Warstwa ozonowa w stratosferze jest osłabiana głównie przez związki, które po przedostaniu się na duże wysokości uwalniają bardzo reaktywne cząstki (np. rodniki), zdolne do katalitycznego rozkładu ozonu (O3). Kluczowe jest to, że w cyklu katalitycznym jedna reaktywna cząstka może uczestniczyć w wielu reakcjach niszczenia ozonu.
Odpowiedź "wodór." jest poprawna, ponieważ wodór jako gaz nie jest klasyczną substancją odpowiedzialną za stratosferyczną deplecję ozonu w sposób analogiczny do halogenowanych związków organicznych. W typowym ujęciu zagadnienia "dziury ozonowej" wskazuje się przede wszystkim związki chloru i bromu pochodzące z trwałych zanieczyszczeń oraz związki uczestniczące w cyklach katalitycznych.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne:
- "freon." Freony (CFC) są powszechnie kojarzone z ubytkiem ozonu, ponieważ mogą docierać do stratosfery i inicjować reakcje prowadzące do jego rozpadu.
- "halon." Halony zawierają brom, który w chemii stratosfery jest szczególnie skuteczny w cyklach niszczenia ozonu; dlatego zaliczają się do substancji zubożających warstwę ozonową.
- "tlenek azotu." Tlenki azotu (w tym NO) mogą uczestniczyć w cyklach reakcji wpływających na stężenie ozonu, dlatego nie można ich traktować jako gazu "bez znaczenia" dla procesów niszczenia ozonu.
Wskazówka egzaminacyjna: odróżniaj trzy tematy, które często się mylą: efekt cieplarniany, smog oraz ubytek ozonu. W tym pytaniu kluczowe są substancje zubożające ozon (zwłaszcza halogenowane) oraz związki biorące udział w reakcjach stratosferycznych.
