KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 34.
Do pomiaru luzów między współpracującymi ze sobą powierzchniami części maszyn służy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szczelinomierz służy do pomiaru luzów i szczelin między współpracującymi powierzchniami, ponieważ składa się z listków o znanej grubości wsuwanych w szczelinę. Suwmiarka i śruba mikrometryczna mierzą głównie wymiary elementów, a płytki wzorcowe są przeznaczone przede wszystkim do wzorcowania i ustawiania pomiarów.

Pełne wyjaśnienie:

Do pomiaru luzów (czyli małych szczelin) między współpracującymi powierzchniami stosuje się szczelinomierz. Jest to zestaw cienkich płytek/listków o ściśle określonej grubości. Pomiar polega na wsunięciu odpowiedniego listka (lub dobranej ich kombinacji) w szczelinę tak, aby przechodził z wyczuwalnym, lekkim oporem. Dzięki temu można szybko i praktycznie ocenić wartość luzu bez konieczności demontażu wielu elementów.

Odpowiedź "suwmiarka" nie pasuje, ponieważ suwmiarka jest przyrządem uniwersalnym do pomiaru wymiarów zewnętrznych, wewnętrznych oraz głębokości. Nie jest jednak wygodna ani wiarygodna do bezpośredniego sprawdzania bardzo małych szczelin między dwiema przylegającymi powierzchniami, szczególnie gdy dostęp jest ograniczony.

Odpowiedź "płytki wzorcowe" jest myląca: płytki mają bardzo dokładne grubości, ale ich typowym zastosowaniem jest wzorcowanie i ustawianie przyrządów lub budowanie wzorca długości, a nie praktyczny pomiar luzu w zespole maszynowym. W wielu sytuacjach użycie płytek w roli "sondy" jest niepraktyczne i ryzykowne (łatwo je uszkodzić lub zabrudzić).

Odpowiedź "śruba mikrometryczna" (mikrometr) również nie jest właściwa, bo mikrometr służy do precyzyjnego pomiaru wymiarów (np. średnic, grubości) elementu umieszczonego pomiędzy kowadełkiem a wrzecionem. Nie mierzy on wprost luzu między dwiema współpracującymi powierzchniami, zwłaszcza gdy szczelina jest w złożeniu i nie ma miejsca na poprawne przyłożenie końcówek pomiarowych.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę doboru narzędzia: wymiar elementu mierzymy suwmiarką lub mikrometrem, a szczelinę/luz sprawdzamy szczelinomierzem. To skraca czas pomiaru i minimalizuje błędy wynikające z niewłaściwego przyłożenia przyrządu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szczelinomierz to zestaw cienkich listków o znanej grubości. Służy do sprawdzania wielkości szczeliny (luzu) między współpracującymi powierzchniami, np. gdy elementy są złożone i nie da się zmierzyć przerwy suwmiarką. Dobiera się listek tak, by wchodził z lekkim oporem.
Najczęściej używa się szczelinomierza: wsuwasz listek w szczelinę i dobierasz grubość do momentu uzyskania wyczuwalnego, lekkiego oporu. Jeśli potrzebujesz większej wartości, można łączyć listki, sumując ich grubości. Ważne, by powierzchnie były czyste i bez zadziorów.
Suwmiarka jest przeznaczona głównie do pomiaru wymiarów elementów (zewnętrznych, wewnętrznych i głębokości). Wąska szczelina między powierzchniami często ma utrudniony dostęp, a szczęki suwmiarki nie wejdą w nią poprawnie. To daje duży błąd i niepewność odczytu.
Mikrometr (śruba mikrometryczna) mierzy bezpośrednio wymiar elementu umieszczonego między końcówkami pomiarowymi. Do luzu między dwiema współpracującymi powierzchniami zwykle nie da się go przyłożyć w osi pomiaru i zachować poprawnej geometrii. Dlatego do szczelin stosuje się szczelinomierz.
Płytki wzorcowe to bardzo dokładne wzorce długości używane głównie do wzorcowania, ustawiania i kontroli przyrządów pomiarowych. Szczelinomierz jest narzędziem kontrolnym do szybkiego sprawdzania szczelin w złożeniu. Choć oba mają określone grubości, ich typowe zastosowania w warsztacie są różne.
Częste błędy to: wkładanie zabrudzonych listków (fałszuje wynik), dobieranie zbyt dużej grubości "na siłę", pomiar na powierzchniach z zadziorami oraz nieuwzględnianie, że kilka listków razem daje sumę grubości. Ważne jest też, by listek był wsuwany w odpowiednim kierunku.
Listki można łączyć, gdy pojedyncza grubość nie pozwala uzyskać wartości bliskiej mierzonej szczeliny. Wtedy dobiera się dwa lub więcej listków, a wynik to suma ich grubości. Trzeba jednak pamiętać, że zbyt duża liczba listków zwiększa ryzyko błędu (ugięcie, tarcie, gorsze czucie oporu).
Jeśli mierzysz wymiar elementu (średnicę, grubość, długość, głębokość) wybierasz suwmiarkę lub mikrometr, zależnie od wymaganej dokładności. Jeśli sprawdzasz przerwę między dwiema powierzchniami w złożeniu (luz, szczelinę), właściwy jest szczelinomierz, bo działa jak "sonda" o znanej grubości.
Pomiary luzów występują m.in. podczas montażu i kontroli prowadnic, regulacji elementów współpracujących, sprawdzania ustawień węzłów tarcia oraz diagnostyki zużycia. Szczelinomierz bywa używany także przy czynnościach regulacyjnych, gdy dokumentacja przewiduje dopuszczalny zakres szczeliny.
Ucz się poprzez skojarzenie "co mierzę" → "czym mierzę": wymiar elementu (suwmiarka/mikrometr), szczelina i luz (szczelinomierz), ustawianie i wzorcowanie (płytki wzorcowe). Rozwiązuj krótkie testy z doboru przyrządu i ćwicz rozpoznawanie narzędzi na zdjęciach oraz w opisie zastosowania.
info

Statystycznie 79% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Szczelinomierz służy do pomiaru luzów i szczelin między współpracującymi powierzchniami, ponieważ składa się z listków o znanej grubości wsuwanych w szczelinę."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej dla mechaników
  • Instrukcje stanowiskowe dotyczące doboru przyrządów pomiarowych
  • Katalogi i instrukcje producentów szczelinomierzy (opis zastosowań i zakresów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego