KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 35.
Do pomiaru natężenia (intensywności) chłodzącego działania otoczenia stosuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Katatermometr służy do oceny intensywności chłodzącego działania otoczenia (wpływu powietrza na tempo oddawania ciepła). Pozostałe przyrządy mierzą inne wielkości: termometr – temperaturę, anemometr – prędkość powietrza, psychrometr – wilgotność. Dlatego właściwym wyborem jest katatermometr.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy przyrządu używanego do oceny natężenia (intensywności) chłodzącego działania otoczenia, czyli w praktyce do orientacyjnego określenia, jak silnie środowisko (zwłaszcza powietrze) "odbiera" ciepło z powierzchni ciała. W warunkach pracy pod ziemią ma to znaczenie przy ocenie mikroklimatu: nie tylko sama temperatura decyduje o odczuwaniu chłodu, ale także ruch powietrza i warunki wymiany ciepła.

Poprawna odpowiedź: "katatermometr." Katatermometr jest przyrządem powiązanym z oceną efektu chłodzenia, a nie wyłącznie z pomiarem pojedynczej składowej mikroklimatu. W uproszczeniu: pozwala oceniać intensywność oddawania ciepła do otoczenia (czyli "siłę chłodzenia").

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "termometr górniczy." Termometr służy do pomiaru temperatury. Sama temperatura nie opisuje jeszcze intensywności chłodzenia, bo przy tej samej temperaturze odczucie chłodu może być różne przy innym ruchu powietrza i wilgotności.
  • "anemometr oraz termometr górniczy." Taki zestaw może pomóc w ocenie mikroklimatu, ale nadal są to pomiary składowe (prędkość powietrza i temperatura). Pytanie dotyczy przyrządu stosowanego bezpośrednio do pomiaru/oceny chłodzącego działania otoczenia, a nie zestawu narzędzi do pośredniej analizy.
  • "psychrometr." Psychrometr służy do wyznaczania wilgotności (najczęściej wilgotności względnej) na podstawie pomiarów termometrycznych. Wilgotność wpływa na odczuwanie warunków cieplnych, ale psychrometr nie jest przyrządem do pomiaru intensywności chłodzenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "chłodzące działanie" lub "intensywność chłodzenia", nie wybieraj automatycznie termometru. Najpierw rozstrzygnij, czy pytanie dotyczy samej temperatury, czy efektu wymiany ciepła. W tym drugim przypadku właściwym skojarzeniem jest katatermometr.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Katatermometr to przyrząd używany do oceny chłodzącego działania otoczenia, czyli tego, jak intensywnie powietrze odbiera ciepło. W praktyce pomaga ocenić, czy warunki mikroklimatu (zwłaszcza ruch powietrza) mogą powodować wychłodzenie pracownika w wyrobisku.
Termometr mierzy tylko temperaturę. Odczuwanie chłodu zależy jednak także od ruchu powietrza i wymiany ciepła z otoczeniem. Dwie sytuacje o tej samej temperaturze mogą dawać różne odczucie, jeśli zmienia się prędkość przepływu powietrza lub wilgotność.
Anemometr służy do pomiaru prędkości (ruchu) powietrza w wyrobisku. Jest kluczowy w ocenie wentylacji, ale sam w sobie nie jest przyrządem do bezpośredniego pomiaru intensywności chłodzenia. Może być elementem analizy mikroklimatu, lecz nie zastępuje katatermometru.
Psychrometr jest używany do określania wilgotności powietrza (najczęściej wilgotności względnej) na podstawie pomiaru temperatury "suchej" i "wilgotnej". Stosuje się go w ocenie mikroklimatu, ale jego wskazania dotyczą wilgotności, a nie chłodzącego działania otoczenia.
Najczęściej decydują: temperatura powietrza, prędkość jego przepływu, wilgotność oraz warunki oddawania ciepła przez organizm (np. mokra odzież zwiększa wychłodzenie). Dlatego w praktyce ocena mikroklimatu wymaga rozróżnienia, czy badamy pojedynczy parametr, czy efekt chłodzenia.
Gdy w treści jest "temperatura", "pomiar temperatury" albo "stopnie", zwykle chodzi o termometr. Gdy pojawia się "chłodzące działanie", "intensywność chłodzenia" lub "oddawanie ciepła do otoczenia", chodzi o ocenę efektu wymiany ciepła – wtedy typowym wyborem jest katatermometr.
Nie w sensie tego pytania. Anemometr i termometr dostarczają danych składowych (prędkość i temperatura), które mogą pomóc w analizie warunków, ale nie są przyrządem przeznaczonym bezpośrednio do pomiaru intensywności chłodzącego działania. Katatermometr odnosi się do efektu chłodzenia.
Pomiary wykonuje się m.in. przy ocenie warunków pracy w rejonach wydobywczych, podczas kontroli wentylacji oraz gdy występują skargi na dyskomfort cieplny (wychłodzenie lub przegrzanie). W praktyce dobór przyrządów zależy od tego, czy badamy temperaturę, wilgotność, ruch powietrza czy efekt chłodzenia.
Najczęstszy błąd to automatyczne wybieranie termometru do każdego pytania "o odczuwanie" warunków. Drugi to mylenie wilgotności (psychrometr) z chłodzeniem. Trzeci to wybieranie odpowiedzi z dwoma przyrządami, bo wydaje się "bardziej profesjonalna", mimo że pytanie pyta o jeden przyrząd.
Wentylacja wpływa na prędkość i kierunek przepływu powietrza, a to zmienia tempo odbioru ciepła z organizmu. Zbyt duży ruch powietrza może zwiększać wychłodzenie, nawet gdy temperatura nie jest bardzo niska. Dlatego oprócz pomiarów wentylacyjnych bada się także aspekty mikroklimatu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Katatermometr służy do oceny intensywności chłodzącego działania otoczenia (wpływu powietrza na tempo oddawania ciepła)."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z wentylacji kopalń oraz mikroklimatu wyrobisk (część: pomiary mikroklimatu)
  • Instrukcje i opisy metodyczne do przyrządów: anemometr, psychrometr, katatermometr (materiały producenta lub laboratorium)
  • Materiały dydaktyczne szkół górniczych dotyczące oceny warunków środowiska pracy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego