KWALIFIKACJA CHM3 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 24.
Do nastawiania miana roztworu wodnego wodorotlenku sodu należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mianowanie roztworu NaOH wykonuje się, miareczkując go względem substancji o znanym, pewnym składzie. Najczęściej wybiera się dokładnie odważaną naważkę odpowiedniego związku (wzorzec), a nie "odmierzaną ilość" kwasu czy roztworu, bo to obniża pewność stężenia odniesienia.

Pełne wyjaśnienie:

Mianowanie (nastawianie miana) roztworu wodorotlenku sodu polega na wyznaczeniu jego rzeczywistego stężenia poprzez reakcję z odczynnikiem, którego ilość (liczba moli) znamy z możliwie małą niepewnością. W praktyce oznacza to zastosowanie wzorca pierwotnego lub roztworu wzorcowego o wiarygodnie znanym stężeniu.

Odpowiedź "naważkę kwasu benzenokarboksylowego" wskazuje na kluczową zasadę: do mianowania wybiera się naważkę substancji stałej (odważonej na wadze analitycznej). Taki sposób przygotowania próbki wzorcowej zwykle daje lepszą kontrolę ilości wprowadzonej substancji niż odmierzanie objętości cieczy, bo eliminuje część błędów związanych z gęstością, temperaturą i kalibracją szkła miarowego.

  • "odmierzoną ilość kwasu azotowego(V)" jest problematyczna, ponieważ zwykle nie stanowi wzorca pierwotnego do tej operacji i samo "odmierzenie" nie gwarantuje znanej liczby moli bez dodatkowych danych o stężeniu.
  • "odmierzoną porcję roztworu kwasu octowego" również nie daje pewności, jeśli roztwór nie jest wcześniej mianowany; dodatkowo jest to roztwór, a nie naważka substancji stałej o znanym składzie.
  • "naważkę kwasu mrówkowego" jest odpowiedzią mylącą praktycznie: choć występuje tu naważka, kwas mrówkowy w warunkach laboratoryjnych nie jest typowym wyborem wzorca (m.in. ze względu na własności fizyczne i trudności w zapewnieniu stabilnej, jednoznacznej ilości odniesienia).

Na egzaminie warto zapamiętać schemat: NaOH wymaga mianowania, a w pytaniach testowych sygnałem odpowiedzi poprawnej bywa właśnie słowo "naważka" połączone z właściwą substancją wzorcową. Dla jakości wyniku kluczowe jest, by odniesienie miało możliwie dobrze określoną ilość substancji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mianowanie roztworu NaOH to wyznaczenie jego rzeczywistego stężenia przez miareczkowanie wobec substancji odniesienia o znanej ilości (np. wzorca). Dzięki temu zamiast stężenia "nominalnego" uzyskuje się stężenie używane w obliczeniach analiz.
Naważka pozwala policzyć liczbę moli bezpośrednio z masy i masy molowej, zwykle z mniejszą niepewnością. Odmierzanie objętości cieczy wprowadza dodatkowe źródła błędu (temperatura, gęstość, menisk, kalibracja szkła), a do tego trzeba znać dokładne stężenie tej cieczy.
Wzorzec pierwotny powinien mieć możliwie wysoką czystość, stabilny skład, być trwały podczas przechowywania oraz dawać się dokładnie odważyć. Ważna jest też przewidywalna stechiometria reakcji z titrantem i praktyczna możliwość przygotowania roztworu/porcji do miareczkowania.
Sam fakt, że to kwas, nie wystarcza. Jeśli roztwór kwasu octowego nie ma wiarygodnie znanego stężenia (np. nie był wcześniej mianowany), to nie jest dobrym odniesieniem do wyznaczenia stężenia NaOH. W praktyce najpierw trzeba mieć pewny standard odniesienia.
W zadaniach egzaminacyjnych zwykle nie jest to preferowany wybór, ponieważ odmierzona objętość kwasu nie gwarantuje znanej liczby moli bez dodatkowych danych o stężeniu i jego niepewności. Do mianowania oczekuje się raczej wzorca pierwotnego lub roztworu wzorcowego.
Wskazówkami są sformułowania typu "naważka" oraz odniesienie do nastawiania miana. Wzorzec pierwotny jest używany po to, by ilość substancji była znana z dużą pewnością. Zwykły odczynnik w roztworze często wymaga wcześniejszej standaryzacji.
Najczęściej: użycie odczynnika o nieznanym stężeniu jako "standardu", nieuwzględnienie pochłaniania CO2 przez NaOH, błędne odczyty menisku oraz zbyt mała dbałość o dokładne ważenie i przeniesienie naważki. Błąd też daje zły dobór wskaźnika.
Gdy roztwór był długo przechowywany, miał kontakt z powietrzem (może zmieniać się skład przez CO2), zmieniono warunki magazynowania lub wymagania dokładności analizy są wysokie. W praktyce ustala się harmonogram kontroli i prowadzi zapisy w dzienniku odczynników.
Najczęściej używa się biurety do dawkowania NaOH, pipety (lub cylindra miarowego zależnie od procedury) do pobrania próbki oraz kolby stożkowej do miareczkowania. Do przygotowania roztworów stosuje się kolby miarowe. Kluczowa jest czystość i poprawna technika odczytu.
Ćwicz rozpoznawanie słów-kluczy: "mianowanie", "wzorzec pierwotny", "naważka", "miareczkowanie". Powtórz cechy dobrego standardu i typowe zestawy: co mianuje się czym i dlaczego. Rozwiązuj testy, zwracając uwagę na formę odpowiedzi (masa vs objętość).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Mianowanie roztworu NaOH wykonuje się, miareczkując go względem substancji o znanym, pewnym składzie."

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book) – hasło "primary standard" (wzorzec pierwotny): https://goldbook.iupac.org/ (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik do chemii analitycznej ilościowej (dział: alkacymetria/alkalimetria)
  • Instrukcje laboratoryjne dotyczące przygotowania roztworów mianowanych i pracy z wzorcami pierwotnymi
  • Materiały dydaktyczne o błędach w miareczkowaniu i doborze wzorców

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego