KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 11.
Do pomiaru chropowatości powierzchni służy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Profilometr jest przyrządem do pomiaru chropowatości, czyli nierówności powierzchni (np. po obróbce). Tensometr mierzy odkształcenia/naprężenia, pirometr temperaturę bezdotykowo, a ekstensometr wydłużenie (odkształcenie) próbki w badaniach materiałowych.

Pełne wyjaśnienie:

Chropowatość powierzchni opisuje drobne nierówności powstałe m.in. po toczeniu, frezowaniu czy szlifowaniu. Do jej pomiaru stosuje się profilometr (często stykowy), który przejeżdża końcówką pomiarową po powierzchni i rejestruje profil nierówności. Na tej podstawie wyznacza się parametry chropowatości wykorzystywane w kontroli jakości i ocenie przydatności elementu do montażu.

Odpowiedź "tensometr" jest niepoprawna, ponieważ tensometr nie służy do oceny geometrii powierzchni, tylko do pomiaru odkształceń (pośrednio naprężeń) elementu, np. w belkach, konstrukcjach czy podczas prób obciążeniowych.

Odpowiedź "pirometr" jest niepoprawna, bo pirometr mierzy temperaturę zdalnie (na podstawie promieniowania cieplnego). To przyrząd typowy dla procesów cieplnych i utrzymania ruchu, ale nie do analizy chropowatości.

Odpowiedź "ekstensometr" również jest niepoprawna: ekstensometr służy do pomiaru wydłużenia/odkształcenia próbki (np. w próbie rozciągania) i wspiera wyznaczanie charakterystyk materiału, a nie parametrów powierzchni.

W praktyce mechanika-montera poprawny dobór przyrządu jest kluczowy: chropowatość mierzy się profilometrem, bo wpływa ona na pasowanie, szczelność, tarcie i trwałość połączeń. Warto zapamiętać proste skojarzenie funkcjonalne: profilometr = profil powierzchni, tensometr/ekstensometr = odkształcenie, pirometr = temperatura.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Profilometr to przyrząd pomiarowy do oceny chropowatości i profilu powierzchni. Rejestruje nierówności (najczęściej przez przesuw czujnika po powierzchni) i pozwala porównać wynik z wymaganiami technologicznymi elementu, np. po szlifowaniu.
Gdy w treści pojawia się "chropowatość", "nierówności", "profil powierzchni" albo kontrola jakości po obróbce, zwykle chodzi o przyrządy do pomiaru topografii. Najczęściej właściwą odpowiedzią będzie profilometr, a nie przyrządy od temperatury czy odkształceń.
Tensometr mierzy odkształcenie elementu (a pośrednio naprężenie) poprzez zmianę oporu elektrycznego siatki tensometrycznej. To narzędzie do badań wytrzymałościowych i diagnostyki obciążeń, a nie do opisu nierówności powierzchni.
Pirometr służy do bezdotykowego pomiaru temperatury, np. nagrzanych części maszyn, elementów po obróbce cieplnej lub w procesach technologicznych. Nie mierzy geometrii powierzchni, więc nie nadaje się do oceny chropowatości.
Ekstensometr to przyrząd do pomiaru wydłużenia (odkształcenia) próbki, najczęściej podczas próby rozciągania. Wspiera wyznaczanie właściwości materiału (np. zachowania w zakresie sprężystym i plastycznym), a nie parametrów powierzchni.
Pomiar chropowatości jest ważny przy pasowaniach, powierzchniach uszczelniających, prowadnicach i łożyskowaniach. Zbyt duża chropowatość może zwiększać tarcie i zużycie, a zbyt mała (w pewnych przypadkach) pogarszać utrzymanie filmu smarnego.
Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi na podstawie brzmienia nazwy ("bo kończy się na -metr"). Drugi błąd to mylenie pomiaru powierzchni z pomiarem odkształceń materiału. Warto zawsze zadać sobie pytanie: "jaką wielkość fizyczną mierzy to urządzenie?"
Profilometr stykowy przesuwa końcówkę pomiarową po badanej powierzchni i zamienia jej wychylenia na sygnał, z którego wylicza się parametry chropowatości. W praktyce ważne są: czystość powierzchni, stabilne podparcie i właściwy dobór odcinka pomiarowego.
Nie. Chropowatość dotyczy drobnych nierówności o małych odstępach, zwykle wynikających bezpośrednio z procesu obróbki. Falistość to nierówności o większym "kroku", związane np. z drganiami lub błędami prowadzenia. W praktyce mogą być mierzone podobnymi metodami, ale są innymi składnikami struktury geometrycznej.
Ucz się przez skojarzenie: co jest mierzone i jak. Zrób listę przyrządów (suwmiarka, mikrometr, czujnik zegarowy, profilometr, pirometr, tensometr) i dopisz mierzoną wielkość. Na teście eliminuj odpowiedzi, które mierzą inną wielkość fizyczną.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 76% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Profilometr jest przyrządem do pomiaru chropowatości, czyli nierówności powierzchni (np. po obróbce)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Profilometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Profilometr (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Tensometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Tensometr (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Pirometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Pirometr (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z metrologii warsztatowej (działy: chropowatość, przyrządy do pomiaru powierzchni)
  • Instrukcje obsługi profilometrów (opis zasady pomiaru i interpretacji wyników)
  • Materiały szkoleniowe z kontroli jakości w obróbce skrawaniem i montażu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego