KWALIFIKACJA ELM1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 5.
Do których zacisków styku przełącznego przekaźnika należy podłączyć +24 V DC oraz lampki H1 i H2, aby połączenia były zgodne z przedstawionym na rysunku schematem.
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z kwalifikacją zawodową automatyka, konkretnie dotyczącą połączeń
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W typowym styku przełącznym przekaźnika zacisk 11 jest wspólny (COM), 12 jest normalnie zwarty (NC), a 14 normalnie rozwarty (NO). Aby po zadziałaniu przekaźnika zaświeciła H1, a w stanie spoczynku H2, +24 V podaje się na 11, H1 na 14, H2 na 12. To odpowiada schematowi z rysunku.

Pełne wyjaśnienie:

Styk przełączny (SPDT) ma jeden zacisk wspólny oraz dwa zaciski przełączane: jeden zwarty w stanie spoczynku i drugi zwarty po zadziałaniu przekaźnika. W typowej numeracji spotykanej na schematach szkolnych i w aparaturze sterowniczej:

  • 11 oznacza zacisk wspólny (COM),
  • 12 oznacza styk normalnie zwarty (NC) – połączenie 11–12 istnieje, gdy przekaźnik nie jest pobudzony,
  • 14 oznacza styk normalnie rozwarty (NO) – połączenie 11–14 pojawia się po pobudzeniu przekaźnika.

Jeżeli schemat wymaga, aby w jednym stanie świeciła lampka H2, a po przełączeniu świeciła lampka H1, to zasilanie +24 V DC podaje się na zacisk wspólny (11), a lampki podłącza do wyjść: lampkę mającą świecić po zadziałaniu do toru NO (14), a lampkę mającą świecić w spoczynku do toru NC (12). Dlatego poprawny układ to: +24 V DC do 11, H1 do 14, H2 do 12.

Pozostałe propozycje są błędne, bo zmieniają logikę przełączania:

  • Podłączenie H1 do 12 i H2 do 14 spowoduje odwróconą sygnalizację (świeci "nie ta" lampka w danym stanie).
  • Podanie +24 V na 12 lub 14 pomija zacisk wspólny jako punkt przełączania, przez co układ nie odtwarza działania styku przełącznego zgodnie ze schematem.
  • Podłączenie +24 V do 14 jest szczególnie mylące, bo 14 jest torom NO (wyjściem po przełączeniu), a nie zaciskiem wspólnym — wtedy zmienia się sposób zasilania obwodu i efekt nie odpowiada idei COM–NC–NO.

W praktyce przy montażu i uruchamianiu układów automatyki warto zawsze najpierw zidentyfikować COM, NC i NO na symbolu styku, a dopiero potem przypisać im numery zacisków z elementu lub schematu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej 11 to zacisk wspólny (COM), 12 to styk normalnie zwarty (NC), a 14 to styk normalnie rozwarty (NO). Oznacza to, że w spoczynku jest zwarcie 11–12, a po zadziałaniu przekaźnika przełącza na 11–14.
NC (normalnie zwarty) jest narysowany jako styk zamknięty w stanie spoczynku elementu, a NO (normalnie rozwarty) jako otwarty. Kluczowe jest, że "normalnie" oznacza stan bez pobudzenia cewki przekaźnika.
Zacisk wspólny jest punktem, który przekaźnik przełącza pomiędzy NC i NO. Podając +24 V na COM, uzyskujesz, że napięcie jest kierowane albo na tor NC, albo na tor NO — dokładnie tak, jak działa styk przełączny.
Typowo podaj +24 V DC na COM (11), lampkę mającą świecić po zadziałaniu podłącz do NO (14), a lampkę mającą świecić w spoczynku do NC (12). Wtedy styk przełącza zasilanie między lampkami.
W wielu zadaniach egzaminacyjnych nie, bo zmienia to rolę styku przełącznego i może odwrócić działanie układu względem schematu. Poprawne odwzorowanie schematu zwykle zakłada zasilanie na zacisku wspólnym (COM).
Najczęściej myli się NC z NO (zamiana 12 i 14), albo błędnie uznaje się 12 za wspólny. Druga częsta pomyłka to podanie zasilania na 12/14, przez co układ nie zachowuje logiki przełączania pokazanej na schemacie.
Gdy trzeba jednoznacznie pokazać dwa stany (np. praca/postój, gotowość/awaria, zasilanie/wyłączenie). Styk przełączny przekaźnika pozwala łatwo przełączać zasilanie pomiędzy dwiema lampkami bez dodatkowej logiki.
Użyj funkcji ciągłości/rezystancji. Bez zasilania cewki sprawdź, gdzie jest zwarcie: COM będzie zwarty z NC. Następnie zasil cewkę (zgodnie z danymi przekaźnika) i sprawdź, że zwarcie przełącza się na COM–NO.
W automatyce przemysłowej obwody sterowania i sygnalizacji często pracują na bezpiecznym napięciu 24 V DC (czujniki, przekaźniki interfejsowe, PLC). To ułatwia diagnostykę i zwiększa bezpieczeństwo w szafach sterowniczych.
Najpierw zapamiętaj mapowanie: 11=COM, 12=NC, 14=NO. Potem ustal, co ma być zasilane w spoczynku (NC) i co po zadziałaniu (NO). Na końcu porównaj z odpowiedziami, pilnując, by zasilanie było na COM.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "W typowym styku przełącznym przekaźnika zacisk 11 jest wspólny (COM), 12 jest normalnie zwarty (NC), a 14 normalnie rozwarty (NO)."

Źródła:

  • IEC 60947-5-1, Low-voltage switchgear and controlgear – Part 5-1: Control circuit devices and switching elements (norma dotycząca aparatury sterowniczej i elementów łączeniowych, w tym styków pomocniczych)
  • PN-EN IEC 60947-5-1 (polska wersja normy dla aparatury niskonapięciowej – urządzenia obwodów sterowania i elementy łączeniowe)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do podstaw automatyki/elektrotechniki: przekaźniki i styki
  • Karty katalogowe przekaźników (sekcja: oznaczenia zacisków i schemat styków)
  • Zadania praktyczne z czytania schematów i odwzorowania połączeń na zaciski

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego