KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 14.
Do której klasy ochronności należy zaliczyć oprawę oświetleniową, nieposiadającą zacisku ochronnego i zasilaną ze źródła napięcia typu SELV?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oprawa zasilana z obwodu SELV nie wymaga przewodu ochronnego PE, a brak zacisku ochronnego oznacza, że ochrona przed porażeniem jest realizowana przez zastosowanie napięcia bezpiecznego.
Takie urządzenia zalicza się do klasy ochronności III, typowej dla odbiorników zasilanych napięciem bezpiecznym.

Pełne wyjaśnienie:

Klasy ochronności urządzeń elektrycznych opisują, w jaki sposób zapewniono ochronę przed porażeniem prądem. W praktyce rozróżnia się m.in. urządzenia wymagające podłączenia przewodu ochronnego oraz takie, które bezpieczeństwo zapewniają innymi metodami.

Odpowiedź "III" jest właściwa, ponieważ urządzenia klasy ochronności III są przeznaczone do zasilania z napięcia bezpiecznego (SELV). W tej klasie ochrona przeciwporażeniowa nie polega na samoczynnym wyłączeniu zasilania przez przewód PE, tylko na tym, że napięcie zasilania jest na tyle niskie i w odpowiedni sposób odseparowane, aby ograniczyć ryzyko porażenia.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują do opisu?

  • "I" dotyczy urządzeń, w których ochrona opiera się m.in. na połączeniu części dostępnych z przewodem ochronnym. Skoro oprawa nie ma zacisku ochronnego, nie spełnia typowej cechy tej klasy.
  • "II" wiąże się z zastosowaniem podwójnej lub wzmocnionej izolacji i również nie wymaga PE, ale w pytaniu kluczowe jest wskazanie zasilania z SELV. To właśnie zasilanie napięciem bezpiecznym kieruje klasyfikację do klasy III.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści jest jednocześnie informacja o braku zacisku ochronnego oraz o zasilaniu z napięcia bezpiecznego, to najczęściej chodzi o rozpoznanie klasy III. Gdy brak PE występuje bez warunku SELV, wtedy dopiero analizuje się, czy chodzi o klasę II (izolacja podwójna/wzmocniona).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Klasa ochronności III oznacza urządzenia zasilane napięciem bezpiecznym, w których ochrona przeciwporażeniowa wynika głównie z zastosowania bardzo niskiego napięcia oraz odpowiedniej separacji źródła zasilania. Takie urządzenia nie wymagają przewodu ochronnego PE ani zacisku ochronnego.
Brak zacisku ochronnego może występować zarówno w klasie II, jak i III. O rozróżnieniu decyduje to, jak zapewniono bezpieczeństwo: w klasie II przez podwójną/wzmocnioną izolację, a w klasie III przez zasilanie napięciem bezpiecznym. W pytaniu kluczowy jest warunek zasilania z SELV.
Oznacza, że oprawa jest zasilana z obwodu o bardzo niskim, bezpiecznym napięciu, zwykle uzyskiwanym z transformatora lub zasilacza zapewniającego separację. Celem jest ograniczenie ryzyka porażenia prądem nawet przy dotyku części czynnych lub uszkodzeniu izolacji podstawowej.
Typową cechą klasy I jest konieczność podłączenia przewodu ochronnego PE do zacisku ochronnego urządzenia. Obudowa lub części przewodzące dostępne są połączone z PE, aby w razie uszkodzenia doszło do zadziałania zabezpieczeń. Jeśli urządzenie nie ma zacisku ochronnego, zwykle nie jest to klasa I.
Najczęściej spotyka się informację o zasilaniu bardzo niskim napięciem (np. podaną wartość napięcia znamionowego niskonapięciowego) oraz brak wymogu podłączenia PE. W praktyce warto czytać tabliczkę znamionową i instrukcję producenta, bo to one jednoznacznie określają wymagania zasilania i ochrony.
Stosuje się je m.in. tam, gdzie ryzyko porażenia jest podwyższone lub gdzie wymagane są rozwiązania niskonapięciowe, np. w wybranych strefach pomieszczeń technicznych, w miejscach wilgotnych albo przy oświetleniu lokalnym. Dobór zawsze powinien wynikać z projektu i warunków środowiskowych.
W typowym ujęciu oprawa klasy III nie wymaga i nie powinna polegać na ochronie przez PE, ponieważ kluczową metodą ochrony jest napięcie bezpieczne. Jeżeli urządzenie wymaga PE, zwykle klasyfikuje się je inaczej. W razie wątpliwości rozstrzygają dane producenta i dokumentacja techniczna.
Najczęstsze są: mylenie klasy II z III (bo obie zwykle nie wymagają PE), pomijanie informacji o sposobie zasilania oraz kierowanie się przyzwyczajeniem ("oprawy zawsze mają uziemienie"). Pomaga zasada: jeśli jest mowa o napięciu bezpiecznym, to zwykle chodzi o klasę III.
Podczas robót przy sieciach i instalacjach gazowych używa się elektronarzędzi, oświetlenia przenośnego i osprzętu w warunkach budowy lub pomieszczeń technicznych. Umiejętność rozpoznania klasy ochronności pomaga dobrać bezpieczne zasilanie, uniknąć błędów podłączeń i zmniejszyć ryzyko porażenia w trakcie prac.
Skup się na kryterium bezpieczeństwa: klasa III jest powiązana z zasilaniem napięciem bezpiecznym i brakiem PE, a klasa II z podwójną/wzmocnioną izolacją (też zwykle bez PE). Jeśli w treści pojawia się SELV lub "napięcie bezpieczne", to silna wskazówka na klasę III.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • IEC 61140: Protection against electric shock (opis klas ochronności i środków ochrony przed porażeniem)
  • IEC 60598-1: Luminaires – Part 1: General requirements and tests (wymagania dla opraw i oznaczenia związane z klasą ochronności)
  • IEC 60364-4-41: Low-voltage electrical installations – Protection for safety – Protection against electric shock (zasady ochrony przeciwporażeniowej, w tym obwody o napięciu bezpiecznym)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw elektrotechniki i ochrony przeciwporażeniowej
  • Instrukcje producentów opraw oświetleniowych (oznaczenia klasy ochronności i zasilania)
  • Materiały szkoleniowe SEP dotyczące ochrony przeciwporażeniowej (w zakresie ogólnym)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego