KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 32.
Do pomiarów stężenia CH4 i CO2 stosuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metanomierz interferencyjny służy do oznaczania stężeń gazów metodą interferencyjną, dlatego może być stosowany do pomiarów zarówno CH4, jak i CO2. Metanomierz katalityczny jest typowo ukierunkowany na metan, natomiast psychrometr mierzy wilgotność, a anemometr prędkość powietrza.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy doboru przyrządu do pomiaru dwóch składników atmosfery kopalnianej: CH4 (metanu) oraz CO2 (dwutlenku węgla). Kluczowe jest więc, aby wskazany przyrząd nadawał się do oznaczania stężeń gazów w powietrzu, a nie do pomiaru parametrów wentylacyjnych typu prędkość przepływu czy wilgotność.

Odpowiedź "metanomierz interferencyjny" jest właściwa, ponieważ metoda interferencyjna opiera się na własnościach optycznych mieszaniny gazów i w praktyce bywa stosowana do oznaczania stężeń wybranych gazów (w tym metanu i dwutlenku węgla). Dlatego jest to logiczny wybór przy pytaniu obejmującym jednocześnie CH4 i CO2.

Pozostałe odpowiedzi są błędne z następujących powodów:

  • "metanomierz katalityczny" – kojarzy się z pomiarem metanu, ale nie jest typowym przyrządem do jednoczesnego oznaczania CO2. W zadaniu wymagany jest przyrząd, który spełni warunek dla obu gazów.
  • "psychrometr aspiracyjny" – służy do pomiaru wilgotności powietrza (na podstawie temperatury suchej i wilgotnej), a nie do pomiaru stężeń gazów.
  • "anemometr" – jest przyrządem do pomiaru prędkości przepływu powietrza w wyrobiskach, czyli parametru wentylacyjnego, a nie składu chemicznego atmosfery.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się para gazów (np. metan i CO2), najpierw sprawdź, czy urządzenie jest "gazowe" (analizator/metanomierz), a dopiero potem rozważ jego zasadę działania. Z kolei anemometr i psychrometr rozpoznawaj jako przyrządy do pomiarów wentylacyjnych: prędkości i wilgotności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metanomierz interferencyjny służy do oznaczania stężenia wybranych gazów w powietrzu metodą interferencyjną. W kontekście pytania chodzi o możliwość pomiaru zarówno CH4, jak i CO2, czyli kontroli składu atmosfery w wyrobiskach.
Metanomierz katalityczny jest kojarzony głównie z detekcją metanu (gaz palny) w powietrzu. Pytanie wymaga przyrządu do dwóch gazów naraz: CH4 i CO2. Jeśli urządzenie nie jest przeznaczone do CO2, nie spełnia warunku zadania.
Psychrometr aspiracyjny służy do oceny wilgotności powietrza na podstawie dwóch wskazań temperatury (termometr "suchy" i "wilgotny") przy wymuszonym przepływie powietrza. Nie jest analizatorem gazów, więc nie nadaje się do pomiaru CH4 ani CO2.
Anemometr mierzy prędkość przepływu powietrza, a pośrednio może służyć do wyznaczania strumienia objętości powietrza w wyrobisku. To przyrząd "przepływowy", nie gazowy. Dlatego nie wykorzystuje się go do oznaczania stężeń metanu ani dwutlenku węgla.
Jeśli w treści występują nazwy gazów (np. CH4, CO2, O2) i jest mowa o "stężeniu", to chodzi o analizę składu atmosfery. Wtedy szukaj metanomierza/analizatora gazów. Przy "prędkości", "wydatek" i "przepływ" pasuje anemometr.
Częsty błąd to wybór urządzenia "od metanu" bez sprawdzenia, czy obejmuje drugi gaz z pytania (np. CO2). Inna pomyłka to wrzucanie do jednej grupy wszystkich przyrządów używanych w wyrobiskach (anemometr, psychrometr, metanomierz), mimo że mierzą zupełnie inne wielkości.
Tak, w praktyce spotyka się analizatory lub przyrządy, które są przeznaczone do oznaczania więcej niż jednego składnika atmosfery. W zadaniach egzaminacyjnych jest to często sygnał, aby wybrać metodę/typ przyrządu umożliwiający pomiar wskazanych gazów, a nie urządzenie "jednofunkcyjne".
CO2 jest gazem duszącym i jego podwyższone stężenie pogarsza warunki pracy oraz może świadczyć o niewłaściwym przewietrzaniu lub o procesach zachodzących w górotworze. Metan z kolei jest gazem palnym i wybuchowym, więc oba pomiary dotyczą różnych rodzajów zagrożeń.
Najlepiej uczyć się w układzie "wielkość → przyrząd": stężenie gazów → metanomierz/analizator, prędkość powietrza → anemometr, wilgotność → psychrometr. Pomaga też robienie krótkich fiszek z nazwą przyrządu i trzema hasłami: co mierzy, gdzie się stosuje, czego nie mierzy.
Pomiary wykonuje się szczególnie w rejonach, gdzie mogą występować zagrożenia gazowe: w miejscach słabiej przewietrzanych, w wyrobiskach o ryzyku nagromadzenia metanu oraz tam, gdzie może pojawić się zwiększone stężenie CO2. W praktyce częstotliwość i procedury zależą od organizacji ruchu zakładu.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Metanomierz interferencyjny służy do oznaczania stężeń gazów metodą interferencyjną, dlatego może być stosowany do pomiarów zarówno CH4, jak i CO2."

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych producentów oraz instrukcji zakładowych dotyczących dopuszczonych przyrządów metanometrycznych w górnictwie podziemnym.

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z wentylacji kopalń (dział: pomiary wentylacyjne i gazowe)
  • Podręczniki/opracowania z metanomierstwa i kontroli atmosfery kopalnianej
  • Instrukcje obsługi stosowanych w kopalniach metanomierzy (część: zakres pomiarowy i mierzone gazy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego