KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 25.
Do których zacisków zestyku przełącznego przekaźnika należy podłączyć +24 V DC oraz lampki H1 i H2, aby połączenia były zgodne ze schematem przedstawionym na ilustracji?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z mechatroniką, używany w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W typowej numeracji zestyku przełącznego zacisk 11 jest wspólny, 12 odpowiada torowi NC, a 14 torowi NO.
Aby połączenia były zgodne ze schematem, zasilanie +24 V DC podaje się na zacisk wspólny, a lampki podłącza do właściwych wyprowadzeń NO/NC zgodnie z tym, kiedy mają świecić.

Pełne wyjaśnienie:

Zestyk przełączny (SPDT) w przekaźniku ma jeden zacisk wspólny oraz dwa tory wyjściowe: normalnie zamknięty (NC) i normalnie otwarty (NO). W bardzo często spotykanej konwencji numeracji styków dla toru przełącznego:

  • 11 – zacisk wspólny (COM),
  • 12 – styk normalnie zamknięty (NC), czyli połączony z 11 w stanie spoczynku,
  • 14 – styk normalnie otwarty (NO), czyli łączy się z 11 po zadziałaniu przekaźnika.

Jeżeli w układzie sygnalizacyjnym trzeba zasilić dwie lampki H1 i H2 zależnie od położenia zestyku, to najpierw identyfikuje się na schemacie (z ilustracji), która lampka ma być zasilana w stanie spoczynku, a która po zadziałaniu. Następnie:

  • +24 V DC podłącza się do zacisku wspólnego (typowo 11),
  • lampkę przewidzianą dla toru NO podłącza się do 14,
  • lampkę przewidzianą dla toru NC podłącza się do 12.

Odpowiedź "+24V DC do 11, H1 do 14, H2 do 12." jest poprawna, bo zachowuje zasadę: zasilanie na COM, a odbiorniki na wyjścia NO/NC zgodnie z funkcją pokazaną na schemacie.

Pozostałe propozycje są błędne typowo z jednego z powodów: zamieniają wyjścia 12 i 14 (co odwraca logikę świecenia lampek w stanie spoczynku i po zadziałaniu), albo podają +24 V na zacisk, który nie jest wspólny (co zmienia sposób pracy przełączania i nie odpowiada schematowi).

Wskazówka egzaminacyjna: zanim wybierzesz odpowiedź, nazwij funkcje zacisków (COM/NC/NO), a dopiero potem przypisz im numery. To ogranicza pomyłki wynikające z mechanicznego zapamiętywania "12 i 14".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zestyk przełączny to styk z jednym zaciskiem wspólnym i dwoma wyjściami: NC (zwarty w stanie spoczynku) oraz NO (zwarty po zadziałaniu). Umożliwia przełączanie zasilania/ sygnału na jeden z dwóch torów, np. na dwie różne lampki sygnalizacyjne.
Zacisk wspólny to punkt, z którego "wychodzi" ruchomy styk przełączny i który łączy się naprzemiennie z NC albo NO. Na schemacie jest to zwykle środkowy element zestyku, a w numeracji spotykanej w automatyce często ma numer 11 (dla jednego toru).
W często spotykanej numeracji: 11 bywa zaciskiem wspólnym, 12 to tor normalnie zamknięty (NC), a 14 to tor normalnie otwarty (NO). W zadaniach egzaminacyjnych trzeba jednak zawsze potwierdzić to na ilustracji/schemacie.
Bo oba są "wyjściami" tego samego zestyku i różnią się tylko stanem w spoczynku oraz po zadziałaniu. Jeśli ktoś uczy się numerów na pamięć bez kojarzenia z funkcją NC/NO, to przy odczycie schematu łatwo odwrócić logikę działania lampek (świecenie w złym stanie pracy).
Gdy trzeba uzyskać prostą sygnalizację dwóch stanów, np. "gotowość" i "praca", "spoczynek" i "zadziałanie", albo "OK" i "awaria". Zestyk przełączny umożliwia podanie zasilania na jedną lampkę w spoczynku, a na drugą po przełączeniu.
Najpierw ustal na schemacie, który zacisk jest wspólny (COM) oraz które wyjście jest NC i NO. Następnie podaj +24 V DC na COM, a przewody do H1 i H2 podłącz do NO i NC zgodnie z tym, w jakim stanie przekaźnika dana lampka ma świecić.
Nie zawsze. W praktyce spotyka się różne konwencje zależnie od producenta i sposobu oznaczania na schemacie. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest trzymanie się oznaczeń pokazanych na ilustracji oraz legendy schematu, a nie wyłącznie przyzwyczajeń z warsztatu.
Można obserwować świecenie przy stanie spoczynku i po wymuszeniu zadziałania przekaźnika (np. sterując cewką). Jeśli lampka świeci w spoczynku, jest w torze NC; jeśli zapala się dopiero po zadziałaniu, jest w torze NO. Warunek: poprawnie podane zasilanie na zacisk wspólny.
Najczęstsze to zamiana przewodów między NC i NO (odwrócona logika działania), podanie zasilania nie na zacisk wspólny, oraz mylenie oznaczeń zacisków na podstawce przekaźnika z oznaczeniami na samym przekaźniku. Warto zawsze porównać schemat z opisem zacisków.
Ćwicz rozpoznawanie elementów: cewka, styki NO/NC, zestyk przełączny i zacisk wspólny. Rozwiązuj krótkie zadania, w których trzeba przypisać przewody do zacisków. Dobrym nawykiem jest podpisywanie na schemacie funkcji COM/NC/NO przed wyborem odpowiedzi.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw elektrotechniki i automatyki (dział: styki NO/NC, przekaźniki)
  • Instrukcje/legendy do schematów stosowanych w automatyce (oznaczenia elementów i zacisków)
  • Karty katalogowe przekaźników i podstawki przekaźnikowej (sekcja: schemat połączeń i numeracja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego