KWALIFIKACJA SPO4 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 12.
Do odruchów pierwotnych występujących u niemowląt nie należy odruch
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odruchy pierwotne to typowe odruchy noworodkowo-niemowlęce (np. Moro, Babińskiego, pełzania), które świadczą o dojrzewaniu układu nerwowego i z czasem ulegają wygaszaniu.
Odruch źreniczny (reakcja źrenic na światło) jest odruchem fizjologicznym, ale nie zalicza się go do klasycznych odruchów pierwotnych.

Pełne wyjaśnienie:

Odruchy pierwotne (nazywane też noworodkowymi) to automatyczne reakcje ruchowe obserwowane u noworodka i niemowlęcia. Są związane z niedojrzałością oraz stopniowym dojrzewaniem ośrodkowego układu nerwowego. W prawidłowym rozwoju wiele z nich z czasem słabnie i ulega wygaszeniu, a ich brak, asymetria lub utrzymywanie się zbyt długo może być sygnałem do konsultacji medycznej.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "źreniczny"?
Odruch źreniczny to reakcja źrenic na światło (zwężanie/rozszerzanie). Jest to ważny odruch fizjologiczny, ale nie jest klasyfikowany jako odruch pierwotny typowy dla rozwoju motorycznego niemowlęcia (tak jak np. Moro czy pełzania). Dlatego w zestawie "odruchów pierwotnych" nie powinien być wskazywany jako przykład.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Babińskiego – odruch skórny stopy, który u małych dzieci może występować fizjologicznie i jest omawiany w kontekście wczesnego rozwoju neurologicznego, dlatego bywa zaliczany do odruchów typowych dla okresu niemowlęcego.
  • Pełzania – odruch związany z wczesnymi wzorcami lokomocji; pojawia się w okresie niemowlęcym i jest klasycznym przykładem odruchu/reakcji rozwojowej.
  • Moro – jeden z najbardziej znanych odruchów pierwotnych; reakcja na nagły bodziec (np. uczucie "opadania"), ważna w ocenie neurologicznej niemowlęcia.

Wskazówka do nauki: jeśli w odpowiedziach pojawia się odruch związany z ruchem całego ciała lub kończyn (Moro, pełzanie), zwykle dotyczy odruchów pierwotnych. Odruchy związane z narządami zmysłów i autonomią (np. reakcja źrenic) to często odruchy fizjologiczne, ale niekoniecznie "pierwotne" w sensie rozwojowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odruchy pierwotne to automatyczne reakcje ruchowe typowe dla noworodka i niemowlęcia, wynikające z niedojrzałości układu nerwowego. Wraz z rozwojem mózgu wiele z nich stopniowo wygasa, a ich obserwacja pomaga ocenić rozwój dziecka.
Do najczęściej omawianych należą m.in. odruch Moro, odruch związany z pełzaniem oraz odruch Babińskiego. W praktyce edukacyjnej warto znać ich nazwę i ogólną charakterystykę, bo pojawiają się w pytaniach egzaminacyjnych.
Odruch źreniczny to reakcja źrenic na światło i należy do odruchów fizjologicznych regulowanych m.in. przez układ autonomiczny. Nie jest typowym "odruchem noworodkowym" opisującym wczesne wzorce motoryczne, dlatego nie trafia do listy odruchów pierwotnych.
Pomaga pytanie: czy odruch dotyczy wczesnych reakcji ruchowych całego ciała/kończyn i jest charakterystyczny dla okresu noworodkowo-niemowlęcego? Jeśli tak, zwykle zalicza się go do pierwotnych. Reakcje typu "źrenice na światło" są fizjologiczne, ale nie rozwojowe.
W codziennej opiece warto obserwować, czy reakcje są symetryczne, adekwatne do bodźca i czy nie budzą niepokoju opiekunów. Opiekunka nie diagnozuje, ale może zauważyć nietypowe zachowania i zachęcić do konsultacji z pediatrą lub specjalistą.
Nie zawsze, bo interpretacja zależy od wieku dziecka, sytuacji badania i innych objawów. Jednak wyraźny brak, duża asymetria lub nietypowa reakcja mogą być sygnałem ostrzegawczym. W takiej sytuacji właściwe jest poinformowanie rodzica i sugestia konsultacji lekarskiej.
Najczęstsze pomyłki to: nieuwaga na sformułowanie "nie należy", wrzucanie każdego znanego odruchu do grupy "pierwotnych" oraz mylenie odruchów rozwojowych z autonomicznymi (np. źrenicznymi). Pomaga uczenie się przykładów całymi "pakietami".
To termin używany do opisu wrodzonych, wczesnych reakcji niemowlęcia, które są obserwowane w ocenie rozwoju. Dla opiekunki dziecięcej jest to głównie wiedza praktyczna: rozumieć, co jest typowe, a co może wymagać zgłoszenia rodzicom i specjaliście.
Ponieważ w pierwszym okresie życia reakcja stopy może wyglądać inaczej niż u osoby dorosłej, a jej interpretacja jest elementem podstawowej wiedzy o rozwoju neurologicznym. W pytaniach egzaminacyjnych często sprawdza się rozpoznawanie nazw odruchów typowych dla niemowląt.
Najskuteczniej:
  • zrób listę odruchów pierwotnych i ich krótkie opisy,
  • ucz się przez porównania (ruchowe vs autonomiczne),
  • rozwiązuj zadania z negacją ("nie należy", "nie jest").
To ogranicza pomyłki wynikające z pośpiechu.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • MedlinePlus Medical Encyclopedia – "Primitive reflexes" (https://medlineplus.gov/ency/article/003294.htm) – dostęp 2026-02-18
  • MSD Manuals Consumer Version – "Reflexes in Newborns" (https://www.msdmanuals.com/home/children-s-health-issues/symptoms-in-infants-and-children/reflexes-in-newborns) – dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (en) – "Primitive reflexes" (https://en.wikipedia.org/wiki/Primitive_reflex) – dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • MSD Manuals (wersja dla pacjentów): opis odruchów niemowlęcych/noworodkowych
  • MedlinePlus Medical Encyclopedia: primitive reflexes
  • Materiały dydaktyczne z pediatrii/neurologii rozwojowej dla kierunków opiekuńczych (skrypty, podręczniki akademickie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego