Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2012



PYTANIE NR 22.
Do otrzymywania zarówno stałych, jak i płynnych postaci leku służy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moździerz z pistlem jest uniwersalnym narzędziem recepturowym: służy do rozdrabniania i ucierania substancji stałych oraz do rozcierania proszków z cieczą, co pozwala przygotować także postacie płynne (np. zawiesiny, roztwory po rozpuszczeniu). Perkolator, macerator i infuzorka dotyczą głównie ekstrakcji/naparów z surowców roślinnych.

Pełne wyjaśnienie:

W recepturze aptecznej moździerz z pistlem jest podstawowym, uniwersalnym sprzętem do pracy z różnymi surowcami. Umożliwia:

  • rozdrabnianie i ucieranie substancji stałych (np. kryształów, proszków), co jest typowe dla stałych postaci leku (proszki, mieszanki proszkowe),
  • mieszanie i homogenizację składników,
  • sporządzanie postaci płynnych poprzez rozcieranie proszku z niewielką ilością cieczy (zwilżanie/ucieranie), a następnie stopniowe dodawanie kolejnych porcji rozpuszczalnika lub podłoża. Dzięki temu łatwiej uzyskać jednorodną zawiesinę i uniknąć grudek.

Dlatego odpowiedź "moździerz z pistlem" pasuje do stwierdzenia o otrzymywaniu zarówno postaci stałych, jak i płynnych.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do aparatów i metod ekstrakcji lub przygotowania przetworów z surowców (najczęściej roślinnych), a nie do uniwersalnego rozdrabniania i ucierania substancji leczniczych:

  • Perkolator służy do perkolacji, czyli przepuszczania rozpuszczalnika przez warstwę surowca w celu uzyskania wyciągu.
  • Macerator wiąże się z maceracją, czyli wytrawianiem surowca w rozpuszczalniku przez określony czas.
  • Infuzorka jest związana z przygotowywaniem naparów (infuzji), czyli wyciągów wodnych otrzymywanych na gorąco.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: moździerz to sprzęt do mechanicznego rozdrabniania i mieszania (w tym z cieczą), a urządzenia typu perkolator/macerator/infuzorka dotyczą głównie pozyskiwania wyciągów z surowców.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest moździerz z pistlem w aptece?
Moździerz z pistlem to podstawowe narzędzie recepturowe do rozdrabniania, ucierania i mieszania substancji. Umożliwia przygotowanie proszków, mieszanin oraz etapów sporządzania postaci półstałych i płynnych (np. rozcieranie proszku z cieczą), co poprawia jednorodność preparatu.
Jak moździerz pomaga w otrzymywaniu płynnych postaci leku?
Moździerz pozwala rozetrzeć proszek z małą ilością cieczy (zwilżenie/ucieranie), a potem stopniowo dodać kolejne porcje rozpuszczalnika. Dzięki temu łatwiej uzyskać jednorodną zawiesinę lub przygotować roztwór bez grudek i z lepszym rozproszeniem substancji.
Dlaczego perkolator nie jest typowym narzędziem do stałych postaci leku?
Perkolator jest aparatem do ekstrakcji: służy do otrzymywania wyciągów przez przepuszczanie rozpuszczalnika przez surowiec. Nie służy do mechanicznego rozdrabniania i ucierania substancji, które są kluczowe przy sporządzaniu wielu stałych postaci leku w recepturze.
Co oznacza maceracja i do czego służy macerator?
Maceracja to proces wytrawiania surowca (często roślinnego) w rozpuszczalniku przez określony czas, aby przenieść składniki do roztworu. Macerator jest związany z tym procesem. To inny cel niż ucieranie i rozdrabnianie typowe dla moździerza.
Kiedy w praktyce aptecznej używa się infuzorki?
Infuzorka wiąże się z przygotowywaniem naparów (infuzji), czyli wyciągów wodnych otrzymywanych zwykle na gorąco. Stosuje się ją wtedy, gdy celem jest uzyskanie przetworu z surowca (np. roślinnego), a nie mechaniczne przygotowanie proszku lub mieszaniny w moździerzu.
Jakie są najczęstsze błędy w rozpoznawaniu sprzętu recepturowego na egzaminie?
Częsty błąd to kojarzenie "płynnej postaci" wyłącznie z naparami/wyciągami i wybieranie perkolatora, maceratora lub infuzorki. W pytaniach o postacie leku chodzi zwykle o narzędzie uniwersalne do pracy z substancjami stałymi i mieszaniem z cieczą, czyli o moździerz.
Czy moździerz zawsze nadaje się do każdej substancji w recepturze?
Nie zawsze. Dobór materiału moździerza (np. porcelana, szkło) zależy od właściwości substancji (barwienie, ścieralność, możliwość reakcji). Sama zasada pozostaje jednak taka, że moździerz służy do ucierania i mieszania, natomiast aparaty ekstrakcyjne mają inne przeznaczenie.
Jak odróżnić procesy ekstrakcji od sporządzania postaci leku?
Ekstrakcja (np. maceracja, perkolacja, napar) ma na celu pozyskanie składników z surowca do rozpuszczalnika. Sporządzanie postaci leku skupia się na przygotowaniu finalnej formy (proszek, zawiesina, maść) z substancji leczniczej i pomocniczych, często z użyciem moździerza.
Jakie czynności wykonuje technik farmaceutyczny przy użyciu moździerza?
Technik może rozdrabniać i ucierać substancje, mieszać składniki, rozcierać proszki z podłożem lub cieczą, a następnie przenosić masę do kolejnego etapu (np. uzupełnianie do objętości, pakowanie). Celem jest poprawa jednorodności i powtarzalności preparatu.
Jak przygotować się do pytań o sprzęt w recepturze aptecznej?
Najlepiej uczyć się "funkcja → sprzęt". Zrób listę: rozdrabnianie/ucieranie (moździerz), odmierzanie (cylindry, pipety), filtrowanie (lejki, sączki), ekstrakcja (maceracja, perkolacja, napar). Na egzaminie szukaj słów-kluczy wskazujących proces technologiczny.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Perkolator, macerator i infuzorka dotyczą głównie ekstrakcji/naparów z surowców roślinnych."

Materiały:

  • Podręcznik z technologii postaci leku dla technika farmaceutycznego (działy: receptura, sprzęt recepturowy)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ: "Sprzęt i aparatura w recepturze aptecznej"
  • Zestawy pytań testowych z technologii farmaceutycznej (receptura i procesy podstawowe)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego