększa zainteresowanie drugim (efekt przeniesienia popytu na zamiennik).

Odpowiedź "długopis i pióro wieczne" jest poprawna, bo oba produkty służą przede wszystkim do pisania. Klient, który potrzebuje narzędzia do sporządzania notatek lub podpisu, często może wybrać długopis zamiast pióra wiecznego lub odwrotnie (różnią się cechami, ale funkcja jest zbliżona).

Pozostałe pary to przykłady dóbr komplementarnych (uzupełniających), czyli takich, które zwykle są używane razem, a nie zamiast siebie:

  • "samochód i paliwo" – paliwo jest potrzebne do użytkowania samochodu; trudno traktować je jako zamienniki, bo spełniają inne role.
  • "kuchenka gazowa i gaz" – gaz jest czynnikiem umożliwiającym działanie kuchenki; to relacja uzupełnienia.
  • "monitor i myszka" – elementy współdziałające w typowym stanowisku komputerowym; myszka nie zastępuje monitora ani monitor myszki.

W sprzedaży rozróżnienie substytutów i komplementów pomaga m.in. w: rekomendowaniu zamienników przy braku towaru, planowaniu ekspozycji (produkty konkurencyjne obok siebie), a także sprzedaży wiązanej (komplementy obok siebie, aby zwiększyć wartość koszyka).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dobra substytucyjne to produkty, które mogą się wzajemnie zastępować, bo zaspokajają tę samą lub bardzo podobną potrzebę klienta. W sklepie oznacza to, że gdy jednego produktu brakuje albo jest droższy, klient może kupić inny o zbliżonej funkcji.
Są uznawane za substytuty, bo oba służą do pisania i w wielu sytuacjach klient może wybrać jeden zamiast drugiego. Różnią się wygodą, stylem i ceną, ale spełniają podobną rolę użytkową, więc mogą być alternatywami zakupowymi.
Dobra komplementarne (uzupełniające) to takie, które zwykle są używane razem (np. urządzenie i paliwo). Substytuty kupuje się raczej "zamiennie". Różnica jest praktyczna: komplementy zwiększają sprzedaż krzyżową, a substytuty konkurują o ten sam wybór klienta.
To komplementy. Paliwo jest potrzebne do użytkowania samochodu, więc są to dobra uzupełniające, a nie zamienne. W praktyce sprzedaży komplementy warto eksponować razem lub oferować jako pakiet (np. akcesoria + produkt główny).
Nie, to dobra komplementarne. Kuchenka jest urządzeniem, a gaz jest czynnikiem niezbędnym do jej działania. Klient nie kupuje "gazu zamiast kuchenki", tylko gaz po to, aby z kuchenki korzystać.
Zwykle nie. To elementy, które współpracują w zestawie komputerowym, więc pełnią różne funkcje. Substytuty muszą zaspokajać podobną potrzebę (np. dwa różne urządzenia wskazujące), a monitor i myszka nie zastępują się w zastosowaniu.
Najpierw ustal, jaką potrzebę klient chce zaspokoić (np. "chcę pisać wygodnie" lub "potrzebuję czegoś do podpisu"). Następnie sprawdź, czy dwa produkty mogą wykonać tę samą "pracę" dla klienta. Jeśli tak i klient wybiera jeden zamiast drugiego, to substytuty.
Częsty błąd to uznawanie produktów "często kupowanych razem" za substytuty. To zwykle komplementy. Drugi błąd to kierowanie się tylko kategorią sklepową (np. "komputerowe"), bez sprawdzenia funkcji. Zawsze oceniaj: zamiennie czy razem?
Warto proponować substytut, gdy produkt jest niedostępny, ma zbyt wysoką cenę dla klienta lub nie spełnia preferencji (np. marka, kolor, ergonomia). Dobra propozycja substytutu utrzymuje sprzedaż i poprawia obsługę, bo klient dostaje realną alternatywę.
Jeśli dwa produkty są substytutami, obniżka ceny jednego zwykle zmniejsza sprzedaż drugiego, bo część klientów przeniesie wybór na tańszą alternatywę. W praktyce oznacza to, że planując promocje, warto analizować, które towary "zabiorą" sobie nawzajem popyt.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Dobra substytucyjne (zamienniki) zaspokajają tę samą potrzebę, więc kupujący może wybrać jedno zamiast drugiego."

Źródła:

  • N. Gregory Mankiw, Mark P. Taylor, "Mikroekonomia", rozdział o popycie, substytutach i komplementach (definicje i przykłady), PWE (wydanie polskie) – dokładny rozdział zależny od wydania
  • Paul A. Samuelson, William D. Nordhaus, "Ekonomia", część dotycząca popytu i elastyczności (substytuty i dobra komplementarne), PWN (wydanie polskie) – dokładny rozdział zależny od wydania
  • Encyklopedia PWN, hasło: "substytut" (ekonomia) – definicja dobra substytucyjnego, https://encyklopedia.pwn.pl/ (wymaga wyszukania hasła w serwisie)

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw ekonomii (mikroekonomia: popyt, substytuty i komplementy)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw marketingu i towaroznawstwa dla zawodu sprzedawca
  • Zbiory zadań/testów z pojęć ekonomicznych wykorzystywanych w handlu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego