KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 23.
Do oceny stopnia narażenia na wystąpienie odleżyn asystent powinien wykorzystać skalę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala Nortona służy do oceny ryzyka powstania odleżyn u osoby niesamodzielnej (m.in. stan fizyczny i psychiczny, aktywność, mobilność, nietrzymanie). Pozostałe propozycje dotyczą innych ocen: Glasgow służy do oceny świadomości, Tanner do oceny dojrzewania płciowego, a "Becka" kojarzona jest z oceną stanu psychicznego, nie ryzyka odleżyn.

Pełne wyjaśnienie:

Ocena ryzyka powstania odleżyn jest jednym z podstawowych elementów profilaktyki w opiece nad osobą niesamodzielną. Właściwe narzędzie przesiewowe pozwala szybko określić, czy potrzebne są intensywniejsze działania: częstsze pozycjonowanie, obserwacja skóry, dobór materaca przeciwodleżynowego, wsparcie żywieniowe i edukacja opiekunów.

Odpowiedź "Norton." jest właściwa, ponieważ skala Nortona jest klasycznym narzędziem do oceny stopnia narażenia na odleżyny. W praktyce ocenia się w niej typowe obszary wpływające na ryzyko uszkodzeń skóry w wyniku długotrwałego ucisku, takie jak ogólny stan osoby, aktywność i mobilność oraz problem nietrzymania, które sprzyja maceracji skóry.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do celu pytania:

  • "Glasgow." odnosi się do skali oceny poziomu świadomości (reakcja wzrokowa, słowna i ruchowa). Może być ważna klinicznie, ale sama w sobie nie jest narzędziem przeznaczonym do szacowania ryzyka odleżyn.
  • "Tannera." dotyczy oceny etapów dojrzewania płciowego. Jest używana w pediatrii/endokrynologii, nie w profilaktyce przeciwodleżynowej.
  • "Becka." najczęściej kojarzy się z narzędziami oceny depresji lub innych aspektów psychicznych. Nie jest to standardowa skala do oceny ryzyka odleżyn, więc nie spełnia warunku z pytania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy odleżyn, szukaj skal związanych z oceną skóry, mobilności i długotrwałego ucisku (narzędzia "przeciwodleżynowe"). Jeżeli w odpowiedziach pojawiają się skale świadomości lub dojrzewania, to są one typowymi dystraktorami mającymi sprawdzić, czy czytasz uważnie cel oceny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala Nortona to narzędzie do oceny ryzyka powstania odleżyn u osoby niesamodzielnej. Uwzględnia elementy związane z kondycją, aktywnością i mobilnością oraz czynnikami pogarszającymi stan skóry (np. problemy z kontrolą wydalania). Wynik pomaga zaplanować profilaktykę.
W praktyce ocenia się obszary powiązane z uciskiem i stanem skóry, takie jak ogólny stan osoby, poziom aktywności i zdolność zmiany pozycji oraz czynniki zwiększające wilgotność i podrażnienia skóry. To pozwala określić, jak intensywnej profilaktyki potrzeba.
Skala Glasgow została opracowana do oceny poziomu świadomości po urazach i w stanach neurologicznych. Opisuje reakcje: otwieranie oczu, odpowiedź słowną i ruchową. Nie mierzy bezpośrednio ryzyka uszkodzeń skóry od ucisku, więc nie jest skalą "odleżynową".
Skala Tannera opisuje etapy dojrzewania płciowego (rozwój cech płciowych). Jest używana głównie w pediatrii. W pytaniach o odleżyny pojawia się jako dystraktor, bo ma "medyczną" nazwę, ale dotyczy zupełnie innego obszaru niż profilaktyka uciskowa.
Wynik oceny ryzyka pomaga dobrać działania: częstsze zmiany pozycji, kontrolę skóry w miejscach narażonych na ucisk, ograniczanie wilgoci, dobór podkładów i materacy oraz sygnalizowanie zespołowi opiekuńczemu potrzeby konsultacji (np. pielęgniarskiej).
Ocena jest szczególnie ważna na początku opieki oraz po każdej istotnej zmianie stanu (spadek mobilności, choroba, pogorszenie odżywienia, gorączka, nowe problemy z nietrzymaniem). W praktyce warto też okresowo powtarzać ocenę, by nie przeoczyć narastającego ryzyka.
Do typowych błędów należą: zbyt rzadkie pozycjonowanie, brak regularnej obserwacji skóry, ignorowanie wilgoci (pot, mocz) i tarcia, niewłaściwe podkładanie wałków zwiększających ucisk oraz zbyt późne zgłaszanie zaczerwienienia nieblednącego. Pomaga plan i dokumentowanie działań.
Zmiana pozycji jest kluczowa, ale zwykle nie wystarcza sama. Profilaktyka obejmuje też ograniczanie wilgoci, pielęgnację i ochronę skóry, dobór powierzchni przeciwuciskowych, unikanie tarcia przy przesuwaniu, a także dbałość o odżywienie i nawodnienie. Liczy się pakiet działań.
Wczesnym sygnałem bywa utrzymujące się zaczerwienienie w miejscu ucisku, które nie blednie po odciążeniu, a także ból, pieczenie, ocieplenie lub stwardnienie skóry. U części osób zmiana koloru jest trudniejsza do zauważenia, więc ważna jest ocena dotykiem i zgłaszane dolegliwości.
Ucz się "po zastosowaniu": dopasuj każdą skalę do celu (odleżyny, świadomość, dojrzewanie itp.). Twórz fiszki: nazwa skali → co ocenia → kiedy się ją stosuje. Na teście czytaj uważnie, czego dotyczy ocena, bo dystraktory często są znanymi skalami z innych dziedzin.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Skala Nortona służy do oceny ryzyka powstania odleżyn u osoby niesamodzielnej (m.in. stan fizyczny i psychiczny, aktywność, mobilność, nietrzymanie)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Skala Nortona" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_Nortona (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN): "Norton scale" – https://en.wikipedia.org/wiki/Norton_scale (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki pielęgniarstwa/opieki długoterminowej dotyczące profilaktyki odleżyn
  • Materiały dydaktyczne o skalach oceny (Norton/Braden) i czynnikach ryzyka
  • Szkolenia placówek opiekuńczych z profilaktyki przeciwodleżynowej oraz obserwacji skóry

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego