Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA GIW2 - CZERWIEC 2018


PYTANIE NR 34.
Do określenia zawartości SO2 w powietrzu kopalnianym stosuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
SO2 jest gazem toksycznym/drażniącym, dlatego do jego oznaczania w powietrzu kopalnianym stosuje się detektory gazowe oraz rurki wskaźnikowe (kolorymetryczne), przeznaczone do wykrywania konkretnych zanieczyszczeń. Metanomierze i lampy wskaźnikowe służą głównie do oceny atmosfery pod kątem metanu, a nie SO2.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o dobór metody i przyrządów do określenia zawartości SO2 w powietrzu kopalnianym. Dwutlenek siarki jest gazem szkodliwym (drażniącym), więc jego obecność kontroluje się przy użyciu narzędzi przeznaczonych do detekcji gazów toksycznych, a nie typowych przyrządów metanometrycznych.

Poprawne są "wykrywacze gazowe i rurki wskaźnikowe", ponieważ:

  • wykrywacze gazowe (w praktyce często wielogazowe) są projektowane do pomiaru stężeń określonych gazów i alarmowania po przekroczeniu progów,
  • rurki wskaźnikowe umożliwiają szybkie, orientacyjne oznaczenie stężenia danego związku na zasadzie reakcji chemicznej i zmiany barwy odcinka wskaźnikowego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "metanomierze interferencyjne" dotyczą metanometrii (pomiaru metanu) i nie są typowym narzędziem do oznaczania SO2; wybór tej opcji wynika często z nawyku łączenia każdego pomiaru gazów w kopalni z metanem.
  • "benzynowe lampy wskaźnikowe" są historycznie kojarzone z oceną zagrożenia metanowego/warunków atmosfery w innym sensie niż bezpośredni pomiar SO2; nie stanowią narzędzia analitycznego do oznaczania tego gazu.
  • "metanomierze żarowe" również służą do pomiaru metanu (CH4) i nie są przeznaczone do oznaczania SO2.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, jaki gaz jest w pytaniu (tu: SO2), a dopiero potem dobierz przyrząd. Metanomierze są właściwe dla CH4, natomiast gazy toksyczne częściej wiążą się z detektorami gazowymi i metodami wskaźnikowymi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest SO2 i dlaczego jest groźny w kopalni?
SO2 (dwutlenek siarki) to gaz o działaniu drażniącym i toksycznym. W warunkach podziemnych może pogarszać jakość powietrza i stanowić ryzyko dla dróg oddechowych. Dlatego jego obecność kontroluje się metodami przeznaczonymi do gazów szkodliwych, a nie wyłącznie metanometrii.
Jak działają rurki wskaźnikowe do oznaczania gazów?
Rurki wskaźnikowe działają zwykle kolorymetrycznie: przepuszcza się przez nie określoną objętość powietrza, a odczynnik w rurce reaguje z danym gazem, zmieniając barwę. Długość lub intensywność zabarwienia pozwala oszacować stężenie. To metoda szybka i przydatna w kontroli terenowej.
Dlaczego metanomierz nie służy do pomiaru SO2?
Metanomierze są konstruowane i kalibrowane pod kątem pomiaru metanu (CH4) i oceny zagrożenia metanowego. SO2 jest innym gazem, o innym mechanizmie detekcji i innych zakresach stężeń istotnych dla bezpieczeństwa. Stąd do SO2 stosuje się detektory gazowe lub rurki wskaźnikowe.
Jakie przyrządy zalicza się do wykrywaczy gazowych w kopalni?
Wykrywacze gazowe to przenośne lub stacjonarne mierniki, które wykrywają określone gazy i mogą sygnalizować przekroczenia progów alarmowych. W praktyce spotyka się m.in. detektory wielogazowe (różne czujniki w jednym urządzeniu) oraz specjalistyczne mierniki do pojedynczych związków, zależnie od zagrożeń w rejonie robót.
Kiedy w praktyce używa się rurek wskaźnikowych zamiast miernika elektronicznego?
Rurki wskaźnikowe są przydatne, gdy potrzebny jest szybki, orientacyjny pomiar konkretnego gazu, gdy nie ma pod ręką odpowiedniego czujnika w mierniku elektronicznym albo gdy chce się wykonać kontrolę punktową w wielu miejscach. Trzeba jednak pamiętać o właściwej technice poboru próbki i ograniczeniach dokładności metody.
Czy benzynowa lampa wskaźnikowa może wykrywać SO2?
Nie jest to typowe narzędzie do oznaczania SO2. Lampy wskaźnikowe wiążą się historycznie z oceną atmosfery kopalnianej pod innym kątem (np. obserwacja płomienia), a nie z selektywnym, ilościowym pomiarem związków takich jak SO2. Do SO2 stosuje się urządzenia i metody dedykowane gazom toksycznym.
Jakie błędy najczęściej robią uczniowie w pytaniach o pomiary gazów?
Najczęstsze pomyłki wynikają z automatycznego kojarzenia każdego pomiaru w kopalni z metanem oraz z ignorowania wzoru chemicznego w treści pytania. Uczniowie wybierają metanomierz "z przyzwyczajenia", zamiast dopasować przyrząd do konkretnego gazu. Pomaga zasada: najpierw identyfikuj gaz, potem metodę.
Jak odróżnić przyrządy do metanu od przyrządów do gazów toksycznych?
Przyrządy do metanu (metanomierze) służą głównie do oceny zagrożenia wybuchem i mają charakterystyczne nazwy oraz zakresy typowe dla CH4. Przyrządy do gazów toksycznych są opisywane jako detektory/mierniki gazowe lub metody wskaźnikowe (np. rurki) dla konkretnych substancji. Kluczem jest zgodność gazu z przeznaczeniem i kalibracją.
Gdzie w kopalni wykonuje się kontrolę jakości powietrza pod kątem gazów szkodliwych?
Kontrolę prowadzi się w rejonach robót, w miejscach podejrzanych o emisję zanieczyszczeń oraz tam, gdzie mogą gromadzić się gazy (np. słabiej przewietrzane wyrobiska). Zakres i częstotliwość pomiarów wynikają z oceny ryzyka i organizacji pracy. W praktyce ważne są pomiary punktowe oraz nadzór ciągły w newralgicznych miejscach.
Jak przygotować się do egzaminu z rozpoznawania przyrządów pomiarowych w górnictwie?
Ucz się parami "gaz → przyrząd": metan → metanomierze, tlenek węgla i inne toksyczne → detektory gazowe/rurki wskaźnikowe. Twórz krótkie fiszki z nazwami przyrządów i ich przeznaczeniem. Przerób zadania testowe, zwracając uwagę na wzory chemiczne w treści. Na egzaminie czytaj pytanie do końca i szukaj gazu kluczowego.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Metanomierze i lampy wskaźnikowe służą głównie do oceny atmosfery pod kątem metanu, a nie SO2."

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z aerologii górniczej (przewietrzanie i zagrożenia gazowe)
  • Instrukcje zakładowe dotyczące kontroli atmosfery kopalnianej i doboru mierników
  • Podręczniki BHP dla górnictwa podziemnego (rozdziały o zagrożeniach gazowych)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego