KWALIFIKACJA GIW2 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 33.
Do pobrania prób powietrza używa się pipet
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pipety do poboru prób powietrza wykonuje się ze szkła, ponieważ jest ono szczelne, gładkie i zwykle obojętne chemicznie.
Dzięki temu próbka nie jest łatwo zanieczyszczana ani "pochłaniana" przez materiał, a przyrząd da się skutecznie oczyścić i przygotować do kolejnych poborów.

Pełne wyjaśnienie:

W poborze prób powietrza ważne jest, aby materiał przyrządu nie zmieniał składu próbki. Odpowiedź "szklanych." jest właściwa, ponieważ szkło jest materiałem:

  • szczelnym i nieporowatym – ogranicza przenikanie gazów oraz utratę składników próbki,
  • gładkim – ułatwia płukanie i przygotowanie do kolejnych poborów,
  • zwykle chemicznie obojętnym – zmniejsza ryzyko reakcji składników powietrza z materiałem przyrządu.

Odpowiedź "płóciennych." jest nieprawidłowa, bo płótno jest materiałem porowatym i chłonnym; może zatrzymywać zanieczyszczenia oraz nie zapewnia szczelności wymaganej do poboru reprezentatywnej próbki.

Odpowiedź "papierowych." jest nieprawidłowa, ponieważ papier łatwo chłonie wilgoć i zanieczyszczenia, może pylić i wprowadzać zanieczyszczenia do próbki, a także nie nadaje się do utrzymania stałej objętości/warunków poboru.

Odpowiedź "plastikowych." bywa intuicyjna (bo tworzywa są lekkie), ale w kontekście pipet do poboru prób może wprowadzać błąd: wiele tworzyw może wykazywać sorpcję wybranych związków lub oddziaływać z próbką, a ponadto trudniej jednoznacznie zapewnić powtarzalną czystość i brak wpływu materiału na wynik.

W nauce do egzaminu warto zapamiętać regułę: im większe wymagania co do "czystości" próbki i powtarzalności, tym częściej stosuje się szkło lub inne materiały o małej reaktywności i małej sorpcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pobór prób powietrza to kontrolowane pobranie reprezentatywnej porcji powietrza z wyrobiska do oceny jego składu. W praktyce służy do wykrywania zagrożeń (np. zanieczyszczeń, niedoboru tlenu) i potwierdzenia skuteczności wentylacji.
Szkło jest gładkie, szczelne i zwykle mało reaktywne, więc w mniejszym stopniu wpływa na skład próbki. Ułatwia też mycie i przygotowanie przyrządu do kolejnych poborów, co ogranicza ryzyko zanieczyszczenia i błędów wyników.
Tak, w niektórych zastosowaniach tworzywa mogą adsorbować wybrane związki lub uwalniać własne dodatki materiałowe. To może zmienić stężenie w próbce. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych często wskazuje się szkło jako bezpieczniejszy materiał do poboru.
Najczęstsze błędy to: pobór w niewłaściwym miejscu (nie reprezentuje wyrobiska), nieszczelność układu (ucieczka próbki), zanieczyszczony sprzęt oraz zbyt długi czas między poborem a analizą. Każdy z nich może zaniżyć lub zawyżyć wynik.
Miejsce dobiera się tak, aby próbka odzwierciedlała warunki, na jakie narażeni są pracownicy oraz aby uwzględniała kierunek przepływu powietrza. W praktyce unika się martwych stref, a pomiary łączy się z oceną sytuacji wentylacyjnej.
Oznacza to, że ścianki przyrządu nie powinny reagować z pobieranymi składnikami ani ich wiązać. Dzięki temu skład próbki pozostaje możliwie niezmieniony. W zadaniach szkolnych szkło traktuje się jako materiał o małej skłonności do wpływania na próbkę.
Gdy potrzebny jest pobór długookresowy, selektywny lub ilościowy, stosuje się inne rozwiązania (np. z pompką i medium sorpcyjnym). Wybór zależy od tego, czy bada się gazy, pary, aerozole, pyły oraz jaką dokładność i porównywalność trzeba uzyskać.
Papier i płótno są porowate i chłonne, więc mogą zatrzymywać składniki próbki, wilgoć i zanieczyszczenia. Nie zapewniają też szczelności. To prowadzi do zafałszowania składu próbki oraz problemów z utrzymaniem powtarzalnych warunków poboru.
Zwracaj uwagę na słowa kluczowe: "pobór prób", "próbka", "analiza", "atmosfera", "powietrze". Takie pytania zwykle sprawdzają dobór przyrządów i materiałów oraz rozumienie, co może zanieczyścić próbkę lub zmienić jej skład.
Warto utrwalić: szczelność układu, reprezentatywność próbki, sorpcję/adsorpcję na ściankach, zanieczyszczenie krzyżowe, zasady czyszczenia sprzętu oraz podstawowe zagrożenia atmosferyczne w kopalniach. To pomaga logicznie wybrać właściwy materiał i metodę.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z aerologii górniczej (wentylacja i kontrola atmosfery)
  • Instrukcje stanowiskowe/laboratoryjne dotyczące poboru i przygotowania prób powietrza
  • Podstawy metrologii i poboru próbek w higienie pracy (omówienie błędów poboru)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego