KWALIFIKACJA SPO1 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 25.
Do oceny ryzyka powstawania odleżyn, u podopiecznego leżącego w łóżku przeznaczona jest skala
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala Norton służy do oceny ryzyka powstawania odleżyn u osób unieruchomionych, np. leżących w łóżku. Pozostałe skale dotyczą przede wszystkim oceny samodzielności i sprawności w czynnościach dnia codziennego (Barthel, Katz) lub złożonych aktywności instrumentalnych (Lawton), a nie ryzyka odleżyn.

Pełne wyjaśnienie:

W opiece nad osobą leżącą kluczowe jest wczesne rozpoznanie zagrożenia odleżynami, aby zaplanować profilaktykę (zmiany ułożenia, odciążanie miejsc narażonych, obserwacja skóry, dobór materaca). Do tego celu wykorzystuje się standaryzowane narzędzia przesiewowe. Odpowiedź "Norton" jest właściwa, ponieważ skala Norton została opracowana właśnie do oceny ryzyka powstawania odleżyn u pacjentów, szczególnie z ograniczoną mobilnością.

Pozostałe odpowiedzi to również znane narzędzia oceny pacjenta, ale mierzą inny obszar funkcjonowania:

  • "Barthel" – kojarzona z oceną samodzielności w podstawowych czynnościach dnia codziennego. Może pośrednio sugerować ryzyko powikłań (osoba niesamodzielna częściej leży), ale celem skali nie jest bezpośrednia ocena ryzyka odleżyn.
  • "Lawtona" – dotyczy zwykle tzw. instrumentalnych czynności dnia codziennego (bardziej złożonych aktywności niż podstawowa samoobsługa). Nie jest to skala do oceny ryzyka odleżyn.
  • "Katza" – służy do oceny samodzielności w podstawowych aktywnościach (ADL). Podobnie jak Barthel, nie jest narzędziem zaprojektowanym do oceny ryzyka odleżyn, choć wynik może korelować z poziomem opieki potrzebnej pacjentowi.

Na egzaminie warto zapamiętać rozróżnienie: ryzyko odleżyn ocenia się skalami dedykowanymi temu problemowi (np. Norton), a sprawność/samodzielność – skalami ADL/IADL (Barthel, Katz, Lawton). Dzięki temu łatwiej unikać typowego błędu polegającego na wybieraniu skali "od opieki" zamiast skali "od odleżyn".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala Norton to narzędzie przesiewowe do oceny ryzyka powstawania odleżyn u osób wymagających opieki, szczególnie unieruchomionych. Wynik pomaga zaplanować profilaktykę, np. częstotliwość zmiany pozycji i działania ochronne skóry.
Najprościej: Norton = odleżyny, a Barthel = samodzielność w podstawowych czynnościach. Jeśli pytanie dotyczy ryzyka odleżyn u osoby leżącej, właściwym skojarzeniem jest Norton, nie Barthel.
Skala Barthel ocenia przede wszystkim, na ile osoba radzi sobie z czynnościami dnia codziennego (ADL). Niska samodzielność może współwystępować z ryzykiem odleżyn, ale Barthel nie jest narzędziem zaprojektowanym do bezpośredniej oceny zagrożenia odleżynami.
Skala Katza służy do oceny podstawowych aktywności dnia codziennego (ADL), czyli stopnia samodzielności w samoobsłudze. Jest przydatna w planowaniu wsparcia, ale nie jest typową skalą do oceny ryzyka odleżyn.
Skala Lawtona dotyczy zwykle instrumentalnych czynności dnia codziennego (IADL), czyli bardziej złożonych aktywności potrzebnych do samodzielnego życia. Stosuje się ją np. w ocenie funkcjonowania osoby starszej, a nie jako narzędzie oceny ryzyka odleżyn.
Najczęściej są to: długotrwały ucisk, ograniczona mobilność, wilgoć i maceracja skóry, niedożywienie, zaburzenia czucia i choroby przewlekłe. Skala ryzyka (np. Norton) pomaga ująć te obszary w ustandaryzowany sposób.
Najczęściej przy rozpoczęciu opieki nad osobą unieruchomioną oraz po istotnej zmianie stanu zdrowia (pogorszenie, infekcja, spadek sprawności). Regularna ocena pozwala dostosować profilaktykę do aktualnych potrzeb podopiecznego.
Częsty błąd to wybór skali "najbardziej znanej" bez sprawdzenia, co mierzy. Inny błąd to mylenie skal samodzielności (Barthel/Katz/Lawton) ze skalami ryzyka powikłań (np. odleżyn). Pomaga zapamiętanie krótkich skojarzeń.
Pośrednio tak: osoba bardzo niesamodzielna częściej długo leży lub siedzi i wymaga częstszego odciążania. Jednak na egzaminie trzeba rozróżnić cel narzędzia: do ryzyka odleżyn służą skale dedykowane temu problemowi, a nie skale ADL/IADL.
Pomaga zasada: Norton kojarz z "naciskiem/uciskiem" i profilaktyką skóry (odleżyny), a Barthel i Katz z czynnościami samoobsługi (ADL). Lawton łącz z bardziej złożonym funkcjonowaniem (IADL).
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Skala Norton służy do oceny ryzyka powstawania odleżyn u osób unieruchomionych, np. leżących w łóżku."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Skala Nortona" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_Nortona (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Skala Barthel" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_Barthel (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Skala Lawtona" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_Lawtona (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu pielęgnowania i opieki długoterminowej (profilaktyka odleżyn)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące standaryzowanych skal oceny pacjenta w opiece (porównanie: Norton vs Barthel/Lawton/Katz)
  • Procedury placówki dot. profilaktyki przeciwodleżynowej i obserwacji skóry u pacjentów unieruchomionych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego