KWALIFIKACJA MTL5 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 5.
Do określenia stopnia zużycia prowadnic suwaka prasy cierno–śrubowej należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szczelinomierz służy do pomiaru luzu/szczeliny między współpracującymi powierzchniami, więc pozwala ocenić stopień zużycia prowadnic suwaka przez sprawdzenie, jaka grubość listka wchodzi w szczelinę. Mikrometr i średnicówka są do wymiarów zewnętrznych/wewnętrznych, a wysokościomierz do pomiaru wysokości/odniesienia.

Pełne wyjaśnienie:

Zużycie prowadnic suwaka w praktyce objawia się najczęściej wzrostem luzu między elementami prowadzącymi (pojawia się większa szczelina, gorsze prowadzenie, możliwość przekoszenia). Dlatego do oceny zużycia stosuje się przyrząd, który potrafi zmierzyć właśnie szczelinę w złożeniu.

Odpowiedź "szczelinomierz" jest właściwa, ponieważ jest to zestaw listków o znanej grubości. Wkładając listek (lub ich kombinację) w miejsce kontroli, można bezpośrednio określić wielkość luzu: im większa grubość wchodzi między powierzchnie, tym większa szczelina, co zwykle oznacza większe zużycie prowadnic lub konieczność regulacji.

Pozostałe przyrządy nie są optymalne do tego zadania:

  • "średnicówka mikrometryczna" służy do pomiaru średnic wewnętrznych (np. otworów). Nie mierzy wygodnie szczelin pomiędzy płaskimi/prowadzącymi powierzchniami i zwykle wymaga dostępu charakterystycznego dla pomiaru otworu.
  • "wysokościomierz suwmiarkowy" wykorzystuje się do pomiaru wysokości lub wyznaczania wymiarów względem płyty traserskiej. Nie jest przeznaczony do oceny luzów w szczelinie prowadnicy.
  • "mikrometr" mierzy głównie wymiary zewnętrzne (grubość/średnicę elementu) z dużą dokładnością, ale nie pozwala w prosty sposób zmierzyć szczeliny między współpracującymi częściami bez demontażu i odpowiedniego punktu przyłożenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "luz", "szczelina", "prześwit" lub "zużycie prowadnic" rozumiane jako zmiana pasowania, najpierw rozważ przyrządy do pomiaru szczelin (szczelinomierze), a dopiero później narzędzia do wymiarów liniowych elementów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szczelinomierz to zestaw listków o znanej grubości używany do sprawdzania szczelin i luzów między powierzchniami współpracującymi. Wkłada się go w szczelinę, aby dobrać listek, który wchodzi z lekkim oporem, co daje przybliżoną wartość luzu.
Najczęściej ocenia się je pośrednio przez pomiar luzu lub szczeliny w węźle prowadzenia oraz obserwację objawów (np. tendencja do przekoszenia). Szczelinomierz pozwala szybko sprawdzić wielkość prześwitu bez skomplikowanego ustawiania przyrządów.
Mikrometr jest świetny do wymiarów zewnętrznych elementu (grubość/średnica), ale luz prowadnic to przestrzeń między częściami. Bez odpowiedniego dostępu i geometrii trudno przyłożyć mikrometr tak, by wiarygodnie zmierzyć szczelinę w złożeniu.
Zwykle nie, bo średnicówka jest przeznaczona do pomiaru średnic wewnętrznych (otworów) i wymaga charakterystycznego dostępu pomiarowego. Prowadnice suwaka to najczęściej powierzchnie prowadzące, gdzie interesuje nas luz/szczelina, a tu praktyczniejszy jest szczelinomierz.
Typowy błąd to wybór "najdokładniejszego" narzędzia (mikrometr) bez analizy, co jest mierzone. Jeśli mierzysz szczelinę/luz, potrzebujesz przyrządu do szczelin. Innym błędem jest mylenie zużycia z pomiarem średnicy lub wysokości.
Częstym objawem jest zwiększony luz, gorsza powtarzalność ruchu, możliwość przekoszenia suwaka oraz pogorszenie jakości procesu (np. nierównomierność pracy, odchyłki). Zużycie może też objawiać się hałasem i wzrostem drgań w czasie cyklu.
Wysokościomierz wykorzystuje się, gdy trzeba mierzyć wysokości lub różnice wysokości względem bazy (np. płyty traserskiej) albo wyznaczać położenie elementów. Nie jest to przyrząd do typowego pomiaru szczelin w węzłach prowadzenia, gdzie liczy się luz.
Dobiera się listek (lub zestaw listków), który wchodzi w szczelinę z lekkim, wyczuwalnym oporem. Zbyt luźne wsunięcie zawyża luz, a wciskanie "na siłę" zaniża wynik i może uszkodzić listek. Pomiar warto powtórzyć w kilku punktach prowadnicy.
Jest to metoda szybka i praktyczna, ale zależy od techniki (siła wsuwania, czystość powierzchni, dostęp). Daje wiarygodną informację o wielkości szczeliny w typowych warunkach warsztatowych. Dla diagnostyki ważna bywa powtarzalność procedury i porównanie trendu w czasie.
Ucz się przez skojarzenie: szczelina/luz → szczelinomierz, średnica wewnętrzna → średnicówka, wymiar zewnętrzny → mikrometr, wysokość względem bazy → wysokościomierz. Ćwicz rozpoznawanie, jaka wielkość jest mierzona w danym opisie usterki.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Szczelinomierz służy do pomiaru luzu/szczeliny między współpracującymi powierzchniami, więc pozwala ocenić stopień zużycia prowadnic suwaka przez sprawdzenie, jaka grubość listka wchodzi w szczelinę."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (pomiar luzów, pasowania, zużycia)
  • Instrukcje stanowiskowe/zakładowe dotyczące kontroli prasy cierno-śrubowej
  • Materiały dydaktyczne z utrzymania ruchu: diagnostyka mechaniczna i ocena zużycia węzłów tarcia

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego