KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 15.
Podopieczny zadławił się podczas spożywania posiłku i nie może odkrztusić kęsa pokarmowego. Asystent udzielający pierwszej pomocy wykonał nieskuteczną próbę oklepania okolicy pleców. Którą czynność powinien wykonać w następnej kolejności?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy ciężkim zadławieniu u osoby przytomnej, gdy uderzenia między łopatki nie usunęły kęsa, kolejnym krokiem są uciski nadbrzusza (chwyt Heimlicha), aby wytworzyć silny przepływ powietrza i wypchnąć ciało obce. Pozostałe techniki dotyczą ewakuacji poszkodowanego lub działań w innych wskazaniach.

Pełne wyjaśnienie:

Opis sytuacji wskazuje na ciężkie zadławienie: kęs pokarmowy blokuje drogi oddechowe, a poszkodowany nie może skutecznie odkrztusić. W takim przypadku celem pierwszej pomocy jest jak najszybsze usunięcie przeszkody poprzez manewry zwiększające ciśnienie w drogach oddechowych.

Po nieskutecznych uderzeniach w okolicę międzyłopatkową następną czynnością są uciski nadbrzusza (chwyt Heimlicha). Mechanizm polega na gwałtownym uniesieniu przepony i zwiększeniu ciśnienia w klatce piersiowej, co może "wypchnąć" ciało obce z krtani/tchawicy. Manewr wykonuje się u osoby przytomnej, zwykle stojącej lub siedzącej, z zachowaniem ostrożności (ryzyko urazu, szczególnie u osób kruchych, w podeszłym wieku).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w tym kontekście?

  • "Chwyt Rauteka" służy głównie do doraźnego wydobycia/ewakuacji poszkodowanego z miejsca zagrożenia, a nie do usuwania ciała obcego z dróg oddechowych. Zastosowanie go nie rozwiązuje problemu niedrożności.
  • "Rękoczyn Sellicka" (ucisk chrząstki pierścieniowatej) bywa opisywany w kontekście zabezpieczenia przed aspiracją podczas wentylacji/intubacji, a nie jako standardowy krok postępowania w zadławieniu u przytomnego. W praktyce pierwszej pomocy nie jest to manewr pierwszego wyboru przy zaklinowanym kęsie.
  • "Rękoczyn Esmarcha" dotyczy udrożnienia dróg oddechowych przez wysunięcie żuchwy (stosowany m.in. przy utracie przytomności, podejrzeniu niedrożności językiem). Tu problemem jest ciało obce, więc sama zmiana ułożenia żuchwy nie usunie przeszkody.

W zadławieniu kluczowa jest także organizacja pomocy: wezwanie wsparcia, obserwacja oddechu i gotowość do przejścia do kolejnych etapów (gdyby doszło do utraty przytomności). Na egzaminie warto zapamiętać sekwencję: ocena kaszlu → uderzenia między łopatki → uciski nadbrzusza, powtarzane do skutku lub pogorszenia stanu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zadławienie to niedrożność dróg oddechowych przez ciało obce (np. kęs), która utrudnia lub uniemożliwia oddychanie. Zwykły kaszel bywa efektywny i pomaga usunąć przeszkodę. W ciężkim zadławieniu kaszel jest nieefektywny lub niemożliwy, a stan szybko się pogarsza.
Typowe objawy to: brak możliwości mówienia, trudności w oddychaniu, brak efektywnego kaszlu, narastająca duszność, niepokój, czasem sinienie. Najważniejszy praktyczny test to pytanie i obserwacja: jeśli osoba nie potrafi zakasłać i odkrztusić, traktuj to jak ciężkie zadławienie.
Po nieskutecznych uderzeniach między łopatki przechodzi się do ucisków nadbrzusza (często nazywanych chwytem Heimlicha). Celem jest wytworzenie silnego "wyrzutu" powietrza z płuc, który może wypchnąć ciało obce z dróg oddechowych.
Chwyt Rauteka służy przede wszystkim do ewakuacji poszkodowanego z miejsca zagrożenia i stabilnego chwytu tułowia, a nie do wytwarzania ciśnienia w drogach oddechowych. Przy zadławieniu problemem jest przeszkoda w drogach oddechowych, więc potrzebne są manewry ukierunkowane na jej usunięcie.
Ucisk nadbrzusza może wiązać się z ryzykiem urazu (np. żeber, narządów jamy brzusznej), szczególnie u osób w podeszłym wieku lub z osteoporozą. Mimo to przy ciężkim zadławieniu jest to działanie ratujące życie. Po skutecznej interwencji warto obserwować stan i w razie dolegliwości zapewnić konsultację medyczną.
W praktyce szkoleniowej uciski klatki piersiowej rozważa się w sytuacjach, gdy uciski nadbrzusza są niewskazane lub trudne do wykonania (np. u części osób ciężarnych lub z wyraźnymi ograniczeniami). Na egzaminie kluczowe jest jednak rozpoznanie, że po uderzeniach między łopatki kolejnym krokiem jest manewr zwiększający ciśnienie wydechowe.
Jeśli poszkodowany traci przytomność, trzeba natychmiast wezwać pomoc (jeśli nie zrobiono tego wcześniej) i przejść do postępowania jak przy NZK: ocena oddechu, rozpoczęcie uciśnięć klatki piersiowej zgodnie z zasadami BLS oraz kontrola jamy ustnej pod kątem widocznego ciała obcego.
Najczęstsze błędy to: mylenie nazw chwytów (Rautek/Esmarch/Sellick), pomijanie kolejności działań (np. od razu "resuscytacja" mimo przytomności), zbyt słabe uderzenia między łopatki lub uciski w złym miejscu. Warto uczyć się schematu i celu każdego manewru, nie tylko nazw.
"Ślepe" wybieranie palcami może wepchnąć ciało obce głębiej i pogorszyć niedrożność, a także grozi urazem lub ugryzieniem. Dopuszcza się usunięcie tylko wtedy, gdy ciało obce jest wyraźnie widoczne i łatwo dostępne. W pozostałych przypadkach stosuje się uderzenia i uciski.
Ucz się algorytmów najczęstszych stanów nagłych w opiece (zadławienie, omdlenie, krwotok, hipoglikemia). Pomaga łączenie: objaw → cel działania → właściwy manewr. Trenuj też rozróżnianie chwytów o podobnych nazwach oraz scenariusze "co dalej, jeśli poprzedni krok nie działa".
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Pozostałe techniki dotyczą ewakuacji poszkodowanego lub działań w innych wskazaniach."

Źródła:

  • European Resuscitation Council (ERC). "ERC Guidelines 2021" – First Aid section (Foreign body airway obstruction). https://cprguidelines.eu/ (dostęp do dokumentów wytycznych) - accessed 2026-03-02
  • Polska Rada Resuscytacji – materiały edukacyjne z pierwszej pomocy / zadławienie (FBAO). https://prc.krakow.pl/ (dział: pierwsza pomoc, materiały dla społeczeństwa) - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Aktualne wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC) – rozdział dotyczący zadławienia/ciała obcego w drogach oddechowych
  • Materiały edukacyjne Polskiej Rady Resuscytacji dotyczące pierwszej pomocy
  • Podręcznik pierwszej pomocy dla opiekunów/asystentów – algorytmy FBAO (Foreign Body Airway Obstruction)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego